Meme kanserinde gizli hücreler keşfedildi! Tedaviden kaçmalarını sağlayan bir “kalkan” olabilir

MRC Tıbbi Bilimler Laboratuvarı (LMS), Imperial College London ve UCL Genetik Enstitüsü'nden bilim insanları, meme tümörlerini benzeri görülmemiş bir ayrıntı düzeyinde haritalayarak son derece önemli bir keşfe imza attı. Araştırmacılar, tümörlerin içinde gizlenen ve adeta kış uykusuna yatan kanser hücresi ceplerini tespit etti. Bu uykuda kanser hücreleri, hızla bölünen hücrelerin aksine sessiz kalarak kemoterapinin etkisinden kaçabiliyor ve tedavi sona erdikten sonra yeniden aktif hale gelebiliyor. Genome Medicine dergisinde yayımlanan çalışma, bu sessiz hücrelerin genellikle koruyucu bir kalkan işlevi gören bağışıklık hücreleri ve bağ dokusu hücreleri tarafından çevrelendiğini gösterdi. Bu bulgu, kanserin tedaviden sonra neden geri dönebildiğini açıklamaya yardımcı olabilecek kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

Tümörlerin derinliklerinde saklanan uykuda kanser hücreleri

Meme tümörleri, birçok farklı hücre tipinden oluşan oldukça karmaşık yapılardır. Hızla çoğalan kanser hücrelerinin yanı sıra bağışıklık hücreleri, yeni oluşan kan damarları ve dikkat çekici biçimde sessiz kalan bir grup kanser hücresi bu yapının parçasıdır. Bu uykuda ya da bilimsel ifadeyle 'dingin' hücreler, tedaviden sağ çıkma kapasitesine sahip olmaları nedeniyle özellikle endişe verici bir kategori oluşturuyor. Çünkü bu hücreler daha sonra kanserin yayılmasına veya nüks etmesine doğrudan katkıda bulunabiliyor. LMS, Imperial ve UCL'deki araştırma ekibi, bu uykuda kanser hücrelerinin tedavi uygulanmamış tümörlerde tam olarak nerede konumlandığını, onları diğer hücrelerden neyin ayırt ettiğini ve hangi hücre tiplerinin onları çevreleme eğiliminde olduğunu anlamak amacıyla kapsamlı bir çalışma yürüttü. Kamuya açık verileri kullanarak oluşturulan ayrıntılı tümör haritaları, koruyucu bir bariyer görevi görebilecek diğer hücrelerle çevrili dingin hücrelerin belirgin kümeler halinde bir arada bulunduğunu ortaya koydu.

Dr. Alexis Barr: 'Bu hücreler kemoterapiden saklanabiliyor'

Çalışmanın ortak baş yazarı ve LMS'de Hücre Döngüsü Kontrolü grubunun başkanı Dr. Alexis Barr, uykuda kanser hücrelerinin neden bu denli tehlikeli olduğunu açık bir dille anlattı. Barr, 'Dingin kanser hücreleri son derece tehlikelidir. Bu hücreler kemoterapiden saklanabilir, tümörde uykuda kalabilir ve daha sonra çoğalmayı yeniden başlatmak için aktif hale gelebilir' dedi. Kanser hücreleri, büyüyen bir tümörün içindeki stresli koşullara bir yanıt olarak bu uykuda duruma geçebiliyor. Tümörler hızla genişledikçe kan akışı ve besin kaynakları her zaman bu büyümeye ayak uyduramıyor. Bazı hücreler bu duruma karşılık olarak büyümelerini askıya alıyor. Tıpkı zorlu kış koşullarında uykuya yatan bir ayı gibi, bu kanser hücreleri de ortam yeniden elverişli hale gelene kadar aktif olmadan beklemeyi tercih ediyor. Bu fırsat çoğu zaman tedavi sona erdikten sonra kendini gösteriyor. Barr, 'İnsanların tümörlerinin uzun vadeli kontrolünü sağlamak ve tümör nüksünü önlemek istiyorsak, bu uykuda dingin kanser hücrelerine odaklanmak ve onlar hakkında çok daha fazla şey öğrenmek zorundayız' diye ekledi.

Tek hücreli RNA dizileme ile tümörün hücre hücre haritası çıkarıldı

Bu gizli hücre popülasyonlarını derinlemesine araştırmak için Dr. Barr, UCL'deki hesaplamalı biyoloji uzmanı Dr. Maria Secrier'in ekibiyle iş birliği yaptı. Araştırmacılar, bireysel hücrelerin hangi genleri aktif olarak kullandığını ortaya çıkaran tek hücreli RNA dizileme tekniğini, hücrelerin tümör içindeki konumlarını ve komşu hücrelerin kimliklerini gösteren uzamsal transkriptomik yöntemiyle bir araya getirdi. Bu iki güçlü tekniğin birleşimi, tümörün iç yapısının daha önce hiç görülmemiş bir netlikte haritalanmasını sağladı. Dr. Secrier, 'Herhangi bir tedavi uygulanmadan önce tümörde zaten bulunan, tedaviye dirençli hücrelere benzeyen hücreler tespit ettik' dedi. Bu bulgu, tedavi direnciyle ilişkilendirilen bazı özelliklerin tedaviye bir yanıt olarak ortaya çıkmadığını, aksine tedavi başlamadan çok önce tümörde var olduğunu düşündürüyor. Araştırmacılar bu örüntüyü hem agresif meme kanseri formlarında hem de daha yavaş ilerleyen türlerde gözlemledi. Bu sonuç beklenmedik bir nitelik taşıyordu çünkü dinginlik durumu daha önce yalnızca yavaş büyüyen hastalıkla ilişkilendirilmişti.