IBM'in kuantum bilgisayarı, süper bilgisayarın 110 yılda yapacağı işlemi 19 saniyede tamamladı

ABD'de IBM'nin ticari olarak erişilebilen Nighthawk r2 kuantum bilgisayarı, bilim dünyasında büyük yankı uyandıran bir başarıya imza attı. Araştırmacılar, 61 qubit üzerinde gerçekleştirdikleri deneyde, rastgele devre örneklemesiyle bir milyon örneği yalnızca 19 saniyede üretti. Aynı işlemin klasik bir süper bilgisayarda yaklaşık 110 yıl süreceği hesaplandı. Bu gelişme, kuantum bilgisayarların süper bilgisayarlar karşısında önemli bir avantaj elde ettiğini gösterirken, teknoloji alanında yeni bir rekabet döneminin başladığına işaret ediyor.

IBM Nighthawk r2 ile hesaplama sınırları aşıldı

Kuantum bilgisayarlar ile klasik süper bilgisayarlar arasındaki rekabet, son yıllarda giderek hız kazandı. IBM'nin Nighthawk r2 modeliyle yapılan son deney, bu yarışta önemli bir dönüm noktası oldu. Araştırma ekibi, ticari olarak erişilebilen bu kuantum işlemcisini kullanarak, 61 qubit üzerinde 40 döngüye kadar artan karmaşıklıkta rastgele devreler oluşturdu. Her döngüde qubitler manipüle edildi ve karmaşık kuantum durumları meydana getirildi. Deneyin en kritik aşamasında, 36 döngüde 918 iki qubit kapısı içeren bir devreyle çalışıldı. Bu koşullarda Nighthawk r2, yalnızca 19 saniyede bir milyon örnek üretmeyi başardı. Uzmanlar, bu işlemin klasik bir süper bilgisayarda 1.2 × 10²⁷ hesaplama işlemi gerektirdiğini ve yaklaşık 110 yıl süreceğini belirtiyor. IBM Nighthawk r2'nin bu performansı, kuantum bilgisayarların klasik sistemlere kıyasla ne kadar ileride olduğunu gözler önüne serdi.

Süper bilgisayarlarla kuantum bilgisayarlar arasındaki yarış hızlandı

Kuantum avantajı kavramı, 2018'den bu yana süper bilgisayarlar ile kuantum bilgisayarlar arasında süregelen bir rekabetin merkezinde yer alıyor. Temel amaç, klasik bilgisayarların başa çıkamayacağı kadar karmaşık hesaplamaların kuantum bilgisayarlar tarafından hızla çözülebileceğini göstermek. 2019 yılında Google'ın Sycamore işlemcisiyle klasik süper bilgisayarların erişemeyeceği bir performansa ulaşması, bu yarışta önemli bir kilometre taşıydı. Ancak klasik bilgisayar araştırmacıları, yeni algoritmalar ve yöntemlerle bu farkı kapatmaya çalıştı. IBM'nin Nighthawk r2 işlemcisinin bulut üzerinden ticari olarak erişilebilmesi ve özel bir kalibrasyon gerektirmemesi ise kuantum avantajını daha geniş kitlelere taşıdı. Araştırmacılar, deneylerinde standart bulut iş akışını kullanarak devreleri ve analiz kodlarını kamuoyuna açık hale getirdi. Böylece isteyen herkes, bu sonuçları kendi başına test edebilecek duruma geldi. Bu şeffaflık, kuantum bilgisayarların potansiyelini daha da artırıyor.

Sedrakyan: "Kuantum avantajı artık laboratuvar dışına taşındı"

BlueQubit'ten teorik yoğun madde fizikçisi Tigran Sedrakyan liderliğindeki ekip, elde ettikleri bulguların kuantum bilgisayarların ticari donanımda da üstünlük sağlayabileceğini kanıtladığını vurguladı. Sedrakyan ve meslektaşları, deneylerinde vanilya rastgele devre örneklemesi yöntemini uyguladı ve sonuçlarını arXiv'de ön baskı olarak yayınladı. Araştırmacılar, klasik bilgisayarların bu tür hesaplamalarda kestirme yollar bulabileceğini ve algoritmaların gelişebileceğini kabul ediyor. Ancak mevcut durumda IBM Nighthawk r2, klasik bilgisayarlara kıyasla büyük bir sıçrama gerçekleştirdi. Bu gelişme, yalnızca teknoloji dünyasında değil, bilimsel hesaplamaların geleceğinde de yeni bir sayfa açıyor. Sedrakyan, "Kuantum avantajı artık yalnızca özel laboratuvar ekipmanına bağlı değil; bulut üzerinden erişilebilen donanımlarla da mümkün" diyerek, bu teknolojinin yaygınlaşmasının önünü açtıklarını belirtti.