Sivrisinek kabusu bitiyor mu? Zehirsiz yöntem bulundu

Columbia Üniversitesi'nde yürütülen bir araştırmada, Aedes aegypti türü dişi sivrisineklerin insanları ısırma isteğini belirleyen bağırsak hücrelerinde kritik bir mekanizma tespit edildi. Bilim insanları, sivrisineklerin kan aldıktan sonra ısırma davranışını baskılayan altı farklı hücresel kümelenme buldu. Araştırmanın merkezinde ise NPYLR7 adı verilen bir reseptör yer aldı. Bu reseptör, kanın besin maddelerini yumurta gelişimi için işleyerek, sivrisineklerin tekrar insanları ısırmasını engelliyor. Genetik müdahaleyle devre dışı bırakılan NPYLR7 reseptörü sayesinde, dişi sivrisinekler kan emmeye devam etse de yumurta verimliliği ciddi şekilde azalıyor ve yumurtalıklardaki protein miktarı düşüyor.

Columbia Üniversitesi: Bağırsak reseptörüyle ısırık davranışında devrim

Çalışmada, bağırsakların rektum hücrelerinde yer alan NPYLR7 reseptörünün, kan alımı sonrası amino asitlere tepki vererek riyamid salgıladığı ve kalsiyum seviyesini artırdığı ortaya kondu. Elektron mikroskobu görüntüleri, normal dişilerin yemek sonrası sinyal kesecikleri oluşturduğunu, ancak mutasyon uygulanan sivrisineklerde bu yapının bulunmadığını gösterdi. Memelilerde de bağırsak duyusal hücrelerinin sinirlerle hızla iletişim kurduğu bilinirken, bu durumun iştah ve besin alımı üzerinde eski bir evrimsel bağlantıya işaret ettiği belirtildi. Araştırma ekibi, NPYLR7'yi aktive eden yeni bileşiklerin, eski moleküllere kıyasla 100 kat daha düşük dozlarda sivrisineklerin kan emme isteğini bastırdığını açıkladı. Bu buluş, sivrisineklerin davranışını değiştiren yemlerin geliştirilmesine olanak tanıyor.

NPYLR7 hedefli yöntemle zehirsiz mücadele dönemi başlayabilir

Bilim insanları, bağırsak hedefinin beyin hedeflerine göre daha kolay erişilebilir olması sayesinde, sivrisineklerle mücadelede yeni ve zehirsiz yöntemlerin önünü açabileceğini vurguladı. Araştırmada, vahşi dişi sivrisineklerin yumurta sayısının 82'den 28'e düştüğü, mutantlarda ise beslenme yeteneklerinin ciddi şekilde azaldığı bildirildi. Diğer kan emici türlerde aynı mekanizmanın çalışıp çalışmadığı ise henüz kesinlik kazanmadı. Columbia Üniversitesi araştırmacıları, bu sinyal zincirine dışarıdan müdahale edilebilirse, sivrisinek ısırıklarının pratik ve kalıcı biçimde önlenebileceğini belirtti. Bu gelişme, özellikle sivrisinek kaynaklı hastalıkların yaygın olduğu bölgelerde halk sağlığını korumada büyük bir adım olarak değerlendiriliyor.