Üniversiteler yapay zekayla kopyayı tespit edemiyor! Ödev ve sınav sistemi değişebilir

İngiltere'nin yükseköğretim düzenleyicisi OfS, yapay zekâ tespit araçlarının güvenilmez olduğunu belirterek üniversiteleri eve götürülen ödevler ve açık kitap sınavları yerine gözetimli değerlendirmelere yönelmeye çağırdı.

Eren Çoşkundili - Kasım 12, 2026 11:00 | Son Güncelleme Tarihi: Kasım 12, 2026 12:50

Üniversiteler yapay zekayla kopyayı tespit edemiyor! Ödev ve sınav sistemi değişebilir

24 TV'yi Google'da haber kaynağınız olarak ekleyin

Öğrencilerin yapay zekâya yoğun biçimde başvurması, üniversiteleri çalışmalarını nasıl değerlendirdiklerini yeniden düşünmeye zorluyor.

İngiltere'nin yükseköğretim düzenleyicisi Office for Students (OfS), üniversiteleri geleneksel eve götürülen ödevler ve açık kitap sınavları yerine, öğrencilerin çalışma sürecinde yapay zekâya başvurmasını engelleyen gözetimli değerlendirmeler getirmeyi düşünmeye çağırdı.

OfS, Çarşamba günü yayımladığı raporda, yapay zekâ tespit araçlarının öğrencilerin bu teknolojiyi kullanıp kullanmadığını tutarlı biçimde belirleyemeyecek kadar güvenilmez olduğunu bildirdi.

Araştırmalar, insanların yapay zekâ tarafından oluşturulan görselleri gerçek görüntülerden ayırt etmekte zorlandığını gösterdi. Yazıları incelemek için kullanılan ticari yapay zekâ tespit araçları da kusursuz çalışmıyor ve yanlış pozitif sonuçlar verebiliyor. Yapay zekâ sistemleri geliştikçe güvenilir tespit yapmak daha da zorlaşıyor.

Üniversiteler gözetimsiz değerlendirmeleri sorguluyor

Üniversiteler, yapay zekâ kullanımını tespit etmeye çalışmak yerine bazı değerlendirme biçimlerinden vazgeçmek zorunda kalabilir. Rapora göre eve götürülen ödevler ve açık kitap sınavları gibi "gözetimsiz, kontrollü olmayan biçimler", sektörde kullanılan değerlendirmelerin "önemli bir bölümünü" oluşturuyor.

Raporda görüşlerine yer verilen bir akademik personel, "Okulumuzda, değerlendirmelerimizin bir bölümünün amacına uygun olmadığını ve yapay zekânın yaygın kullanımının bazı alanlarda öğrencileri değerlendirmemizi neredeyse imkânsız hâle getirebileceğini fark ettiğimizi düşünüyorum" dedi.

Üniversiteler, öğrencilerin çalışmalarını yapay zekâya devretmesini zorlaştırmak için yüz yüze yazılı ve sözlü sınavlara daha fazla yöneliyor. Rapor, öğrencilerin yalnızca bitirme yazılarıyla değil, literatür taraması gibi birden fazla kontrol noktasında değerlendirildiği süreç temelli yöntemlere de dikkat çekiyor.

Yapay zekâ kullanımı not baskısını artırıyor

Rapora göre öğrenciler, harcayacakları emeğin küçük bir bölümüyle daha yüksek not alabileceklerine inandıkları sürece yapay zekâ kullanmaları gerektiğini hissedebiliyor. Bu durum, yapay zekânın öğrenmelerine zarar verdiğini düşünseler bile öğrenciler üzerinde baskı oluşturabiliyor.

Yapay zekâ kullanımının fark edilmeden sürmesi, pahalı ve ücretli araçları satın alabilen öğrencilerin, yapay zekâ kullanmayan veya aynı modellerin daha ucuz ya da ücretsiz sürümlerine başvurmak zorunda kalan öğrencilerden daha yüksek not alabileceği kaygısını da beraberinde getiriyor.

Raporda, "Araştırmamız, birçok öğrencinin artık yapay zekâyı yüksek not almanın en etkili yolu olarak gördüğünü ve öğrencilerin yapay zekâ kullanmadıkları takdirde dezavantajlı duruma düşeceklerini hissedebileceklerini gösteriyor" ifadeleri yer aldı.

Raporda ayrıca, kapalı kitap sınavlarının öğrencilerin profesyonel ortamlarda gerçekleştireceği faaliyetlerle sınırlı benzerlik taşıdığına yönelik kaygılara dikkat çekildi. Bu sınavların yapılandırılmış biçiminin ve uzun süreli belleği ödüllendirmesinin, engelli öğrenciler gibi bazı grupları orantısız biçimde dezavantajlı duruma düşürebileceği belirtildi.

New York ve Norveç'te kısıtlamalar getirildi

Yapay zekâ kullanımıyla ilgili sorun ve buna verilen tepkiler küresel boyuta ulaştı. New York City, geçen Eylül ayında sekizinci sınıfa kadar öğrencilerin kullandığı üretken yapay zekâyı yasakladı ve liselerde kullanımını ciddi biçimde kısıtladı. Norveç de Haziran ayında benzer kısıtlamalar getirdi; kurallar Ağustos ayında yürürlüğe girdi.

Bazı teknoloji şirketleri ise öğrenci öğrenmesine ilişkin kaygılara yeni yapay zekâ özellikleriyle karşılık verdi. OpenAI, öğrencilere yalnızca yanıt vermek yerine sorunları çözme sürecinde rehberlik etmeyi amaçlayan Study Mode'u da içeren ChatGPT for Teens'i kullanıma sundu.

Ancak geçen ay yayımlanan Common Sense Media raporu, öğrencilerin eksiksiz yanıt istemesine olanak tanıyan bir seçenek de dâhil olmak üzere bu korumaların kolayca aşılabildiğini ortaya koydu. Kuruluşun başka bir değerlendirmesinde Google Search'ün AI Mode'unun araştırmacıların test ettiği "ödevlerin %100'ünü" tamamladığı ve kimi zaman yanlış bilgileri haksız bir özgüvenle sunduğu belirlendi.

Yapay zekâya bağımlılık endişesi

Yapay zekânın okul çalışmaları için kullanılmasının, özellikle duygusal destek amacıyla sohbet robotlarına aşırı bağımlılığa açılan bir kapı hâline gelebileceği yönünde kaygılar bulunuyor.

Bu ayın başında açılan bir davada, Kuzey Carolina'da yaşayan bir çift, 13 yaşındaki kızlarının Google'ın Gemini'sine olan bağımlılığının, modelin iddiaya göre intiharını planlamasına yardımcı olmaya başlamasının ardından "hayati tehlike yaratan bir takıntıya" dönüştüğünü öne sürdü.

Davaya göre mağdur, Gemini AI'a yalnızca okul tarafından verilen bir Chromebook dizüstü bilgisayar üzerinden erişebiliyordu.

Kapat