Küresel tifüs alarmı! Antibiyotik direnci tehdit haline geldi

Stanford Üniversitesi öncülüğünde yürütülen son araştırmalar, tifüs hastalığına yol açan Salmonella enterica serovar Typhi (S. Typhi) bakterisinin antibiyotiklere karşı hızla direnç kazandığını ortaya koydu. 2022 yılında yayımlanan kapsamlı çalışmada, özellikle Güney Asya ülkelerinde XDR (geniş çapta ilaç dirençli) S. Typhi suşlarının sayısında ciddi bir artış saptandı. Bilim insanları, bu süper bakterinin hem geleneksel hem de yeni nesil antibiyotiklere karşı bağışıklık geliştirmesiyle, dünya genelinde ciddi bir sağlık tehdidi oluşturduğunu belirtti. Araştırmacılar, uluslararası yayılımın hızlandığına ve önleyici aşı programlarının acilen yaygınlaştırılması gerektiğine dikkat çekti.

Stanford Üniversitesi: 'XDR S. Typhi küresel yayılım gösteriyor'

Stanford Üniversitesi'nde enfeksiyon hastalıkları alanında çalışan araştırmacılar, 2014 ile 2019 yılları arasında Nepal, Bangladeş, Pakistan ve Hindistan'dan toplanan 3.489 S. Typhi örneğinin genomunu analiz etti. Sonuçlar, XDR S. Typhi'nin yalnızca bu bölgeyle sınırlı kalmadığını, son otuz yılda neredeyse 200 vakanın uluslararası düzeyde yayıldığını ortaya koydu. Bu dirençli suşlar, Güneydoğu Asya'nın yanı sıra Doğu ve Güney Afrika'ya, hatta Birleşik Krallık, ABD ve Kanada'ya kadar ulaştı. Araştırmacılar, XDR tifüsün başta ampisilin, kloramfenikol ve trimetoprim/sülfametoksazol olmak üzere, florokinolonlar ve üçüncü nesil sefalosporinler gibi daha yeni antibiyotiklere de direnç kazandığını belirtti. Bu durum, mevcut tedavi seçeneklerini hızla azaltıyor ve salgının kontrolünü zorlaştırıyor.

Bilim insanları: 'Azitromisin direnci de yayılıyor, aşılar kritik önemde'

Bilim insanları, günümüzde tifüs tedavisinde ağızdan alınabilen tek antibiyotik olan azitromisinin de tehdit altında olduğunu açıkladı. 2022 yılında yayımlanan çalışmada, S. Typhi'nin azitromisine karşı direnç geliştiren mutasyonları barındırdığı tespit edildi. Araştırmacılar, bu mutasyonların XDR S. Typhi tarafından benimsenmesi halinde, tifüs tedavisinde etkili hiçbir ağızdan alınan antibiyotiğin kalmayacağı konusunda uyarıda bulundu. Tedavi edilmeyen tifüs vakalarının yüzde 20'sinin ölümle sonuçlandığı, 2024 yılında ise dünya genelinde bildirilen tifüs vakası sayısının 13 milyonu aştığı belirtildi. Bilim insanları, bu riskin azaltılması için tifüs konjuge aşılarının küresel ölçekte yaygınlaştırılmasının şart olduğunu ve özellikle çocukluk çağı aşı programlarına dahil edilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

Güney Asya'da tifüs vakaları endişe verici boyutta arttı

Güney Asya, küresel tifüs vakalarının yüzde 70'ini barındırıyor. Bölgede, özellikle Pakistan, Bangladeş, Hindistan ve Nepal'de XDR S. Typhi suşlarının hızla yayılması, halk sağlığını ciddi biçimde tehdit ediyor. Pakistan, tifüs aşılamasında öncü ülke olarak rutin aşı programını başlatan ilk ülke oldu. Ancak, dünya genelinde bu uygulamayı takip eden ülke sayısı halen sınırlı. Hindistan'da yapılan bir araştırmada, kentsel alanlarda çocukların aşılanmasının tifüs vakalarını ve buna bağlı ölümleri yüzde 36 oranında azaltabileceği öngörüldü. Uzmanlar, aşıya erişimin yaygınlaştırılmaması halinde, önümüzdeki yıllarda yeni ve daha ölümcül tifüs salgınlarının kaçınılmaz olabileceği uyarısında bulundu.