Parkinson araştırmasında neden oksijen iletiminin azaltılması hedefleniyor?

Harvard Tıp Fakültesi'nden araştırmacılar, Parkinson hastalığına benzer hareket bozuklukları gösteren farelerde, düşük oksijen iletimini sağlayan iki ilaçtan oluşan yeni bir kombinasyonun etkilerini inceledi. Bilim insanları, hareket problemleri ortaya çıktıktan sonra başlattıkları tedaviyle, farelerin motor yeteneklerinde dikkat çekici bir iyileşme sağladı. Deneysel çalışma, beyin hücrelerinin oksijen kullanımındaki dengesizliklerin Parkinson semptomlarıyla ilişkili olabileceğini gösterirken, düşük oksijenli ortam etkisinin ilaç yoluyla da taklit edilebileceğini ortaya koydu.

Harvard ekibinden düşük oksijenli tedaviyle motor becerilerde çarpıcı iyileşme

Çalışmanın başında yer alan Harvard Tıp Fakültesi'nden Vamsi K. Mootha ve ekibi, Parkinson hastalığında görülen dopamin üreten beyin hücrelerindeki hasarın, oksijen kullanımında yaşanan bir uyumsuzluktan kaynaklanabileceğini öne sürdü. Ekip, "hap içinde hipoksi" adını verdikleri bu yaklaşımda, dokulara ulaşan oksijen miktarını azaltan GBT601 adlı ilacı kullandı. Bu ilacın etkisini dengelemek için, vücudun daha fazla kırmızı kan hücresi üretmesini önleyen PT2399 adlı ikinci bir bileşen de tedaviye eklendi. Bilim insanları, Parkinson benzeri semptomlar geliştiren farelerde, altı hafta süren bu tedaviyle birlikte, hayvanların direk ve kafes tutma testlerinde motor becerilerinin anlamlı şekilde arttığını belirledi. Tedavi, hareket bozuklukları başladıktan sonra başlatıldığı için, bulguların ilerlemiş hastalık evrelerinde de geçerli olabileceği vurgulandı.

Parkinson ve nadir hastalıklarda düşük oksijen stratejisinin etkileri

Harvard ekibinin araştırmasında, düşük oksijenli ortamın farelerde daha önce de olumlu sonuçlar verdiği hatırlatıldı. 2025 yılında yapılan bir çalışmada, sürekli yüzde 11 oksijen içeren hava soluyan Parkinson benzeri farelerin semptomlarında düzelme gözlenmişti. Yeni araştırmada ise, bu etkinin ilaç kombinasyonuyla tekrarlandığı görüldü. Deneyde, alfa-synuclein fibrilleri enjekte edilen fareler, altı hafta boyunca ağız yoluyla verilen ilaçlarla tedavi edildi. Sonuçlarda, tedavi edilen hayvanlarda fazla beyin oksijeninin azaldığı, beyin dokusundaki yağ hasarının göstergelerinde iyileşme olduğu ve hareket kabiliyetinin geri döndüğü kaydedildi. Ancak, anksiyete benzeri davranışlarda bir değişiklik saptanmadı. Araştırmacılar ayrıca, düşük oksijenli ilaç kombinasyonunu Leigh sendromu ve Friedreich ataksisi gibi nadir enerji bozuklukları modellerinde de test etti. Leigh sendromu modelinde, farelerin yaşam süresi ortalama 62 günden 158 güne çıktı. Friedreich ataksisi modelinde ise mevcut hareket bozuklukları tersine dönmese de, ilerlemenin durduğu gözlendi.