Ameliyattan sonra daha fazla ağrı yaşayan hastalarda ortak bir özellik bulundu

Mısır'da Fayoum Üniversitesi Hastanesi'nde gerçekleştirilen bir araştırma, meme kanseri nedeniyle mastektomi operasyonu geçiren kadınlarda D vitamini eksikliğinin ameliyat sonrası ağrı ve opioid kullanımında ciddi artışlara yol açtığını gösterdi. Eylül 2024 ile Nisan 2025 tarihleri arasında yürütülen bu çalışmada, D vitamini düzeyi 30 nmol/L'nin altında olan hastaların, ameliyat sonrası ilk 24 saat içinde orta ila şiddetli ağrı yaşama olasılığının yeterli D vitamini seviyesine sahip olanlara göre üç kat daha fazla olduğu belirlendi. Ayrıca, D vitamini eksikliği yaşayan hastaların opioid grubu ağrı kesicilere daha fazla ihtiyaç duyduğu ve daha fazla bulantı yaşadığı saptandı. Bulgular, D vitamini seviyesinin meme kanseri ameliyatı sonrası iyileşme sürecinde önemli bir belirleyici olabileceğine işaret ediyor.

Fayoum Üniversitesi'nden çarpıcı D vitamini ve ağrı ilişkisi

Regional Anesthesia & Pain Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, meme kanseri nedeniyle bir memesi cerrahi olarak alınacak 184 kadın hasta incelendi. Katılımcıların yarısı D vitamini eksikliği (30 nmol/L'nin altında) yaşarken, diğer yarısı yeterli D vitamini seviyesine sahipti. Her iki grup da benzer yaş ortalamasına sahipti ve standart cerrahi prosedürler uygulandı. Ameliyat sırasında tüm hastalara akut ağrı kontrolü için fentanil, ameliyat sonrasında ise düzenli parasetamol verildi. Ayrıca, hastalar kendi ağrı düzeylerine göre tramadol adlı opioid analjeziği talep edebildi. Araştırmacılar, D vitamini eksikliği olanların ameliyat sırasında ortalama 8 mikrogram daha fazla fentanil aldığını, ameliyat sonrasında ise yeterli D vitamini olanlara kıyasla 112 mg daha fazla tramadol kullandığını tespit etti. D vitamini eksikliğiyle birlikte bulantı ve kusma şikayetlerinin de arttığı not edildi.

Bilim insanları: D vitamini eksikliği ağrı ve opioid ihtiyacını artırıyor

Çalışmada ameliyat sonrası ağrı düzeyleri, operasyonun hemen ardından ve ilk 24 saat boyunca düzenli aralıklarla ölçüldü. D vitamini eksikliği bulunan hastaların, orta ila şiddetli postoperatif ağrı yaşama riski üç kat yükseldi. Her iki grupta da şiddetli ağrı (ağrı skalasında 7 ve üzeri) görülmezken, farkın özellikle orta düzeyde ağrıda yoğunlaştığı belirtildi. D vitamini eksikliği olanlar, opioid ağrı kesicilere daha fazla ihtiyaç duydu. Araştırmacılar, opioidlerin bulantı, kusma, sedasyon ve kafa karışıklığı gibi yan etkilere yol açabileceğini ve uzun vadede bağımlılık riskini artırdığını vurguladı. Ayrıca, D vitamini eksikliği olan hastalarda postoperatif bulantı daha sık görülürken, kusma yalnızca bu grupta raporlandı. Ancak kusma sıklığındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.

Takviye önerisi ve araştırmanın sınırlamaları

Bilim insanları, D vitamini eksikliği ile cerrahi sonrası ağrı arasındaki bağlantının dikkat çekici olduğunu, ancak bu ilişkinin neden-sonuç ilişkisiyle açıklanamayacağını belirtti. Araştırmanın gözlemsel olması ve tek bir merkezde yürütülmesi, sonuçların genellenebilirliği konusunda bazı sınırlamalar doğurdu. Ayrıca, çalışmada iltihap belirteçleri ölçülmediği için D vitamini ile ağrı arasındaki biyolojik mekanizmalar hakkında net bilgi sunulamadı. Bununla birlikte, araştırmacılar D vitamini eksikliğinin, meme kanseri ameliyatı geçiren hastalarda orta düzeyde postoperatif ağrı ve artan opioid kullanımıyla ilişkili olduğunu açıkladı. Preoperatif dönemde D vitamini takviyesinin, özellikle seviyeleri 30 nmol/L'nin altında olan hastalarda, ameliyat sonrası ağrı kontrolünde faydalı olabileceği öne sürüldü. Araştırma ekibi, ileriye dönük çalışmalarla bu bağlantının daha ayrıntılı şekilde incelenmesi gerektiğini vurguladı.