Kalıcı kimyasallar neden tehlikeli! Çocuklarda kemik gelişimi nasıl etkiliyor?

Tayfun Demirel - Nisan 13, 2026 16:30 | Son Güncelleme Tarihi: Nisan 13, 2026 16:53

ABD ve Kanada'da yürütülen yeni bir araştırma, PFAS adı verilen kalıcı kimyasalların çocuklarda kemik yoğunluğunu olumsuz etkilediğini gösterdi. Özellikle 12 yaşındaki çocuklarda, bu maddelere maruz kalmanın kemik kırığı riskini ciddi oranda artırdığı ortaya çıktı. Araştırmacılar, ebeveynleri ve yetkilileri PFAS maruziyetine karşı acil önlem almaya çağırıyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI

ABD ve Kanada'dan bilim insanlarının ortaklaşa yürüttüğü son araştırma, per- ve polifluoroalkil maddeleri (PFAS) olarak bilinen kalıcı kimyasalların çocuklarda kemik sağlığını ciddi şekilde tehdit ettiğini ortaya koydu. Araştırmada, 218 çocuğun büyüme sürecine ait sağlık verileri ile kanlarındaki PFAS seviyeleri detaylı biçimde incelendi. Özellikle 12 yaşındaki çocuklarda, PFOA adı verilen PFAS türüne maruz kalmanın ön kol kemik yoğunluğunu belirgin şekilde azalttığı tespit edildi. Bilim insanları, bu kimyasalların çocuklarda kemik kırığı riskini yaklaşık yüzde 30 oranında artırdığını belirtiyor. Uzmanlar, PFAS maruziyetinin uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda aileleri ve yetkilileri uyarıyor.

Kuzey Carolina Üniversitesi: PFAS maruziyeti kemik gelişimini olumsuz etkiliyor

Kuzey Carolina Üniversitesi'nden epidemiyolog Jessie Buckley, araştırmanın sonuçlarının PFAS maruziyeti ile çocukların kemik sağlığı arasındaki güçlü ilişkiyi gözler önüne serdiğini açıkladı. Buckley, "Bu bulgular, erken yaşta PFAS'a maruz kalmanın ilerleyen yıllarda kemik kırığı ve osteoporoz riskini artırabileceğini gösteriyor" dedi. Araştırmada ölçülen PFAS türleri arasında perfloroheksan sülfonik asit (PFHxS), perflorooktan sülfonik asit (PFOS), perflorooktanoik asit (PFOA) ve perflorononanoik asit (PFNA) öne çıktı. Özellikle PFOA'nın, Stockholm Sözleşmesi kapsamında yasaklanmış olmasına rağmen çevrede yaygın olarak bulunmaya devam ettiği vurgulandı. Buckley, çocukların kemik gelişimi için kritik olan bu dönemde PFAS maruziyetinin azaltılmasının önemine dikkat çekti.

PFAS ile kemik kırığı riski arasında çarpıcı bağlantı

Araştırmacılar, PFAS maruziyetinin çocuklarda kemik yoğunluğunu doğrudan etkilediğini ve bu etkinin özellikle kadın çocuklarda daha belirgin olduğunu belirtiyor. Çalışmada, PFAS seviyeleri en yüksek olan çocukların, en düşük seviyedekilere kıyasla yaklaşık yüzde 30 daha fazla kemik kırığı riski taşıdığı hesaplandı. Uzmanlar, bu kimyasalların D vitamini metabolizmasını bozarak kemik yapımını olumsuz etkileyebileceğini düşünüyor. D vitamininin kemik sağlığı için vazgeçilmez olduğu bilinirken, PFAS'ın bu süreci sekteye uğratması çocuklar için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Ayrıca, PFAS'ın gıda, içme suyu ve toprak yoluyla insan vücuduna sızdığı, bu nedenle maruziyetin azaltılması için daha fazla önlem alınması gerektiği vurgulandı.

PFAS'ın uzun vadeli etkileri ve alınması gereken önlemler

Bilim insanları, PFAS ile kemik yoğunluğu arasındaki ilişkinin sadece çocukluk çağı ile sınırlı kalmadığını, ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde de etkilerinin devam edebileceğini belirtiyor. Araştırmacılar, PFAS'a maruz kalan çocukların ilerleyen yaşlarda osteoporoz ve kemik kırıkları gibi sağlık sorunlarıyla karşılaşma ihtimalinin arttığını ifade ediyor. Ayrıca, bu kimyasalların bazı türlerinin kanser, doğum kusurları ve biyolojik yaşlanma gibi ciddi sağlık sorunlarıyla da bağlantılı olduğu bildiriliyor. Uzmanlar, PFAS içeren ürünlerin kullanımının sınırlandırılması, içme suyu kaynaklarının düzenli olarak denetlenmesi ve kamuoyunun bu konuda bilgilendirilmesi gerektiğini savunuyor. Araştırmanın yazarları, PFAS ile kemik sağlığı arasındaki ilişkinin yetişkinliğe kadar sürüp sürmediğinin belirlenmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Sonuç olarak, PFAS adı verilen kalıcı kimyasalların çocuklarda kemik sağlığı üzerinde ciddi ve uzun vadeli riskler oluşturduğu net şekilde ortaya kondu. Bilim insanları, hem ailelerin hem de karar vericilerin PFAS maruziyetini azaltacak önlemleri hızla hayata geçirmesi gerektiğini belirtiyor. Araştırmaların devam etmesiyle, bu kimyasalların insan sağlığı üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılması ve toplumsal farkındalığın artırılması bekleniyor.

Etiketler:

PFAS çocuk sağlığı kemik yoğunluğu kalıcı kimyasallar Jessie Buckley