Milyarlarca dolarlık Mars projesi bütçe kesintisiyle sonlandırıldı

NASA'nın Mars numune geri getirme görevi, bürokratik ve mali nedenlerle sonlandırılmış bulunmaktadır. Uzun yıllar boyunca planlanıp geliştirilen bu ambitiyöz proje, ABD Kongresi'nin bütçe kesintileri nedeniyle amaçlandığı şekliyle gerçekleştirilemeyecek duruma gelmiştir. Onlarca yıllık çalışma, teknolojik gelişme ve yenilikçi çabalar, mali kısıtlamalar karşısında yeterli olmamıştır.

Mars'ın yaşanabilirliği sorusu ve numune getirme planı

Mars'ın eski dönemlerde yaşanabilir olup olmadığı sorusu, uzay araştırmalarının en temel merak konularından biri olmuştur. Curiosity ve Perseverance gibi keşif araçları, Kızıl Gezegen hakkındaki anlayışımızı önemli ölçüde genişletmiş ve derinleştirmiştir. Bu araçlar, Mars'ta geçmişte sıcak ve ıslak dönemlerin varlığına dair ikna edici kanıtlar sunmuştur. Ancak bu bulguları tam olarak anlamak ve Mars'ın yaşanabilirlik tarihini çözmek için, gerçek numunelerin Dünya'ya getirilmesi gerekli görülmüştür.

2011 yılından itibaren, Mars numune geri getirme görevi NASA'nın gezegen bilimi stratejisinde en yüksek öncelikli hedeflerden biri olarak kabul edilmiştir. NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ortaklaşa, dikkatle seçilmiş numuneleri Dünya'ya taşımak için çok görevli bir kampanya başlatmayı planlamıştır. Bilim topluluğu, bu görevin Güneş Sistemi keşfinin en önemli hedeflerinden biri olduğunu belirtmiştir. Geri getirilecek numuneler, Mars ve Güneş Sistemimiz hakkındaki anlayışımızda devrim yaratacak ve Kızıl Gezegen'e insan kaşiflerinin gönderilmesi için hazırlık yapacak niteliktedir.

Perseverance'ın başarısı ve maliyetin artışı

Perseverance keşif aracı, Mars numune geri getirme görevinin ilk aşamasını oluşturmuş ve olağanüstü başarı göstermiştir. Araç, bilimsel açıdan ilginç kayaların ve tozun 33 numune tüpünü dikkatle seçerek toplamış ve sakladığı bu örnekler, geri getirme görevinin başlamasını beklemektedir. Ancak bu numunelerin Dünya'ya ulaştırılması, beklenenden çok daha karmaşık ve pahalı bir işlem olarak ortaya çıkmıştır.

Numuneleri geri alma görevinin tahmini maliyeti başlangıçta 11 milyar dolara ulaşmıştır. Bu astronomik rakam, NASA'nın bütçe planlamacılarını ciddi biçimde endişelendirir hale getirmiştir. Yeni görev mimarileri üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda, tahmini maliyeti yaklaşık 7 milyar dolara indirmeyi başarmışlardır. Ancak bu rakamlar sadece tahminler olup, bu kadar benzeri görülmemiş bir görev için kesinlik eksikliği bulunmaktadır. Teknolojik belirsizlikler ve öngörülemeyen zorluklar, maliyetlerin daha da artma riskini taşımaktadır.

Görevin teknik karmaşıklığı ve iptal kararı

Mars numune geri getirme görevinin teknik yapısı, son derece karmaşık bir mühendislik işletmesi olarak tasarlanmıştır. Plana göre, Mars yüzeyine bir iniş aracı gönderilecek, Perseverance keşif aracı numune tüplerini bu iniş aracına teslim edecektir. Eğer bu transfer başarısız olursa, özel olarak tasarlanmış küçük numune geri getirme helikopterleri görevin tamamlanmasını sağlayacaktır. İniş aracı, numuneleri Mars yörüngesine taşıyacak bir roket sistemi ile donatılmıştır. Yörüngede, numuneleri Dünya'ya geri gönderecek başka bir uzay aracı, bu iniş aracısıyla buluşacaktır. Bu çok aşamalı operasyon, uzay teknolojisinin en zorlayıcı görevlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.