Dünya'nın 23,5 katı kütleye sahip mega-Dünya keşfedildi

Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden bir grup astronom, 23 Temmuz 2026'da, NASA'nın TESS uzay teleskobunun verilerini kullanarak, şimdiye kadar tespit edilen en yoğun mega-Dünya olan GJ 523b'nin keşfini duyurdu. GJ 523b'nin, Dünya'nın kütlesinin 23 katına ve çapının ise 2,5 katına sahip olduğu açıklandı. Bu genç ötegezegen, yalnızca 170 milyon yıllık yaşı ve alışılmadık derecede yüksek kütlesiyle, bilim insanlarının gezegen oluşumuna dair bildiklerini yeniden değerlendirmesine yol açtı. Araştırmacılar, GJ 523b'nin turuncu bir cüce yıldızın yörüngesinde döndüğünü ve sahip olduğu devasa kütleyle, bugüne kadar tanımlanan mega-Dünya kavramını somutlaştırdığını belirtti.

Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden Beatty: 'Gerçek bir mega-Dünya örneği'

Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden Thomas Beatty, GJ 523b'nin keşfiyle ilgili yaptığı açıklamada, 'mega-Dünya' teriminin uzun süredir kullanıldığını, ancak bu kavramı eksiksiz karşılayan bir gezegenin ilk kez kesin olarak doğrulandığını vurguladı. Beatty, bu tür aşırı kütleli kayalık gezegenlerin, Dünya üzerindeki laboratuvarlarda oluşturulamayacak basınç koşullarına sahip olduğunu ve bunun, gezegenin içyapısının anlaşılması için jeologlar ve atmosfer bilimcilerle iş birliği yapılmasını zorunlu kıldığını söyledi. GJ 523b'nin, süper-Dünya kategorisindeki gezegenlerden çok daha ağır ve yoğun olması, bilim dünyasında büyük bir heyecan yarattı. Bilim insanları, bu gezegenin özelliklerinin, mega-Dünya tanımını yeniden şekillendireceğine inanıyor. GJ 523b'nin genç yaşı da, gezegenlerin evrimsel süreçleri hakkında yeni sorular doğurdu.

TESS teleskobundan gelen verilerle çığır açan tespit

Astronomlar, GJ 523b'nin varlığını, NASA'nın TESS uzay teleskobunun yıldızın parlaklığında tespit ettiği periyodik düşüşler sayesinde belirledi. Bu geçişler, gezegenin yıldızının önünden geçerken ışığın bir kısmını engellemesiyle oluşuyor. Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden baş yazar Max Kroft, yıldızın ışığındaki bu düzenli azalmaların, GJ 523b'nin büyüklüğü ve yörüngesi hakkında önemli bilgiler sunduğunu ifade etti. Araştırmacılar, TESS verilerinin yanı sıra NEID spektrografı ve WIYN 3,5 metrelik teleskop ile gezegenin kütlesini hassas biçimde ölçtü. Ayrıca Gemini North ve Palomar gözlemevlerinden alınan yüksek çözünürlüklü görüntülerle, GJ 523b'nin kayalık yapısı ve devasa kütlesi doğrulandı. Elde edilen sonuçlar, bu gezegenin, benzer büyüklükteki kayalık gezegenlerden çok daha ağır olduğunu gösterdi. Bilim insanları, GJ 523b'nin Neptün'ün boyutunun yüzde 60'ına ulaştığını, ancak çok daha yoğun bir yapıya sahip olduğunu belirtti.

GJ 523b'nin oluşumu ve atmosfer gizemi bilim insanlarını şaşırttı

GJ 523b'nin bu kadar yoğun ve kütleli olmasına rağmen, kalın bir hidrojen ve helyum atmosferine sahip olmaması araştırmacıların dikkatini çekti. Max Kroft, gezegenin oluşumu sırasında bu kadar büyük bir kütleye ulaşan gezegenlerin genellikle yoğun bir gaz atmosferi geliştirdiğini, ancak GJ 523b'nin neredeyse tamamen kayadan oluştuğunu açıkladı. Araştırma ekibi, yıldızdan gelen ısının gezegenin atmosferini yok edecek kadar güçlü olmadığını, dolayısıyla atmosfer kaybının başka nedenlere bağlı olabileceğini düşünüyor. Devasa çarpışmalar, yıldızın yakınından geçen bir yörünge veya gezegenin baştan itibaren çok az gazla oluşmuş olması, olası açıklamalar arasında yer alıyor. Kroft, gezegenin genç yaşının da etkisiyle halen çok sıcak olduğunu, bu nedenle atmosferini tutmakta zorlandığını belirtti. Bu durum, GJ 523b'nin devasa kütlesine rağmen neden ince bir atmosfere sahip olduğunu açıklayabilir.