Müzik dinlerken beyniniz 16 saniyede karar veriyor

Rochester Üniversitesi'nden bilim insanları, müzik dinlerken beynin ne olacağını tahmin edebilmesi için 16 saniyelik bir melodik pencereye ihtiyaç duyduğunu tespit etti. Araştırmada, müzik eğitimi olmayan bireylerin dahi, bir şarkının sonraki bölümünü öngörmek için bu süre kadar melodik bağlama başvurduğu belirlendi. Bilim insanları, bu bulgunun müzik dinleme sırasında beynin hafıza, dikkat ve duygular üzerinde nasıl etkili olduğunu daha iyi anlamamıza katkı sağladığını vurguladı. Çalışmanın sonuçları, müzikteki yapısal ipuçlarının sadece profesyonel müzisyenler tarafından değil, herkes tarafından içgüdüsel olarak kullanılabildiğini gösterdi.

Cassano-Coleman: 'Beyin, melodik desenleri 16 saniyede çözüyor'

Çalışmayı yürüten ekipten Riesa Cassano-Coleman, müzikteki beklenti mekanizmasını test etmek için tanıdık piyano parçalarını farklı uzunluklarda yeniden düzenledi. Her nota sabit tutulurken, pasajların uzunluğu sistematik olarak değiştirildi. Bu yöntemle, dinleyicilerin tahmin gücünün melodinin tamamlayıcı bölümlerine ne kadar bağlı olduğu ölçüldü. Sonuçlar, 16 saniyelik bir müzikal bağlam sunulduğunda tahminlerin en doğru şekilde yapıldığını ortaya koydu. Kliplerin her ölçüde yeniden başlatılması ise tahminlerin zayıflamasına yol açtı. Cassano-Coleman, "Kısa karıştırmalar, beynin güven duyduğu geniş ipuçlarını ortadan kaldırıyor" diyerek müziğin anlamlandırılmasında sürekliliğin önemine dikkat çekti. Araştırma, beynin bir müzikal ifadeyi bir sonraki bölümden önce hafızada nasıl tuttuğunu ve bu desenlerin neyi temsil ettiğini de gözler önüne serdi.

Müzik eğitimi almayanlar da tahmin yeteneğine sahip

Deneylerde, yaklaşık 95 ila 108 yetişkin katılımcı, hem tutarlı hem de karıştırılmış piyano kliplerini dinledi. Katılımcıların, 16 saniyelik melodik kesitlerde müziğin devamına dair tahminleri en güçlü seviyede gerçekleşti. Melodinin her ölçüde bölünmesi, doğru tahmin oranlarını ciddi şekilde düşürdü. Araştırmacılar, bu bulgunun müzik eğitimi almamış kişilerin de beyinlerinde "tonal bağlam" adı verilen içsel bir harita oluşturduğunu ve hangi notaların yerleşik, hangilerinin gergin hissettirdiğini ayırt edebildiğini belirtti. 1982'ye kadar uzanan araştırmalar, insanların bu desenleri yalnızca maruz kalma yoluyla öğrendiğini, resmi dersler olmadan da bu yeteneğin geliştiğini gösteriyor. Bir melodi bu haritayı izlediğinde, beyin müziğin devamını daha rahat tahmin ediyor ve müzik tutarlı bir bütün olarak algılanıyor.

Beynin müziği parçalara ayırma mekanizması

Hafıza testlerinde, katılımcıların daha önce dinledikleri bir melodik pasajı, araya başka müzik girse bile tanıyabildiği görüldü. Tutarlı bağlam, beynin bir müzik dizisini tek bir birim olarak kaydetmesini sağladı. Araştırmacılar, melodinin her ölçüde karıştırılmasıyla bu birimlerin parçalandığını ve dinleyicilerin hatırlamayı kolaylaştıran ipuçlarını kaybettiğini belirtti. Müziğin sürekli hareket ettiği bir ortamda bile beyin, melodik ipuçlarını takip edebiliyor. Ayrıca, katılımcılardan bir müzikal fikrin nerede sona erdiğini ve yenisinin nerede başladığını işaretlemeleri istendi. Daha uzun melodik bağlamlar, sınırların daha net şekilde algılanmasını sağladı. Müzisyenler, daha uzun ve karmaşık desenlere karşı daha hassas bir algı geliştirdi; ancak müzik eğitimi olmayanlar da kısa sınırları güvenilir biçimde belirleyebildi. Araştırmacılar, müzikal sınırların çok sık bozulmasının parçanın bütünlüğünü zayıflattığını ve ritmin sabit kalsa bile dağınık bir his yarattığını vurguladı.

Müzisyenler ve müzisyen olmayanlar arasında dikkat çeken benzerlikler

Bir deneyde, katılımcılara "Bu parça her ölçüde mi yoksa daha büyük müzikal bölümler arasında mı kesiliyor?" sorusu yöneltildi. Müzisyenler, sık karıştırılmış pasajları daha kolay fark etti. Uzmanlar, müzik eğitiminin bireylere duydukları desenleri tanımlama ve etiketleme konusunda avantaj sağladığını belirtti. Buna rağmen, müziği takip etme ve temel tahmin yeteneği açısından müzisyenler ile müzik eğitimi olmayanlar arasında büyük bir fark olmadığı gözlemlendi. Bu bulgu, müzik eğitiminin yapı farkındalığını artırabileceğini, ancak temel tahmin becerisinin uzun yıllar pratik gerektirmediğini ortaya koydu. Bilim insanları, çoğu insanın hayatı boyunca müziğe maruz kaldığını ve beynin zaman içinde hangi nota ve akorların birlikte ortaya çıktığını otomatik olarak öğrendiğini ifade etti. Bu süreç "istatistiksel öğrenme" olarak tanımlanıyor ve çaba gerektirmeden gerçekleşiyor.