ABD'de zona aşısı ile demans riski düşüyor! Uzmanlar açıkladı

Özkan Özcan - Mart 18, 2026 11:37 | Son Güncelleme Tarihi: Mart 18, 2026 12:54

ABD'de zona aşısı, demans ve kalp krizi gibi ciddi hastalıklara karşı koruma sağlıyor. Ancak, 60 yaş üstü yetişkinlerde aşılanma oranı yüzde 35 seviyesinde kalırken, uzmanlar 'aşı yorgunluğu'na dikkat çekiyor ve toplumun daha fazla bilinçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI

ABD'de yapılan son araştırmalar, zona aşısının yalnızca zona hastalığına karşı değil, aynı zamanda demans, inme ve kalp krizi gibi ciddi sağlık sorunlarına karşı da önemli bir koruma sunduğunu ortaya koydu. Ancak, ülkede her üç kişiden biri zona geçirmiş olmasına rağmen, 60 yaş üzerindeki yetişkinlerde zona aşısı yaptırma oranı yüzde 35 seviyesinde kaldı. New York'ta görev yapan Dr. Andrew Wallach, toplumda 'aşı yorgunluğu' olarak tanımlanan bir durumun yaygınlaştığını belirtirken, sağlık otoriteleri özellikle yaşlı nüfusun aşıya erişimini artırmak için yeni stratejiler geliştirmeye çağırıyor.

Dr. Wallach: 'Aşı yorgunluğu' aşı oranlarını düşürüyor

NYC Health + Hospitals'ta ayakta tedavi başhekimliği görevini sürdüren Dr. Andrew Wallach, zona aşısının etkinliği konusunda güçlü bilimsel kanıtlar bulunduğunu söyledi. Wallach, "Gerçekten iyi çalışan bir aşıya sahibiz" ifadesini kullanırken, buna rağmen aşıya olan ilginin düşük seviyelerde kaldığını belirtti. Uzmanlar, toplumda aşıya karşı gelişen yorgunluğun, özellikle 60 yaş üstü bireylerde aşılama oranlarını olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor. ABD'de, zona aşısı yaptıran 60 yaş üstü yetişkinlerin oranı yalnızca yüzde 35'e ulaşırken, bu oranın genel aşılanma eğilimleriyle örtüştüğü vurgulanıyor. Dr. Wallach, aşı yorgunluğunun toplum sağlığı açısından ciddi riskler doğurabileceğini, özellikle yaşlı ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerin korunmasında aşının kritik rol oynadığını ifade etti.

Zona aşısı demans ve kalp krizi riskini azaltıyor

Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, zona aşısının sadece zona hastalığını önlemekle kalmadığını, aynı zamanda demans, inme ve kalp krizi riskini de azalttığını gösterdi. Uzmanlar, zona aşısının sağladığı bu ek korumanın, yaşlı nüfus için hayati önem taşıdığını vurguluyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Shingrix adı verilen zona aşısının 50 yaş ve üzerindeki sağlıklı bireylerde yüzde 90'ın üzerinde etkinlik gösterdiğini açıkladı. Ayrıca, aşı olan kişilerde hastalığın şiddeti belirgin şekilde azalıyor. Dr. Rosanne Leipzig, zona ile ilişkili ciddi komplikasyonların, örneğin sinirlerde yanıcı ağrıya yol açan postherpetik nevraljinin, aşı ile önemli ölçüde önlenebileceğini belirtti. Leipzig, zona geçirenlerin yaklaşık yüzde 10 ila 18'inin bu komplikasyonu yaşadığını, riskin yaşla birlikte arttığını söyledi. Bu nedenle, uzmanlar zona aşısının yalnızca hastalığı değil, aynı zamanda uzun vadeli sağlık sorunlarını da önlemede etkili olduğunu vurguluyor.

ABD'de zona aşısı oranları neden düşük?

ABD'de her üç kişiden biri hayatının bir döneminde zona geçiriyor. Ancak, aşılanma oranlarının düşük kalması, sağlık uzmanlarını endişelendiriyor. Dr. Wallach, 'aşı yorgunluğu' olarak adlandırılan psikolojik durumun, insanların aşıya karşı ilgisini azalttığını belirtti. Özellikle pandemi döneminde artan aşı tartışmaları ve bilgi kirliliği, toplumda aşıya karşı bir direnç oluşturdu. CDC'nin verilerine göre, zona nedeniyle her yıl 100'den az kişi hayatını kaybediyor olsa da, hastalığın yol açtığı komplikasyonlar çok daha fazla kişiyi etkiliyor. Bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve yaşlılar, hastaneye kaldırılma ve ciddi sağlık sorunları yaşama riskiyle karşı karşıya kalıyor. Uzmanlar, aşıya olan ilginin artırılması için bilgilendirme kampanyalarının ve sağlık politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Zona hastalığı ve bulaşma yolları

