Telefonunuza kaydettiğiniz görüntüler neden aklınızda kalmıyor?

Binghamton Üniversitesi'nde gerçekleştirilen kapsamlı bir psikoloji araştırması, ekran görüntüsü alma alışkanlığının hafızayı ve dikkati olumsuz etkilediğini ortaya koydu. Sophia Fabrizio liderliğindeki ekip, 17 ila 27 yaşları arasındaki 892 üniversite öğrencisinin katıldığı yedi farklı deneyde, ekran görüntüsü alanların aynı görüntüleri sadece izleyenlere kıyasla daha az doğru hatırladığını belirledi. Araştırma, ekran görüntülerinin çoğu zaman telefonlarda gözden geçirilmeden kaldığını ve bu alışkanlığın hafıza kaybını tetikleyebileceğini gösterdi.

Binghamton Üniversitesi: Ekran görüntüsü hafızayı zayıflatıyor

Araştırmanın merkezinde, ekran görüntüsü alma davranışının hafıza üzerindeki etkisi yer aldı. Sophia Fabrizio'nun başında bulunduğu ekip, üniversite öğrencilerini iki gruba ayırdı: Bir grup sanat eserlerinin ekran görüntüsünü aldı, diğer grup ise sadece görüntülere baktı. Kısa bir aradan sonra uygulanan hafıza testlerinde, ekran görüntüsü alan öğrenciler, sadece izleyenlere göre eserleri daha az hatırladı. Üstelik, hangi eserlerin ekran görüntüsünü alıp almadıklarını hatırlama konusunda da başarısız oldular. Araştırma, ekran görüntüsü alma eyleminin, beynin bilgiyi depolama sürecini kesintiye uğrattığını ve bu etkinin yalnızca kaydedilen görselle sınırlı kalmadığını gösterdi. Psikologlar, bu durumu "fotoğraf çekme bozulma etkisi" olarak adlandırıyor; yani bir görüntüyü kaydetmek, onu aktif olarak hatırlama ihtiyacını ortadan kaldırıyor ve hafıza sürecini zayıflatıyor.

Sophia Fabrizio: "Ekran görüntüsü almak dikkat dağıtıyor"

Çalışmanın baş araştırmacısı Sophia Fabrizio, elde ettikleri bulguların ekran görüntüsü alma alışkanlığının zihinsel süreçleri olumsuz etkilediğini gösterdiğini vurguladı. Fabrizio, dikkat dağıtılması teorisinin, ekran görüntüsü almanın kişinin tüm andan kopmasına yol açtığını belirtti. Araştırmada, öğrenciler ekran görüntüsü aldıklarında, sadece o anı değil, aynı zamanda olayın genel bağlamını da daha zayıf hatırladı. Bu durum, fotoğraf albümlerinde biriken ve tekrar açılmayan görüntülerin, bir hatırayı korumak yerine silmeye daha yakın olduğunu ortaya koydu. Fabrizio, "Eğer bu görüntüleri aktif olarak gözden geçirmiyorsanız, hafızanıza katkı sağlaması pek mümkün değil" diyerek, ekran görüntüsü alma alışkanlığının uzun vadede hafıza üzerinde beklenenden daha olumsuz bir etki yarattığını aktardı.

892 üniversite öğrencisiyle yapılan deneyler ekran görüntüsünün etkisini kanıtladı

Yedi ayrı deneyde toplam 892 üniversite öğrencisiyle çalışan araştırma ekibi, her deneyde benzer sonuçlara ulaştı. Öğrenciler, kendi telefonlarını kullanarak sanat eserlerinin ekran görüntüsünü aldıklarında, sadece izleyenlere göre daha düşük hafıza performansı gösterdi. Araştırmacılar, ekran görüntüsü almanın zihinsel çabayı başka bir göreve yönlendirmeye yardımcı olup olmadığını da test etti. Ancak, ekran görüntüsü alan öğrenciler, matematik problemlerinde veya ikinci bir grup resmin hafızasında herhangi bir avantaj elde etmedi. Sadece bir deneyde ekran görüntüsü alan grup, ikinci görüntü setinde yüzde 3'lük küçük bir hafıza artışı gösterdi; fakat bu fark yalnızca en hoşgörülü puanlama yöntemiyle ortaya çıktı ve daha katı değerlendirmelerde anlamını yitirdi. Sonuçlar, ekran görüntüsü alma alışkanlığının hafıza üzerindeki etkisinin istisnai koşullar dışında genellikle olumsuz olduğunu gösterdi.