İsveç'ten gelen araştırma! Tam yağlı peynir tüketimi demans riskini düşürüyor

İsveç'te gerçekleştirilen ve çeyrek asır süren büyük ölçekli bir araştırma, tam yağlı süt ürünlerinin beyin sağlığı üzerindeki etkilerine dair önemli bulgular ortaya koydu. Araştırmada, yaklaşık 28 bin yetişkinin 25 yıl boyunca takip edilmesiyle elde edilen veriler, özellikle tam yağlı peynir tüketiminin demans ve Alzheimer hastalığına yakalanma riskini belirgin şekilde azalttığını gösterdi. Bu sonuçlar, uzun yıllardır önerilen düşük yağlı diyetlerin sorgulanmasına yol açarken, uzmanlar bulguların dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

İsveç çalışmasında tam yağlı peynir ve krema tüketiminin etkileri

İsveçli bilim insanları tarafından yürütülen bu uzun soluklu araştırmada, 27 bin 670 yetişkinin yeme alışkanlıkları ve sağlık durumları 25 yıl boyunca titizlikle izlendi. Araştırmanın sonuçlarına göre, Alzheimer hastalığı için genetik riski bulunmayan kişiler arasında, günde 50 gramdan fazla tam yağlı peynir tüketenlerin Alzheimer'a yakalanma riskinin yüzde 13 ila 17 oranında daha düşük olduğu belirlendi. Ayrıca, günde 20 gramdan fazla tam yağlı krema tüketenlerde ise genel demans riskinin yüzde 16 ila 24 oranında azaldığı tespit edildi. Buna karşın, düşük yağlı veya yüksek yağlı süt, fermente süt ürünleri ya da düşük yağlı krema tüketimi ile demans arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Araştırmacılar, bu bulguların özellikle genetik risk taşımayan bireylerde geçerli olduğunu ve genetik yatkınlığı olanlarda benzer bir koruyucu etkinin gözlenmediğini açıkladı.

Beslenme önerileri ve halk sağlığı açısından yeni bir bakış

Çalışmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, bugüne kadar kalp sağlığını korumak amacıyla önerilen düşük yağlı süt ürünleri tavsiyelerinin sorgulanmasına neden olması oldu. Uzmanlar, kardiyovasküler hastalıklar ile demans arasında yüksek tansiyon, diyabet ve obezite gibi ortak risk faktörlerinin bulunduğuna dikkat çekti. Önceki araştırmalar, peynir tüketiminin kalp hastalığı riskini azaltabileceğini ve tam yağlı süt ürünlerinin kardiyovasküler riski artırmadığını öne sürüyordu. Ancak, beyin sağlığı üzerindeki etkiler konusunda bugüne kadar elde edilen sonuçlar çelişkiliydi. İsveç çalışması, bu alanda önemli bir boşluğu doldururken, beslenme alışkanlıklarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etti.

Farklı toplumlarda süt ürünleri ve demans ilişkisi

Bilimsel veriler, farklı coğrafyalarda ve toplumlarda süt ürünlerinin bilişsel sağlık üzerindeki etkilerinin değişkenlik gösterdiğine işaret ediyor. Özellikle Asya ülkelerinde yapılan araştırmalar, süt ve süt ürünlerinin bilişsel sağlık açısından daha fazla fayda sağladığını rapor ederken, Avrupa'da yürütülen çalışmalarda bu ilişkinin daha zayıf olduğu görülüyor. Örneğin, Japonya'da yapılan bir araştırma, peynir tüketenlerde demans riskinin azaldığını belirtmiş olsa da, genel tüketim miktarlarının düşük olması ve araştırmanın bir peynir üreticisi tarafından desteklenmesi, sonuçların güvenilirliğini tartışmalı hale getiriyor. Buna karşılık, hükümet desteğiyle yürütülen başka bir Japon çalışmasında ise peynirin koruyucu etkisi bulunamadı. Avrupa'da ise Finlandiya'da yapılan ve 22 yıl süren bir araştırmada, peynir tüketiminin demans riskini yüzde 28 oranında azalttığı ortaya kondu. Bu farklılıklar, beslenme alışkanlıkları ve genetik faktörlerin etkisinin toplumdan topluma değişebileceğini gösteriyor.

Beslenme kalıpları ve beyin sağlığı arasındaki karmaşık ilişki

Uzmanlar, bireysel gıdaların izole şekilde değerlendirilmesinin yanıltıcı olabileceğini, genel beslenme kalıplarının ise demans ve diğer kronik hastalıklar üzerinde daha belirleyici olduğunu vurguluyor. Araştırmalarda, süt ve işlenmiş kırmızı etin fazla tüketilmesinin bilişsel testlerde olumsuz sonuçlarla ilişkilendirildiği, buna karşılık balık tüketiminin ise daha iyi bilişsel performansla bağlantılı olduğu saptandı. Birleşik Krallık'ta yapılan geniş kapsamlı bir çalışmada ise haftada iki ila dört kez balık, her gün meyve ve haftada bir peynir tüketenlerin demans riskinin daha düşük olduğu belirlendi. Ancak, bu tür araştırmalarda katılımcıların yeme alışkanlıklarını kendilerinin bildirmesi ve hafıza değişikliklerinin bu beyanları etkileyebilmesi önemli bir sınırlama olarak öne çıkıyor.