Çin dünyayı şaşırttı! 500 tonluk dev yerin kalbine iniyor

Çin'in Liaoning eyaletinde başlatılan dev madencilik projesinde, 500 ton ağırlığıyla dikkat çeken Gangtie Jiliang isimli yer altı taşıyıcısı, 1 kilometre derinliğe ulaşan tünel açma operasyonuna başladı. Çin Demiryolu İnşaat Şirketi (CRCC) tarafından geliştirilen bu eşsiz makine, madencilik sektöründe bir ilke imza atarak, Dünya'nın kabuğunun altında yer alan zengin mineral yataklarına erişimi mümkün kılıyor. Gangtie Jiliang, daha önce hiçbir makinenin ulaşamadığı derinliklerde, dikey şaft açma kapasitesiyle hem Çin'in hem de küresel madencilik endüstrisinin dikkatini üzerine çekiyor.

Gangtie Jiliang ile derin madencilikte yeni dönem

Gangtie Jiliang, yaklaşık 8,1 metre genişliğinde ve 500 ton ağırlığında devasa bir yapıya sahip. Makine, adını 'çelik omurga' anlamına gelen Çince ifadesinden alıyor ve dikey olarak 1.000 metreyi aşan derinliklerde tam çaplı şaftlar açabiliyor. Bu özellik, onu dünya genelinde benzerlerinden ayırıyor. Özellikle Liaoning'deki demir madeni projesinde görevlendirilen Gangtie Jiliang, yüzeyin ötesinde kalan ve uzun süredir erişilemeyen mineral rezervlerine ulaşmada stratejik bir araç olarak öne çıkıyor. Çinli uzmanlar, yer altındaki mineral zenginliğinin, yüzeydeki rezervlerin iki katı kadar olduğunu belirtiyor. 2018 yılında Çin Jeoloji Araştırmaları tarafından yapılan tahminler, 2.000 metre derinliğe kadar uzanan antimon kaynaklarının bilinen rezervlerden 5,3 kat daha fazla olduğunu ortaya koydu. Bu rakamlar, Gangtie Jiliang'ın derin madencilikte oynayacağı kilit rolü açıkça gösteriyor.

Teknolojik engeller aşıldı, patentli çözümler geliştirildi

Gangtie Jiliang'ın geliştirilme sürecinde karşılaşılan en büyük zorluklardan biri, derin şaftlarda oluşan devasa miktardaki moloz ve kırık taşın verimli şekilde çıkarılması oldu. Yatay tünel delme makinelerinin aksine, dikey şaft delici yer çekimi nedeniyle molozların kesici başın önünde birikmesi sorununu beraberinde getiriyor. Projenin baş tasarımcısı Ding Zhangfei ve ekibi, altı ay boyunca farklı yöntemler denedi ancak başarılı olamadı. Sonunda, Changsha'daki bir sulak alanda yapılan yürüyüş sırasında karşılaşılan 2.000 yıllık ejderha kemiği su çarkı, ekibe ilham verdi. Bu geleneksel ahşap sulama cihazından yola çıkan mühendisler, makineye entegre edilen akıllı dikey moloz kaldırma sistemiyle saatte 10 kamyonluk taşıma kapasitesine ulaştı. Bu yenilikçi çözüm, projenin patentli teknolojilerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Derinlikte güvenlik ve sürdürülebilirlik için yeni yöntemler

Bir kilometre derinlikte tünel açmak, aşırı yer stresi ve yüksek su basıncı gibi ciddi teknik zorlukları da beraberinde getiriyor. Geleneksel delme ve patlatma yöntemlerinde, kaya duvarları anında deforme olabiliyor veya çökme riski artıyor. Bu nedenle, Gangtie Jiliang projesinde şaft duvarlarının gerçek zamanlı olarak güçlendirilmesi için yeni bir yöntem geliştirildi. Çinli mühendisler, birçok yerel bilimsel kurumla iş birliği yaparak güvenlik risklerini en aza indiren, yenilikçi destek sistemleri oluşturdu. Ayrıca, 2022 yılında Çin Mühendislik Akademisi'nin yayımladığı stratejik araştırma makalesinde, derin mineral kaynaklarının endüstriyel büyüme için hayati öneme sahip olduğu vurgulandı. Araştırmacılar, 1.000 metreyi aşan derinliklerdeki kaynaklara yönelmenin zorunlu olduğunu belirtti. Bugüne kadar Çin'de 1.000 metreden daha derin 40'tan fazla kömür şaftı ve yaklaşık 20 metal madencilik şaftı inşa edildi; bunlardan yedisi ise 1.500 metrenin altına indi.