Çin'in dolar hamlesi! Küresel para savaşında yeni perde

Çin, küresel finansal sistemde ABD dolarının uzun süredir devam eden egemenliğine karşı yeni bir stratejiyle dikkat çekiyor. Ülkenin lideri Xi Jinping'in öncülüğünde hazırlanan plan kapsamında, Çin'in para birimi renminbinin (RMB) uluslararası rezerv para birimi olarak konumlandırılması hedefleniyor. Son dönemde ABD'deki ekonomik ve siyasi belirsizliklerin artması, Çin'in bu hamlesini daha da anlamlı kılıyor. Pekin yönetimi, renminbi üzerinden yürütülecek ticaret ve finansal işlemlerle, hem kendi ekonomik etkisini artırmayı hem de ABD'nin küresel finansal baskı araçlarına karşı daha dirençli hale gelmeyi amaçlıyor.

Çin'in renminbi stratejisinin arka planı

Çin, renminbinin uluslararası alanda daha fazla kabul görmesi için uzun yıllardır çeşitli adımlar atıyor. Özellikle son on yılda, para biriminin istikrarını artırmak ve küresel ticarette kullanımını yaygınlaştırmak amacıyla önemli düzenlemeler yapıldı. Ancak son dönemde ABD'nin ekonomik politikalarındaki dalgalanmalar ve Başkan Donald Trump döneminde uygulanan korumacı önlemler, küresel finans piyasalarında güveni sarstı. Doların değerinde yaşanan düşüş, yatırımcıların güvenli liman arayışına yönelmesine ve altın fiyatlarının rekor seviyelere ulaşmasına neden oldu. Bu gelişmeler, Çin'e renminbiyi alternatif bir rezerv para birimi olarak öne çıkarma fırsatı sundu. Pekin, bu fırsatı değerlendirmek için, güçlü bir merkez bankası ve küresel fiyatlandırma gücü oluşturma hedefiyle hareket ediyor.

Çin Komünist Partisi'nin ideolojik yayın organı Qiushi'de yer alan açıklamalara göre, Xi Jinping, hükümet yetkililerine renminbinin uluslararası ticarette ve döviz piyasalarında yaygın olarak kullanılmasını sağlayacak adımlar atılması talimatını verdi. Bu kapsamda, Çin'in finansal altyapısını güçlendirmek, yabancı yatırımcılar için cazip bir ortam oluşturmak ve küresel fiyatlandırmada etkin bir rol üstlenmek öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Pekin yönetimi, ABD'nin ekonomik ve siyasi istikrarsızlığını kendi lehine çevirmek için kapsamlı bir strateji izliyor.

Küresel rezerv para rekabetinde Çin'in yeri

Küresel finansal sistemde rezerv para birimi olmanın sağladığı avantajlar, ABD'nin uzun yıllardır sürdürdüğü ekonomik üstünlüğün temel taşlarından biri olarak öne çıkıyor. Dolar, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Bretton Woods Anlaşması ile birlikte uluslararası işlemlerin büyük çoğunluğunda tercih edilen para birimi haline geldi. Bu durum, ABD'ye düşük faizle borçlanma ve küresel yaptırımlar uygulama gibi önemli avantajlar sağladı. Uluslararası Para Fonu (IMF) ise euro, Japon yeni, Kanada doları, Avustralya doları, sterlin, İsviçre frangı ve renminbiyi de rezerv para birimleri arasında tanımlıyor. Ancak, doların toplam rezervler içindeki payı hâlâ açık ara önde bulunuyor.

Çin, renminbinin uluslararası konumunu güçlendirmek için çeşitli ekonomik ve diplomatik adımlar attı. Özellikle gelişmekte olan ülkelerle ticari ilişkilerini derinleştirerek, renminbinin sınır ötesi işlemlerde daha fazla kullanılmasını teşvik etti. Batılı ülkelerin Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar sonrasında, Çin'in Rusya ile ticaretinde renminbi kullanımı rekor seviyelere ulaştı. Bu gelişme, Çin'in küresel finansal sistemde daha etkin bir oyuncu olma hedefini destekliyor. Çin Merkez Bankası Başkanı Pan Gongsheng, renminbinin artık dünyanın en büyük ticaret finansmanı para birimi ve üçüncü en büyük ödeme aracı olduğunu belirtti. Ayrıca, çok kutuplu bir para sistemi çağrısı yaparak, doların tek başına belirleyici olmasının önüne geçilmesi gerektiğini savundu.

Renminbinin küresel rezerv para olma yolculuğu

Çin'in renminbiyi küresel rezerv para birimi haline getirme çabaları, çeşitli ekonomik ve siyasi engellerle karşı karşıya. IMF verilerine göre, 2023 yılında ABD doları küresel döviz rezervlerinin yaklaşık %57'sini oluştururken, euro %20 seviyesinde, renminbi ise yalnızca %2'lik bir paya sahip. Bu tablo, renminbinin kısa vadede doların yerini almasının pek mümkün olmadığını gösteriyor. Ancak Çin, doğrudan doları ikame etmekten ziyade, kendi para biriminin uluslararası rolünü artırmayı ve küresel finansal sistemde daha fazla söz sahibi olmayı hedefliyor.

Uzmanlar, Çin'in para politikalarındaki sıkı kontrollerin ve sermaye hareketlerine getirilen kısıtlamaların, renminbinin rezerv para olarak benimsenmesini zorlaştırdığını belirtiyor. Ayrıca, Çin'in ihracata dayalı ekonomik modeli, para biriminin değerinin düşük tutulmasını gerektiriyor. Bu da renminbinin uluslararası yatırımcılar açısından cazibesini azaltıyor. Tüm bu faktörlere rağmen, Pekin yönetimi, küresel finansal sistemde yaşanan değişimlerin ve jeopolitik gerilimlerin, renminbi için yeni fırsatlar doğurduğuna inanıyor.