Bilim insanlarından uyarı! Fazla şekerli içecek içmenin bedeli ağır olabilir

Cihat Çelik - Mart 06, 2026 09:46 | Son Güncelleme Tarihi: Mart 06, 2026 11:37

Nature Medicine dergisinde yayımlanan geniş çaplı araştırma, şekerli içeceklerin dünya genelinde tip 2 diyabet ve kalp hastalığına bağlı ölümlerde önemli bir rol oynadığını ortaya koydu. Uzmanlar, özellikle genç yetişkinlerde ve kentsel bölgelerde şekerli içecek tüketiminin ciddi sağlık tehditleri yarattığını vurguluyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Nature Medicine dergisinde yayımlanan son araştırma, dünya genelinde şekerli içeceklerin tip 2 diyabet ve kalp hastalığı kaynaklı ölümler üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu gözler önüne serdi. Araştırmacılar, 2020 yılında küresel ölçekte 2,2 milyon yeni tip 2 diyabet vakası ve 1,2 milyon yeni kalp hastalığı vakasının doğrudan şekerli içeceklerle bağlantılı olduğunu belirledi. Aynı yıl şekerli içeceklerle ilişkilendirilen yaklaşık 340 bin ölümün gerçekleştiği tahmin edildi. Uzmanlar, bu bulguların özellikle genç, eğitimli ve kentsel bölgelerde yaşayan yetişkin erkeklerde daha belirgin olduğunu ifade etti. Şekerli içeceklerin, tip 2 diyabet ile kalp hastalığı riskini hem doğrudan hem de dolaylı mekanizmalarla artırdığı vurgulandı.

Dr. Iluyomade: 'Şekerli içecekler haftada bir porsiyondan fazla tüketilmemeli'

Önleyici kardiyoloji alanında çalışmalar yürüten Baptist Health Miami Kardiyak ve Vasküler Enstitüsü'nden Dr. Adedapo Iluyomade, şekerli içeceklerin kardiyometabolik sonuçlarla güçlü şekilde ilişkili olduğunu belirtti. Dr. Iluyomade, şekerli içeceklerin sıvı formdaki şekerleri nedeniyle vücutta hızlıca emildiğini ve bunun da glikoz dalgalanmalarına, insülin artışlarına yol açtığını açıkladı. Bu süreç, viseral yağ birikimini ve insülin direncini teşvik ederek metabolik bozukluklara, yüksek tansiyona, kolesterol artışına ve kronik iltihaplanmaya sebep olabiliyor. Dr. Iluyomade, bu mekanizmaların hem tip 2 diyabetin hem de kalp hastalığının temel nedenleri arasında yer aldığını bildirdi. Ayrıca, şekerli içeceklerin haftada bir porsiyondan fazla tüketilmemesi gerektiğini, Akdeniz tipi gibi besin açısından zengin ve tam gıdalara dayalı bir diyetle dengelenmesinin sağlık açısından önemli olduğunu vurguladı. Günlük ya da sık tüketimin ise ciddi sağlık riskleri barındırdığını söyledi.

Nature Medicine: Şekerli içecekler 340 bin ölüme yol açtı

Nature Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, şekerli içecek tüketiminin küresel sağlık üzerindeki etkileri detaylı şekilde incelendi. 2020 yılı verilerine göre, dünya genelinde yeni tip 2 diyabet vakalarının yaklaşık %10'u ve yeni kalp hastalığı vakalarının yaklaşık %3'ü doğrudan şekerli içeceklerle ilişkilendirildi. Araştırmacılar, Latin Amerika ve Karayipler'de şekerli içeceklerin yol açtığı kalp hastalığı vakalarının, Sahra Altı Afrika'da ise tip 2 diyabet vakalarının özellikle yüksek olduğunu tespit etti. Demografik analizlerde ise, kentsel bölgelerde yaşayan, eğitim seviyesi yüksek genç erkeklerin şekerli içeceklerden en fazla etkilenen grup olduğu ortaya çıktı. Bu bulgular, şekerli içeceklerin toplum sağlığı üzerindeki yükünü ve acil müdahale gerekliliğini açıkça gösteriyor.

