Evrenin en ilkel yapı taşı: Yıldızsız Cloud-9 galaksisi keşfedildi

Uzay araştırmalarında önemli bir adım atılmış ve derin uzayda tamamen yıldınlardan yoksun görünen gizemli bir nesne tespit edilmiştir. Cloud-9 olarak adlandırılan bu nesne, spiral galaksi M94'ün yakınında, yaklaşık 14,3 milyon ışık yılı uzakta konumlanmaktadır. Nesnenin en dikkat çekici özelliği, yıldızlardan tamamen yoksun olması ve bunun yerine çoğunlukla bir hayalet gibi uzayda dolaşan hidrojen gazı bulutuna sarılmış karanlık maddeden oluşuyor görünmesidir. Bu yapısı, Cloud-9'u diğer galaksilerden temelden farklı kılmakta ve araştırmacıların ilgisini

çekmektedir.

Gizemli bulutun keşfi ve özellikleri

Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü'nden astronom Andrew Fox, Cloud-9'un önemini şu sözlerle vurgulamaktadır: bulut, karanlık Evrene açılan bir pencere niteliğindedir. Teorik bilgilerimize göre, Evrendeki kütlenin çoğunun karanlık madde olması beklenmektedir, ancak bu karanlık materyali tespit etmek oldukça zordur çünkü ışık yaymamaktadır. Cloud-9 ise araştırmacılara karanlık-madde-egemen bir buluta nadir bir bakış sunmakta ve bu sayede Evrenin yapısını anlamamıza yardımcı olmaktadır.

Galaksiler her şekil ve boyutta olabilse de, astronomların onların sahip olmasını beklediği temel bir malzeme seti vardır. Bu malzeme seti yıldızlar, gaz ve çekim kuvvetlerinin çoğunu sağlayan karanlık madde halosundan oluşmaktadır. Galaksiler nasıl oluştuğunu kesin olarak bilmesek de, o karanlık madde halosunun çok önemli olduğu düşünülmektedir. Bu yapıyı, şeyleri bir arada tutan görünmez bir çekim lekesi gibi düşünmek mümkündür; bu kütlenin neden yapıldığını henüz bilmediğimiz için ona karanlık madde adını vermekteyiz, ancak onsuz Evren muhtemelen dağınık bir karmaşa olurdu.

Cloud-9'un keşfi ve araştırma süreci

Cloud-9 ilk olarak Çin'deki Beş-yüz-metre Açıklıklı Küresel Teleskop (FAST) kullanılarak nötr hidrojen arayan gökyüzünün bir radyo taramasında tespit edilmiştir. Nesne, M94 galaksisinden, Kedi Gözü Galaksisi'nden çok uzakta olmayan bir yerde bulunmuştur. Hidrojenin nötrlüğü oldukça önemlidir çünkü gazın nispeten serin, kompakt ve çekimsel olarak bağlı olduğunu güçlü bir şekilde göstermektedir. Ayrıca, çoğu yıldız ve galaksi tarafından üretilen, Evreni dolduran yaygın ultraviyole radyasyonu tarafından iyonize edilmemiştir.

Astronomların 2023 tarihli makalelerinde belirttiği gibi, bu tespit, Yeniden-İyonlaşma-Sınırlı H I Bulutu veya RELHIC olarak bilinen şey olabilir. RELHIC, yıldız oluşum eşiğine ulaşmamış, çekimsel olarak bağlı nötr hidrojen ve karanlık maddeden oluşan bir topağı ifade etmektedir. Bu nesneler uzun zamandır erken Evren simülasyonları tarafından öngörülmüş olmasına rağmen, tanımlanması son derece zor olduğu kanıtlanmıştır. Çoğunun zamanla gazını kaybetmesi veya enkaz ile ön plan bulutları arasında karıştırılması beklenmektedir, bu da astronomları inceleyecek az sayıda net örnekle baş başa bırakmaktadır.

Ancak, FAST gözlemleri Cloud-9'u doğrulamak için yeterince ayrıntılı değildir. Örneğin, FAST J0139+4328 adlı benzer bir bulut, küçük bir yıldız serpintisinin kanıtını ve güçlü bir dönüş sinyali içermektedir, bu da onun bir RELHIC kadar ilkel olmadığını göstermektedir. Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü'nden astronom Gagandeep Anand liderliğindeki bir araştırmacı ekibi, nötr hidrojen hakkında daha fazla bilgi edinmek için NSF'nin Green Bank Teleskopu ve Çok Büyük Diziden radyo gözlemleriyle keşfi takip etmiştir.