Amazon ormanlarında nadir bulunan eski bir bitki keşfedildi! Bilim dünyasında heyecan yarattı

Tayfun Demirel - Şubat 25, 2026 17:21 | Son Güncelleme Tarihi: Şubat 25, 2026 17:23

Peru'nun Loreto bölgesinde, bilim insanları sel basmış Amazon ormanlarında Zamia urarinorum adlı yeni bir sikad türünü keşfetti. Bu nadir bitki, yıl boyunca su altında kalarak hayatta kalabilen ender bir örnek olarak dikkat çekiyor. Keşif, Amazon'daki sulak alanların korunmasının önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Peru'nun kuzeyindeki Loreto bölgesinde, bilim insanları Amazon ormanlarının sürekli su altında kalan bölgelerinde Zamia urarinorum adlı yeni bir sikad türü keşfetti. 2025 yılında gerçekleşen saha araştırmaları sırasında ortaya çıkan bu nadir bitki, gövdesinin bir kısmı suya batmış halde yaşamını sürdürebiliyor. Zamia urarinorum'un, yıl boyunca oksijenin son derece düşük olduğu bataklık koşullarında gelişim gösterebilmesi, bilim dünyasında şaşkınlık yarattı. Bu keşif, Amazon sulak alanlarının biyolojik çeşitliliği ve korunması açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Bilim insanları Zamia urarinorum'un hayatta kalma başarısına dikkat çekti

Zamia urarinorum, benzerlerinin aksine yıl boyunca suya doygun topraklarda hayatta kalabiliyor. Peru Amazon Araştırma Enstitüsü'nden (IIAP) Dr. Ricardo Zarate-Gomez, 2025'teki saha çalışmasında, alt gövdeleri suya batmış halde sağlıklı şekilde büyüyen Zamia urarinorum örneklerini belgeledi. Bu türün, tipik olarak iyi drene edilmiş topraklara ihtiyaç duyan diğer sikadlara kıyasla, sürekli sel baskını altında bile yaşamını sürdürebilmesi bilim insanlarının dikkatini çekti. Araştırmacılar, Zamia urarinorum'un bu alışılmadık toleransının, antik tohumlu bitkilerin bilinen yaşam alanlarını genişlettiğini vurguladı. Ayrıca, bu benzersiz adaptasyonun, sulak alanların korunması için baskıyı artırdığı belirtildi. Bilim insanları, Zamia urarinorum'un keşfinin, Amazon ekosistemlerinin zenginliğine ışık tuttuğunu ve bölgedeki tür çeşitliliğinin halen tam olarak anlaşılamadığını belirtti.

Zamia urarinorum'un dağılımı ve yerli topluluklarla ilişkisi öne çıktı

Taksonomistler, yeni keşfedilen sikad türüne Zamia urarinorum adını verdi. Bu isim, bitkinin bulunduğu bölgedeki Urarina halkına atıfta bulunuyor. Zamia urarinorum, Loreto'daki Tigrillo ve Urituyacu Nehirleri arasında, yerel toplulukların yaşadığı topraklarda tespit edildi. Yerel yönetimlerin sulak alanları koruma çabaları, IIAP ekiplerinin bölgede araştırma yapmasına ve Zamia urarinorum'un varlığını sürdürmesine olanak sağladı. Raya Yacu, Nuevo Horizonte ve Puerto Rico köylerinde yaşayanlar, araştırmacılara rehberlik ederek bitkinin nerede yetiştiğini tespit etmelerine yardımcı oldu. Bilimsel ismin yerli bir topluluğa atıf yapması, keşfin uzun vadeli koruma kararlarıyla doğrudan bağlantılı olmasını sağladı. Araştırmacılar, bu türün korunmasının, hem yerel kültür hem de Amazon ekosistemi için büyük önem taşıdığını vurguladı.

