Polen sezonu her yıl neden daha uzun sürüyor?

ABD'nin önde gelen araştırma merkezlerinden Vanderbilt Üniversitesi, şehirlerdeki yapay gece ışıklarının polen sezonunu beklenenden daha uzun süreye yaydığını açıkladı. Dr. Lin Meng liderliğindeki bilim ekibi, özellikle ABD'nin kuzeydoğusunda yürüttükleri çalışmada, şehir ışıklarının bitkilerin biyolojik zamanlamasını değiştirdiğini ve milyonlarca kişinin polen alerjisine karşı daha uzun süre mücadele ettiğini tespit etti. Araştırma ekibi, 2012-2023 yılları arasındaki polen sayımlarını gece uydu görüntüleriyle karşılaştırarak, yapay ışığın polen sezonunun bitişini geciktirdiğini ve alerjenlerin havada daha uzun süre kalmasına yol açtığını gösterdi.

Dr. Lin Meng: 'Şehir ışıkları polen sezonunu geciktiriyor'

Dr. Lin Meng, şehirlerdeki açık hava aydınlatmasının polen sezonunun sona ermesini geciktirdiğini ve bu durumun alerjik reaksiyonların süresini artırdığını vurguladı. Uzmanlar, şehir ışıklarının sokak lambaları, bina ışıkları ve diğer dış mekan aydınlatmalarıyla doğal karanlığı ortadan kaldırdığını, bunun da bitkilerin biyolojik saatlerini şaşırttığını belirtti. Bitkiler, çiçeklenme ve tomurcuklanma için gün uzunluğunu takip ederken, yapay ışık bu döngüyü bozarak çiçeklenmenin sona ermesini geciktiriyor. Dr. Meng, "ALAN'ın (açık hava gece aydınlatması) sezonun bitişi üzerindeki etkisi, başlangıcı üzerindeki etkisinden daha fazla" dedi. Bu nedenle şehirlerde yaşayanlar, doğal karanlıktan mahrum kaldıkları için polen maruziyeti süresi uzuyor.

Kuzeydoğu şehirlerinde polen sezonu yüzde 27 daha uzun

Araştırma kapsamında, 2012-2023 yılları arasında ABD'nin kuzeydoğusunda 12 farklı ölçüm istasyonunda polen sayımları incelendi. Elde edilen veriler, gece ışıklarının yoğun olduğu bölgelerde polen sezonunun, karanlık bölgelerden belirgin şekilde daha uzun sürdüğünü ortaya koydu. Özellikle ALAN bölgelerinde sezon günlerinin yüzde 27'si şiddetli polen seviyelerine ulaştı. Buna karşın doğal karanlıkta kalan bölgelerde bu oran yüzde 17'de kaldı. Uzmanlar, daha uzun süren polen sezonunun, alerji hastalarının semptomlarının artmasına ve sağlık kurumlarında başvuruların yükselmesine yol açtığını belirtti. Ayrıca, yoğun şehir mahallelerinde hem ışık kirliliği hem de polen yoğunluğu birleşerek riskin daha da büyümesine neden oluyor.

Işık kirliliği bitkilerin biyolojik saatini bozuyor

Bitkiler, çiçeklenme ve tomurcuklanmayı gün ışığına göre ayarlıyor. Yapay ışık, bitkilerin algıladığı gündüz saatlerini artırarak, karanlık sinyallerini geciktiriyor ve çiçeklenmenin sona ermesini erteliyor. Özellikle sonbahar aylarında, sürekli parlayan sokak lambaları bitkilerin biyolojik saatini şaşırtıyor. Bu durum, polen üretiminin uzamasına ve havada daha uzun süre kalmasına yol açıyor. Gece ışığı, büyümeyi sona erdiren doğal yaprak yaşlanmasını (senesans) geciktiriyor. Sıcak dönemler erken bahar tomurcuğunu tetiklerken, karanlık sinyalleri sonbahar dinlenmesini başlatıyor. Ancak ALAN, bu doğal döngüyü bozarak bitkilerin dinlenmeye geçmesini engelliyor.

Polen sayımı ve maruziyetin artışı

Polen miktarının tespiti için kullanılan yöntemler, havadan alınan örneklerin mikroskop altında analiz edilmesine dayanıyor. Araştırmacılar, günlük polen konsantrasyonlarını belirlemek için 12 istasyondan gelen verileri uydu görüntüleriyle karşılaştırdı. Bulgular, doğrudan bir nedensellik yerine güçlü bir ilişki ortaya koydu. Özellikle ALAN bölgelerinde, polen sezonu boyunca şiddetli polen günlerinin sayısı arttı. Bu durum, alerjik reaksiyonların daha sık ve daha şiddetli yaşanmasına neden oldu. Polen alerjisi olan kişilerde, burun tıkanıklığı, kaşıntı ve hapşırma gibi semptomlar saatlerce sürebiliyor. Artan polen maruziyeti, iş gücü kaybına ve sağlık harcamalarında artışa yol açıyor.

ABD'de milyonlarca kişi risk altında

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) 2021 verilerine göre, ABD'li yetişkinlerin yüzde 25,7'si mevsimsel alerji problemi yaşıyor. Ayrıca, dünya genelinde insanların yüzde 80'inden fazlası ışık kirliliğinin etkilediği bölgelerde yaşıyor. Yoğun mahallelerde, hem polen hem de ışık kirliliği birleşerek alerji riskini daha da artırıyor. Şehirlerde alınan aydınlatma kararları, sadece bir bölgeyi değil, tüm şehri etkileyebiliyor. Bu nedenle uzmanlar, şehir planlamasında aydınlatma politikalarının gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.