NASA'da Artemis II şoku! Helyum sorunu fırlatma planlarını erteledi

NASA'nın Ay'a insanlı dönüşünü simgeleyen Artemis II görevi, SLS roketinde ortaya çıkan helyum akışı arızası nedeniyle bir kez daha belirsizliğe girdi. Dört astronotu taşıyacak olan tarihi görev için planlanan fırlatma Mart ayından çıkarıldı. Ajans, roketi fırlatma rampasından geri çekip, kapsamlı inceleme ve onarım için Araç Montaj Binası'na (VAB) taşımak zorunda kaldı. Bu gelişme, NASA'nın uzun süredir beklenen Artemis II görevini Nisan ayı içinde gerçekleştirme hedefini zora soktu. Yetkililer, helyumun tankları basınçlandırma ve itici hatlarını temizleme işlevi nedeniyle bu arızanın fırlatma güvenliğini doğrudan etkilediğini vurguladı. NASA'nın 1, 3, 4, 5, 6 ve 30 Nisan'ı potansiyel fırlatma günleri olarak belirlemesine rağmen, yeni sorunun çözülmesi ve ek testlerin tamamlanması gerekliliği, görevin bir kez daha ertelenmesi riskini artırdı.

NASA yönetimi: 'Helyum sorunu fırlatma rampasında çözülemez'

NASA İdarecisi Jared Isaacman, helyum akışındaki sorunun fırlatma rampasında çözülemeyeceğini belirterek, roketin VAB'ye taşınmasının zorunlu olduğunu açıkladı. Isaacman, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, arızanın kaynağı olarak roket üzerindeki bir vana, yer ekipmanında bulunan bir filtre veya hızlı bağlantı umbilikalinde yaşanan bir sorunun etkili olabileceğine dikkat çekti. Daha önce 2022'deki Artemis I insansız uçuşunda da benzer bir vananın helyum akışını engellediği hatırlatıldı. Isaacman, "Bu tür kritik bileşenlere erişmek ve onarım yapmak sadece VAB'de mümkün" dedi. NASA'nın bu kararı, fırlatma hazırlıklarını birkaç hafta daha geciktirecek. Ayrıca, roketin rampaya geri taşınması sırasında donanımda yeni streslerin oluşabileceği ve özellikle hidrojen sızıntısı gibi daha önce yaşanan sorunların yeniden gündeme gelebileceği endişesi dile getirildi. Bu gelişmeler, Artemis II'nin Nisan ayındaki fırlatma penceresinin de tehlikeye girmesine yol açtı.

Helyum arızası sonrası yeni testler ve ek riskler gündemde

NASA, helyum arızasının ardından SLS roketinde ek testler ve kontroller yapılmasının zorunlu olduğunu bildirdi. Ajansın açıklamasına göre, helyum gazı roketin üst kısmındaki tanklara akış sağlamadığı için, fırlatma kontrolörleri "yedek yöntem" kullanmak zorunda kaldı. Helyum, sıvı hidrojen ve oksijen gibi süper soğuk yakıtların tanklarda güvenli biçimde tutulmasında kritik rol oynuyor. Mühendisler, helyum akışının neden aniden durduğunu henüz tespit edemedi. NASA'nın yardımcı yöneticisi Amit Kshatriya, "Bu çıkarma ortamı çok karmaşık" diyerek, roketin VAB'ye taşınmasının yeni riskler doğurabileceğini ifade etti. Özellikle, roketin mobil platform üzerinde 8 millik yolculuğu sırasında daha önce yaşanan hidrojen sızıntılarının tekrar etmesinden endişe ediliyor. Fırlatma rampasına dönüşün ardından, bir sonraki ıslak elbise provasında veya doğrudan fırlatma gününde, hem helyum hem de hidrojen sistemlerinin yeniden test edilmesi gerekecek. Eğer yeni veya eski arızalar tekrar ortaya çıkarsa, Nisan ayı fırlatma penceresi tamamen kapanabilir ve görev aylarca ertelenebilir.

Artemis II ekibi ve tarihi görev için geri sayım

Artemis II görevi, NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen'ın Ay'a insanlı dönüşünü simgeleyecek. Görev, Apollo programının 1972'de sona ermesinden bu yana insanlı derin uzay uçuşu açısından bir ilk olma özelliği taşıyor. Astronotlar, 10 günlük bir süreyle Ay'ın etrafında "slingshot" manevrası gerçekleştirerek tarihi bir yolculuğa çıkacak. Ancak, ardı ardına yaşanan teknik aksaklıklar ve helyum arızası, NASA'nın insanlı Ay programında ilerlemesini yavaşlatıyor. Ajans yetkilileri, önceki hidrojen sızıntısı sorununu büyük ölçüde çözdüklerini belirtse de, değiştirilen contaların etrafında beklenmedik nem oluşumu gibi yeni risklerle karşı karşıya olduklarını açıkladı. Artemis fırlatma direktörü Charlie Blackwell-Thompson, "Birçok katkıda bulunan faktör vardı, ancak kesin olarak işaret edebileceğimiz bir neden yok," diyerek, görevdeki belirsizliğin devam ettiğini vurguladı. NASA, fırlatma hazırlıklarının her aşamasında yeni bir sorunla karşılaşılması halinde, görevin daha da gecikebileceğini ve takvimin yeniden şekillenebileceğini belirtti.