Uzmanlardan su ve şekersiz içecek önerisi

Academy of Nutrition and Dietetics'in ulusal medya sözcüsü Melissa Mroz-Planells, eklenmiş şeker içeren yiyecek ve içeceklerin tüketiminin sınırlandırılması gerektiğinin altını çizdi. Mroz-Planells, şekerli içeceklerin genellikle daha sağlıklı ve besleyici seçeneklerin yerine geçtiğini, bunun da zararlı sağlık sonuçlarına yol açtığını belirtti. İdeal olarak, bireylerin şekerli içecekler yerine su ve kalori içermeyen içecekleri tercih etmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, şekerli içecek tüketiminin azaltılması için basit adımların atılabileceğini, örneğin haftada bir ya da iki şekerli içeceğin bırakılması ve sade gazlı suya taze meyve eklenerek alternatifler oluşturulabileceğini ifade etti. Zamanla, tat alma duyusunun değişerek şekerli içeceklere olan isteğin azalabileceğine dikkat çekti.

Şekerli içeceklerin sağlık üzerindeki etkileri ve öneriler

Şekerli içeceklerin; gazlı içecekler, meyve aromalı içecekler, enerji içecekleri, limonata, meyve punch'ı ve aguas frescas gibi birçok farklı çeşidi bulunuyor. Dr. Iluyomade, %100 meyve suyu, yapay tatlandırılmış içecekler ve tatlandırılmış sütlerin bu tanıma genellikle dahil edilmediğini belirtti. Şekerli içeceklerin, hem doğrudan hem de dolaylı olarak tip 2 diyabet ve kalp hastalığı riskini artırdığı vurgulandı. Sıvı formda şekerlerin hızlıca emilmesi, insülin artışlarına ve viseral yağ birikimine yol açarak uzun vadede kronik hastalıkların gelişimini tetikliyor. Bu nedenle, uzmanlar şekerli içeceklerin tüketiminin sınırlandırılmasının ve sağlıklı alternatiflerin tercih edilmesinin toplum sağlığı için kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.

Halk sağlığı için acil önlem çağrısı

Uzmanlar, elde edilen bulguların şekerli içecek tüketiminin azaltılmasına yönelik halk sağlığı politikalarının acil olarak hayata geçirilmesi gerektiğini gösterdiğini vurguladı. Özellikle tip 2 diyabet ve kalp hastalığı yükünün en fazla olduğu bölgelerde ve riskli demografik gruplarda bu önlemlerin öncelikli olması gerektiğini belirttiler. Mroz-Planells, American Heart Association ve Dietary Guidelines for Americans gibi kuruluşların da şekerli içeceklerin sınırlandırılması ve besin değeri yüksek gıdaların tercih edilmesi yönündeki tavsiyelerini hatırlattı. Araştırmanın gözlemsel niteliği nedeniyle doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurulamasa da, elde edilen veriler şekerli içeceklerin toplum sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne seriyor. Uzmanlar, şekerli içecek tüketiminin azaltılması için bireysel ve toplumsal düzeyde adımların hızla atılması gerektiğini belirtiyor.

Sonuç olarak, şekerli içeceklerin tip 2 diyabet ve kalp hastalığı riskini ciddi oranda artırdığı bilimsel verilerle ortaya kondu. Nature Medicine'de yayımlanan bu kapsamlı araştırma, şekerli içeceklerin toplum sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini net biçimde gösteriyor. Uzmanlar, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde şekerli içecek tüketiminin sınırlandırılması ve sağlıklı alternatiflerin tercih edilmesi konusunda çağrı yaptı. Şekerli içeceklerin azaltılması, toplum genelinde sağlık yükünü hafifletecek ve erken ölümlerin önüne geçilmesine katkı sağlayacak önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

Etiketler:

şekerli içecekler tip 2 diyabet kalp hastalığı erken ölüm Nature Medicine