20 yıl sonra tarihi karar! Disleksi tanımından IQ testi zorunluluğu kaldırıldı

ABD merkezli bir araştırma ekibi, disleksi tanımında 20 yıl aradan sonra kapsamlı bir değişikliğe imza attı. Annals of Dyslexia dergisinde yayımlanan yeni tanım, Texas A&M Üniversitesi'nden eğitim psikoloğu R. Malatesha Joshi'nin başını çektiği ve 15'i aşkın uluslararası uzmanın katıldığı bir danışma sürecinin ürünü olarak ortaya çıktı. Disleksi, beynin bilgi işleme süreçlerini etkileyen ve okuma, yazma ile telaffuzda güçlükler doğuran bir durum olarak biliniyor. Ancak yeni tanım, bu alandaki bilimsel ilerlemeleri ve farklı dillerdeki araştırmaları dikkate alarak, teşhis ve destek süreçlerinde önemli yenilikler getirdi.

Texas A&M Üniversitesi: 'Disleksi teşhisinde IQ testi zorunluluğu kalktı'

Yeni disleksi tanımının en dikkat çeken yönlerinden biri, teşhis için IQ testlerinin artık şart koşulmaması oldu. Önceki uygulamalarda, bir kişinin disleksi tanısı alabilmesi için okuma testinden aldığı puan ile IQ testinden aldığı puan arasında en az 15 puanlık bir fark aranıyordu. Ancak uzmanlar, bu koşul nedeniyle birçok çocuğun sadece bir puanla destekten mahrum kaldığını vurguluyor. Texas A&M Üniversitesi'nden Joshi, bu değişiklikle birlikte daha fazla çocuğun ihtiyaç duyduğu yardıma erişebileceğini belirtti. Ayrıca, IQ testlerine odaklanmanın, disleksinin sadece belirli zeka seviyelerinde görüldüğü gibi yanlış bir algının oluşmasına da yol açtığına dikkat çekildi. Yeni tanımda, okuma değerlendirmeleri öne çıkarılırken, beyin temelli içeriklerin ve IQ testi şartının kaldırılması, teşhis süreçlerinin daha kapsayıcı hale gelmesini sağladı.

Uluslararası uzmanlardan genetik ve çevresel vurgusu

Disleksi tanımındaki güncelleme, yalnızca teşhis yöntemlerini değil, aynı zamanda bu durumun nedenlerini de daha geniş bir çerçevede ele alıyor. Önceki tanımlarda disleksi genellikle 'nörobiyolojik kökenli' olarak açıklanıyordu. Ancak son düzenlemeyle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin de etkili olduğu açıkça vurgulandı. Bu, disleksinin yalnızca beyin yapısı ile sınırlı kalmadığını ve çevresel koşulların da önemli bir rol oynadığını ortaya koydu. Ayrıca, İngilizce dışındaki dillerde yapılan araştırmalara daha fazla önem verilmesi gerektiği belirtildi. İngilizce, yazım ve ses uyumsuzlukları nedeniyle disleksi değerlendirmelerinde istisnai bir dil olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, Çince, Japonca, İbranice ve Arapça gibi farklı alfabelere sahip dillerde de disleksiye ilişkin verilerin artmasıyla, tanımın evrensel bir bakış açısına kavuştuğunu ifade etti.

Erken müdahale ve eğitimde yeni yol haritası

Güncellenen tanım, disleksiyle mücadelede erken teşhisin ve müdahalenin önemine ayrıca dikkat çekiyor. Uzmanlar, konuşmada gecikme veya konuşma güçlüğü gibi erken belirtilerin, bir çocukta disleksi olabileceğine dair ipuçları verebileceğini belirtiyor. Ancak bu tür işaretlerin kesin bir teşhis anlamına gelmediği, yalnızca risk faktörü olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Joshi, okul öncesi dönemde uygulanan özel eğitim programlarının ve sınıf içi odaklanmanın, disleksiyle başa çıkmada kritik rol oynadığını söyledi. Yeni tanım, bu tür müdahalelerin zamanında ve doğru şekilde uygulanmasının, çocukların akademik başarısını ve sosyal uyumunu artırabileceğini ortaya koydu. Ayrıca, okulların, sağlık profesyonellerinin ve hükümetlerin bu yeni tanımı dikkate alarak değerlendirme ve destek süreçlerini güncellemeleri gerektiği belirtildi.