Bebeklik yılları neden unutuluyor? İşte bilim insanlarının açıklaması

Tunahan Köpüklü - Ocak 03, 2026 15:23 | Son Güncelleme Tarihi: Ocak 03, 2026 15:43

İnsan beyninin erken dönem anıları silip atması, infantil amnezi olarak bilinen bir fenomen ile açıklanıyor. Bilim insanları bu durumun nedenini tam olarak anlamış olmasa da, birkaç güçlü hipotez bulunmaktadır.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Çoğu insanın ilk hatırladığı anıları iki ile üç yaş arasında yaşanan olaylardan oluşur. Bebeklik döneminde yaşanan olaylar ise neredeyse tamamen hafızadan silinmiş durumdadır. Bu durum, tıp ve psikoloji alanında infantil amnezi adıyla bilinen bir fenomendir ve insanın yaşamının ilk yıllarında neler olduğunu hatırlayamamasının temelinde yatan mekanizmaları hâlâ tam olarak anlamış değiliz.

Kişilik farkındalığı ve anı oluşumu

Bilim insanları tarafından öne sürülen ilk hipotez, otobiyografik anıların oluşabilmesi için bireyin kendisini ayrı bir kişilik olarak tanıması gerektiğini ileri sürmektedir. Bir buçuk yaşından daha küçük yaştaki bebekler, henüz bu tür öz-farkındalığa sahip değildir. Bu gelişimsel eksiklik, bebeklik döneminde yaşanan olayların uzun süreli anılar şeklinde depolanmasını engeller. Çünkü anı oluşturabilmek için, olayın kendi yaşamının bir parçası olduğunu algılayabilmek gerekir. Bebekler bu bilişsel seviyeye ulaşmadan, yaşadıkları deneyimler bellek sisteminde kalıcı izler bırakmaz.

Dil gelişimi ve bellek pekiştirmesi

İkinci hipotez, çocuğun konuşma yeteneğinin gelişimi ile doğrudan bağlantılıdır. İkinci yaşın sonuna kadar, çoğu çocuk yaşadıkları olayları sözlü olarak ifade edecek kadar gelişmiş dil becerilerine sahip değildir. Anıları pekiştirmek ve daha sonra geri çağırmak için sözel bir temel oldukça önemlidir. Kelimeler olmadan, deneyimler soyut ve belirsiz kalır. Bu nedenle, dil becerilerinin yeterli düzeyde olmaması, bebeklik dönemindeki anıların kalıcı hale gelmesini zorlaştırır. Çocuk büyüdükçe ve dil gelişimi ilerledikçe, yeni deneyimler daha iyi kodlanabilir ve hatırlanabilir hale gelir.

Beyin gelişimi ve hipokampus işlevi

Üçüncü hipotez ise beyin gelişiminin fizyolojik yönüne odaklanmaktadır. Uzun süreli bellek oluşumundan sorumlu olan hipokampus adlı beyin bölgesi, bebeklik döneminde zaten işlevini yerine getirmektedir. Ancak hipokampus ile diğer bilişsel sistemler arasındaki bağlantılar henüz tam olarak olgunlaşmamıştır. Bu bağlantıların eksikliği veya yetersizliği, bebeklik döneminde yaşanan olayların belleğe kaydedilmesini ve daha sonra geri getirilmesini sınırlandırır. Beyin gelişim süreci ilerledikçe, bu bağlantılar güçlenmiş ve daha etkili hale gelir. Sonuç olarak, yaşlı çocukluk ve erişkinlik döneminde oluşan anılar çok daha kalıcı ve erişilebilir olur.

Bilim insanları hâlâ bebeklik amnezisinin tam mekanizmasını anlamaya çalışmaktadırlar. Kişilik farkındalığı, dil gelişimi ve beyin bağlantılarının olgunlaşması gibi faktörlerin bir kombinasyonu, muhtemelen bu fenomenin ardında yatan gerçek nedeni oluşturmaktadır. Her bir hipotez, insan belleğinin karmaşık yapısının farklı bir yönünü aydınlatmaktadır.

Etiketler:

bebeklik amnezisi insan belleği beyin gelişimi çocukluk anıları hipokampus