Sulak alanların karbon depolama rolü ve Zamia urarinorum'un önemi

Amazon sulak alanları, yalnızca Zamia urarinorum gibi nadir bitkilere ev sahipliği yapmakla kalmıyor, aynı zamanda küresel ölçekte karbon depolama açısından da kritik bir rol üstleniyor. Sel basmış ormanlar, suya doygun toprakları sayesinde karbonu yüzyıllar boyunca hapsediyor ve atmosferdeki sera gazı emisyonlarını azaltıyor. 2014'te yapılan bir araştırmaya göre, Peru'nun Pastaza-Marañón torf havzasında yaklaşık 3,5 milyar ton karbon bulunuyor. Zamia urarinorum'un yaşadığı bataklık alanların korunması, bu karbonun serbest kalmasını önleyerek iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlıyor. Bilim insanları, sulak alanların kaybının, hem nadir bitki türlerinin yok olmasına hem de karbon salınımının artmasına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Bu nedenle, Zamia urarinorum'un varlığını sürdürebilmesi için sulak alanların korunması hayati öneme sahip.

Zamia urarinorum'un üremesi ve tehditler

Zamia urarinorum, kozalak benzeri yapılarında tohumlarını barındırıyor ve erkek ile dişi bitkiler ayrı bireyler olarak gelişiyor. Bu nedenle, üreme başarısı, her iki cinsin de aynı habitatta yakın mesafede yaşamasına bağlı. Küçük popülasyonlarda, bir cinsin yok olması halinde türün sessizce kaybolma riski bulunuyor. Ayrıca, Amazon ormanlarında tarım için yapılan drenaj çalışmaları, petrol sızıntıları ve yeni yolların inşası, Zamia urarinorum'un yaşam alanlarını tehdit ediyor. Su seviyelerinin düşmesi, toprağın kurumasına ve çürüme sürecinin hızlanmasına yol açarken, kirlilik kökleri kaplayarak oksijen alımını engelliyor. Bilim insanları, Loreto'daki dar dağılımı nedeniyle Zamia urarinorum'un resmi bir değerlendirme yapılmadan önce bile tehlike altında olabileceği uyarısında bulundu. Hızlı koruma önlemleri alınmazsa, bu türün yakın gelecekte yok olma riskiyle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.

Zamia urarinorum'un keşfi koruma çağrılarını artırdı

Bilim insanları, Zamia urarinorum'un keşfinin, Peru'yu tropik nemli ekosistemlerin botanik araştırmalarında öncü konuma taşıdığını belirtti. Araştırmacılar, gerçek koruma için yalnızca uluslararası kuruluşların değil, yerel yönetimlerin ve toplulukların da aktif rol alması gerektiğine dikkat çekti. IUCN'nin yok olma riski değerlendirmeleri, türün "Tehlike Altında" gibi kategorilerde sınıflandırılmasını sağlasa da, pratikte koruma uygulamalarının yerel düzeyde gerçekleşmesi gerektiği vurgulandı. Zamia urarinorum'un sel basmış ormanlarda bulunması, hem derin bitki tarihi hem de alışılmadık hayatta kalma biyolojisi açısından bilim dünyasına yeni bir bakış açısı kazandırdı. Gelecekte yapılacak araştırmalar, bu türün popülasyonunun haritalanmasını ve oksijen toleransının detaylı biçimde incelenmesini sağlayacak. Ancak, asıl belirleyici unsur, Amazon sulak alanlarının korunup korunmayacağı olacak.

Sonuç olarak, Zamia urarinorum'un Amazon ormanlarında keşfi, yalnızca bitki bilimi için değil, küresel ekosistemlerin korunması açısından da büyük bir öneme sahip. Bu nadir sikad türünün varlığını sürdürebilmesi, sulak alanların korunmasına ve yerel toplulukların desteğine bağlı. Bilim insanları, hem bölgesel hem de uluslararası düzeyde hızlı ve etkili koruma önlemleri alınması gerektiğini vurguluyor. Zamia urarinorum'un geleceği, Amazon'un eşsiz ekosisteminin geleceğiyle doğrudan bağlantılı olarak görülüyor.

Etiketler:

Zamia urarinorum Amazon ormanları sikad keşfi Peru sulak alan koruma