ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE

Beyinle ilgili şaşırtan keşif1 Olumsuz sözleri filtreliyor

Kudüs İbrani Üniversitesi'nde yürütülen ve Psychological Science dergisinde yayımlanan yeni araştırma, insan beyninin dikkat dağınıklığı sırasında olumsuz kelimeleri bilinçdışı olarak filtrelediğini ortaya koydu. Çalışmada, olumsuz kelimelerin nötr kelimelere kıyasla daha az fark edildiği gösterildi.

Tunahan Köpüklü - | Son Güncelleme Tarihi:
Beyinle ilgili şaşırtan keşif1 Olumsuz sözleri filtreliyor

Kudüs İbrani Üniversitesi'nden bilim insanları tarafından yürütülen ve Psychological Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, insan beyninin dikkati dağılmışken olumsuz kelimeleri bilinçdışı düzeyde filtrelediğini ortaya koydu. 101 yetişkinin katıldığı deneylerde, katılımcıların görsel bir göreve odaklandığı sırada duydukları nötr kelimeleri, olumsuz kelimelere göre daha sık fark ettikleri belirlendi. Bu bulgular, işitsel ortamda beynin, duygusal olarak yüklü olumsuz kelimeleri, bilinçli farkındalığa ulaşmadan önce engelleyebildiğine dair önemli kanıtlar sundu. Araştırma, insan zihninin günlük hayatta karşılaştığı yoğun ses akışını yönetirken, hangi bilgilerin bilinçli olarak algılanacağına nasıl karar verdiğine dair yeni bir bakış açısı kazandırdı.

Gal R. Chen: 'Bilinçdışı kapı bekçisi' olumsuz kelimeleri dışarıda bırakıyor

Araştırmanın başyazarı Gal R. Chen, insan beyninin olumsuz kelimeleri neden filtrelediğini açıklarken, bilinçdışı zihnin adeta bir kapı bekçisi gibi çalıştığını vurguladı. Chen, "Başlangıçta, insanların olumsuz şeyleri daha fazla fark edeceğini varsaydık çünkü bilinçli sezgimiz bu yönde," diyerek, elde edilen sonuçların bu beklentinin aksine çıktığını belirtti. Araştırmada, katılımcıların nötr kelimeleri olumsuz olanlara göre daha sık fark ettiğine dikkat çekildi. Chen, "Beynin, zarar verebilecek veya performansı olumsuz etkileyebilecek bilgileri bilinçdışında filtrelemesi, dikkatin daha verimli kullanılmasını sağlıyor," ifadesini kullandı. Özellikle bir kişinin mevcut hedefleriyle ilgisiz olumsuz seslerin, gereksiz dikkat dağınıklığına yol açabileceği ve bu nedenle bilinçdışı süreçlerle engellendiği belirtildi. Araştırmacılar, bu mekanizmanın günlük yaşamda, örneğin bir otobüs şoförünün yolcunun öfkeli konuşmasını duymamasında olduğu gibi, kişinin işlevselliğini korumasına yardımcı olabileceğini vurguladı.

Deneylerde olumsuz kelimeler nötr kelimelerden daha az fark edildi

Çalışma kapsamında üç ayrı deney gerçekleştirildi ve her biri, insan beyninin dikkat dağınıklığı sırasında işitsel bilgiyi nasıl önceliklendirdiğine odaklandı. İlk iki deneyde, katılımcılara bilgisayar ekranında görsel bir bellek görevi verildi. Bu sırada, hoparlörlerden çoğunluğu anlamsız hece kombinasyonlarından oluşan sesler çalındı; arada ise nötr ve olumsuz anlam taşıyan gerçek İbranice kelimeler yer aldı. Katılımcıların, gösterilen figürlerin aynı olup olmadığını belirlemeleri istenirken, bir yandan da işitsel olarak hedef kelimeleri fark edip etmedikleri test edildi. İlk deneyde 29, ikinci deneyde ise 28 katılımcı yer aldı ve her iki deneyde de nötr kelimelerin bilinçli farkındalığa ulaşma oranı, olumsuz kelimelere göre belirgin şekilde daha yüksek çıktı. Bilim insanları, kelimelerin akustik özelliklerini ve diğer dilsel faktörleri de kontrol ederek, sonucun yalnızca duygusal tonla ilişkili olduğunu teyit etti. Üçüncü deneyde ise 44 katılımcı, görsel görevin zorluk derecesinin değiştiği iki farklı senaryoda test edildi. Kolaylaştırılan görevde bile, olumsuz kelimelerin fark edilme oranı nötr kelimelere göre düşük kaldı. Bu bulgular, bilişsel yük değişse de beynin olumsuz kelimeleri bilinçdışı olarak filtreleme eğiliminin devam ettiğini gösterdi.

Beynin filtreleme mekanizması ruh sağlığı ve klinik araştırmalara ışık tutabilir

Çalışmanın sonuçları, beynin işitsel bilgileri işleme ve filtreleme biçiminin sadece günlük yaşamda değil, aynı zamanda ruh sağlığı alanında da önemli etkiler yaratabileceğine işaret etti. Araştırmacılar, bilinçdışı filtreleme mekanizmasının fobiler, travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) ve anksiyete gibi ruhsal rahatsızlıkların anlaşılması ve tedavisinde yeni yollar açabileceğini belirtti. Chen, "Normal popülasyon nötr kelimelere kıyasla olumsuz kelimeleri daha az fark ediyor; ancak klinik gruplarda bu önyargı olmayabilir," diyerek, gelecek araştırmalarda bu mekanizmanın farklı popülasyonlarda nasıl çalıştığının incelenmesi gerektiğine dikkat çekti. Ayrıca, mevcut çalışmanın yalnızca olumsuz ve nötr tek kelimelerle sınırlı kalmasının, sonuçların olumlu ya da sosyal açıdan tabu olan kelimelere genellenip genellenemeyeceği konusunda soru işaretleri oluşturduğuna değinildi. Bilim insanları, gerçekçi dinleme ortamlarında, tam cümlelerde ve farklı yaş gruplarında benzer etkilerin görülüp görülmediğini anlamak için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurguladı. Zihnin, potansiyel olarak zararlı bilgileri bilinçdışı olarak bastırma eğilimi, insan davranışları ve karar alma süreçleri üzerinde derin etkiler bırakabilir.

Sonuç olarak, Kudüs İbrani Üniversitesi'nde gerçekleştirilen bu araştırma, beynin dikkat dağınıklığı sırasında olumsuz kelimeleri bilinçli farkındalığa ulaşmadan önce filtreleyebildiğini gösterdi. Bu bulgu, insan zihninin duygusal olarak yüklü bilgileri yönetme ve gündelik yaşamda gereksiz dikkat dağınıklığını önleme biçimine dair yeni bir anlayış sundu. Araştırma ekibi, bu bilinçdışı filtreleme mekanizmasının, hem bireysel psikoloji hem de toplum sağlığı açısından çok sayıda uygulama alanı olabileceğini belirtti. Gelecekte yapılacak çalışmalarda, beynin sesleri nasıl önceliklendirdiği ve bu sürecin insan davranışları üzerindeki etkileri daha ayrıntılı biçimde incelenmeyi bekliyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI


Etiketler:
beyin olumsuz kelimeler dikkat dağınıklığı bilinçdışı filtreleme psikoloji araştırması