Bağışıklık hücreleri beyin parazitine karşı beklenmedik bir savunma geliştiriyor

ABD'nin Virginia Üniversitesi'nde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, bağışıklık sistemi hücrelerinin beyin paraziti Toxoplasma gondii'nin yayılmasını engellemek için sıra dışı bir yöntem kullandığını gözler önüne serdi. Bilim insanları, laboratuvar fareleri üzerinde yaptıkları deneylerde, bağışıklık sisteminin önemli bir parçası olan CD8+ T hücrelerinin, Toxoplasma gondii ile enfekte olduklarında kendilerini programlı hücre ölümüyle yok ettiklerini tespit etti. Bu beklenmedik savunma mekanizması, parazitin beyin dokusunda yayılmasını önlemede kritik bir rol oynuyor.

Bağışıklık sistemi ve Toxoplasma gondii arasındaki mücadele

Toxoplasma gondii, sıcak kanlı tüm hayvanları enfekte edebilen ve özellikle beyin dokusunda ciddi sorunlara yol açabilen bir parazit olarak biliniyor. Genellikle kediler aracılığıyla insanlara bulaşan bu parazit, az pişmiş et veya kontamine gıdalar yoluyla da vücuda girebiliyor. ABD'de yaklaşık 40 milyon insanın bu parazite bağlı toksoplazmoz hastalığı taşıdığı tahmin ediliyor. Çoğu kişi enfekte olduğunun farkında olmadan hayatına devam etse de, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve hamileler için ciddi sağlık riskleri söz konusu olabiliyor. Araştırmada öne çıkan anahtar kelime olan "bağışıklık sistemi", bu tür enfeksiyonlarla mücadelede belirleyici bir faktör olarak öne çıkıyor.

Virginia Üniversitesi'nden nörobilimci Tajie Harris ve ekibi, Toxoplasma gondii'nin beyin hücrelerinde nasıl yayıldığını ve bağışıklık sistemi hücrelerinin buna nasıl karşı koyduğunu detaylı biçimde inceledi. Elde edilen bulgular, T hücrelerinin parazitle enfekte olduğunda, parazitin yayılmasını engellemek için kendini feda ettiğini gösterdi. Bu süreçte, programlı hücre ölümü olarak bilinen mekanizma devreye giriyor ve parazitin konak hücrede hayatta kalma şansı ortadan kalkıyor.

Kritik rol: Kaspaz-8 enzimi ve CD8+ T hücrelerinin işlevi

Araştırmacılar, bağışıklık sistemi tepkisinin merkezinde yer alan kaspaz-8 adlı enzimin rolünü de ortaya koydu. Kaspaz-8'in, özellikle CD8+ T hücrelerinde programlı hücre ölümünü başlatmada kilit bir işlev üstlendiği tespit edildi. Deneylerde, kaspaz-8 enzimi bulunmayan farelerde Toxoplasma gondii enfeksiyonunun beyin dokusunda çok daha hızlı yayıldığı gözlemlendi. Buna karşın, kaspaz-8'e sahip olan farelerde ise bağışıklık sistemi, parazitin yayılmasını büyük ölçüde engelledi.

Bu bulgular, bağışıklık sistemi hücrelerinin sadece enfekte hücreleri yok etmekle kalmadığını, aynı zamanda gerektiğinde kendilerini de feda ederek parazitin yayılmasını önlediğini gösteriyor. Araştırmada, kaspaz-8'in yokluğunda bağışıklık sistemi güçlü bir tepki verse bile, hayati savunma mekanizmasının devreye girmemesi nedeniyle parazitin beyin dokusunda hızla yayıldığı vurgulandı. Bu durum, bağışıklık sistemi ve kaspaz-8 enziminin enfeksiyonlara karşı birlikte çalışmasının önemini bir kez daha ortaya koydu.