Zona, su çiçeğine de neden olan varicella-zoster virüsünün yeniden aktive olmasıyla ortaya çıkan bir viral enfeksiyon. Çocukluk çağında su çiçeği geçiren bireylerde, virüs vücutta uykuya geçerek yıllar sonra zona olarak yeniden ortaya çıkabiliyor. Hastalık genellikle 50 yaşından sonra görülse de, bağışıklık sistemi zayıf olanlarda her yaşta gelişebiliyor. Zona enfeksiyonu, ciltte ağrı, kaşıntı, döküntü ve kabarcıklarla kendini gösteriyor. Hastalığın en yaygın belirtisi, vücudun bir tarafında ortaya çıkan kabarcıklar. Ayrıca, ateş, baş ağrısı ve yorgunluk gibi genel belirtiler de görülebiliyor. Virüs, kabarcıklardan çıkan sıvı veya havaya karışan virüs parçacıkları yoluyla bulaşıyor. Kabarcıklar kuruyana kadar kişi bulaştırıcı olmaya devam ediyor. Hastalığın komplikasyonları arasında sinir hasarı, pnömoni, ensefalit ve işitme veya görme kaybı bulunuyor. ABD'de zona nedeniyle hastaneye kaldırılanların oranı yüzde 1 ila 4 arasında değişiyor.

Aşılama ile zona ve komplikasyonların önüne geçiliyor

ABD'de Shingrix adıyla bilinen zona aşısı, özellikle 50 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde yüksek koruma sağlıyor. CDC, bu yaş grubundaki bireylerin iki doz aşı yaptırmasını öneriyor. Aşı, yalnızca zona hastalığını değil, aynı zamanda postherpetik nevralji gibi uzun süreli ağrıya yol açan komplikasyonları da önlüyor. Ayrıca, bağışıklık sistemi baskılanmış 19 yaş ve üzerindeki bireyler de aşı programına dahil ediliyor. Shingrix aşısının etkinliği, yapılan çalışmalara göre dört yıldan 11 yıla kadar sürebiliyor. Uzmanlar, aşılamanın toplum genelinde yaygınlaştırılması halinde, hem bireysel hem de toplumsal sağlık açısından ciddi kazanımlar elde edileceğini belirtiyor. Aşıya bağlı ciddi yan etkiler görülmezken, enjeksiyon yerinde ağrı, şişlik ve hafif ateş gibi geçici yan etkiler yaşanabiliyor. Dr. Wallach, bu yan etkilerin genellikle kısa sürede geçtiğini ve aşının yararının çok daha büyük olduğunu vurguluyor.

Kimler zona aşısı olabilir ve nasıl uygulanıyor?

CDC'nin önerilerine göre, 50 yaş ve üzerindeki sağlıklı yetişkinler zona aşısı yaptırabiliyor. İki doz halinde uygulanan aşı, iki ila altı ay arayla tamamlanıyor. Bağışıklık sistemi zayıf olan 19 yaş ve üzerindeki bireyler ise, ilk dozdan bir ila iki ay sonra ikinci dozu alabiliyor. Şu anda zona geçirenler, hamileler veya geçmişte Shingrix'e karşı alerjik reaksiyon gösterenler aşı olamıyor. Ayrıca, 50 yaşından önce zona geçiren genç yetişkinlerin aşı olması önerilmiyor, çünkü erken aşılamanın ek bir faydası bulunmuyor. ABD'de çoğu sigorta şirketi ve Medicare Bölüm D, önerilen kriterleri karşılayan bireyler için zona aşısını ücretsiz olarak sunuyor. Uzmanlar, toplumun aşıya erişimini kolaylaştırmak ve aşı bilincini artırmak için sağlık sisteminin daha etkin çalışması gerektiğini savunuyor.

Zona aşısı ile ilgili toplumsal farkındalık çağrısı

Uzmanlar, zona aşısı ile ilgili toplumsal farkındalığın artırılmasının önemine dikkat çekiyor. ABD'de aşılanma oranlarının düşük kalması, özellikle yaşlı nüfusun ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Bilimsel veriler, zona aşısının yalnızca hastalığın kendisini değil, aynı zamanda demans, inme ve kalp krizi gibi ölümcül riskleri de azalttığını gösteriyor. Dr. Wallach ve Dr. Leipzig gibi uzmanlar, toplumun aşı konusunda daha fazla bilinçlendirilmesi ve aşıya erişimin kolaylaştırılması için sağlık otoritelerine çağrıda bulunuyor. Aşıya olan güvenin artırılması ve yanlış bilgilerin önüne geçilmesi, toplum sağlığının korunmasında kritik rol oynuyor. ABD'de zona aşısı uygulamalarının yaygınlaştırılması, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde sağlık kazanımlarını beraberinde getirecek.

Sonuç olarak, zona aşısının sağladığı koruma, yalnızca zona hastalığı ile sınırlı kalmıyor; demans, inme ve kalp krizi gibi ciddi sağlık tehditlerine karşı da önemli bir savunma sağlıyor. ABD'de aşılanma oranlarının artırılması, toplumun genel sağlığı açısından büyük önem taşıyor. Uzmanlar, özellikle yaşlı bireylerin ve risk grubundakilerin aşıya erişimini kolaylaştıracak adımların hızla atılması gerektiğini belirtiyor. Böylece, hem bireysel hem de toplumsal sağlık riskleri en aza indirilebilir.

Etiketler:

zona aşısı demans riski ABD sağlık Shingrix aşı oranları