Zeytinyağı bitkisel yağdan daha mı sağlıklı?

Zeytinyağı konusunda yapılan tartışmalar haklı bir gerekçeye dayanıyor. Akdeniz diyetinin temel bileşenlerinden biri olan zeytinyağı, en sağlıklı pişirme yağları arasında yer alıyor. Ancak Amerika Birleşik Devletleri'nde en yaygın kullanılan yağ soya fasulyesi yağıdır. Bitkisel yağ olarak etiketlenen ürünlerin çoğu tamamen soya fasulyesi yağından oluşsa da, bu kategori kanola yağı, kolza yağı ve benzeri ürünleri de kapsamaktadır. Zeytinyağı meraklıları, bitkisel yağ yerine zeytinyağı kullanıp kullanamayacaklarını merak ediyor olabilir. Bu iki farklı yağ türü hakkında bilmeniz gereken temel bilgiler ve birbirlerinin yerine kullanılabilirliği oldukça önemlidir.

Bitkisel yağ nedir ve zeytinyağından nasıl farklıdır

Bitkisel yağ terimi geniş bir tanım içeriyor. Bu ifade, bitkilerden elde edilen çok sayıda yağı tanımlamak için kullanılan kısa bir terimdir. Bitkisel yağlar, kanola, üzüm çekirdeği, ayçiçeği, mısır ve diğer bitki bazlı kaynakları içerebilir. Bunlar arasında soya fasulyesi yağı en yaygın olanıdır. Zeytinyağı ise zeytinlerden elde edilir ve zeytinler teknik olarak bir meyve olduğundan, zeytinyağı ve bitkisel yağ iki belirgin şekilde farklı ürünlerdir. Olive Oil and Vinegar Lovers Cookbook yazarı Emily Lycopolus, zeytinyağı ve bitkisel yağ arasındaki farkın önemli olduğunu vurgulamaktadır. Her ikisi de yaygın olarak kullanılan yağlar olsa da, aynı değildirler ve farklı özellikleri vardır.

İşleme yöntemi ve beslenme değerleri açısından temel farklar

Sızma zeytinyağı ve erken hasat zeytinyağı taze meyve suyu gibi düşünülebilir. Bu yağlar yapılırken ne kimyasal maddeler ne de yüksek ısı kullanılır. Bunun yerine mekanik yöntemlerle çıkarılarak lezzet ve besin değerleri korunur. Zeytinyağı, tek bir bileşenden yani zeytinlerden yapılır ve binlerce yıldır insanlık tarafından kullanılmaktadır. Bitkisel yağ ise oldukça rafine edilmiş bir üründür. Lycopolus'a göre, bitkisel yağlar yenilebilir hale getirilmek ve insan tüketimine uygun kılınmak için kimyasal olarak çıkarılmalı ve ağartılmalıdır. Bu durum bitkisel yağı oldukça işlenmiş bir gıda haline getirmektedir. Bugün kullanılan bitkisel yağ 200 yıldan daha kısa bir süre önce tanıtılmıştır, oysa zeytinyağı çok daha eski bir geçmişe sahiptir.

Zeytinyağının beslenme faydaları konusunda geniş bir araştırma bulunmaktadır. Araştırmacılar zeytinyağını diğer 31 yenilebilir yağla karşılaştırdıklarında, sızma zeytinyağı mükemmel bir puan almış ve en besleyici seçenek olarak öne çıkmıştır. Tekli doymamış yağ asitleri açısından zengin olan zeytinyağı, bol miktarda sağlıklı yağ sağlamasıyla tanınmaktadır. Ayrıca zeytinyağı, belirli hastalık riskini düşürmeye yardımcı olabilecek polifenoller adı verilen antioksidanların güçlü bir kaynağıdır. Bitkisel yağ ise daha düşük doymuş yağ içeriği nedeniyle genellikle tereyağı ve margarinin kalp sağlığına uygun bir alternatifi olarak övülmektedir. Soya fasulyesi yağı, daha düşük kolesterol seviyeleri ve azaltılmış kalp hastalığı riskiyle ilişkilendirilmiştir. Ancak bitkisel yağ, daha az faydalı yağ asitleri ve antioksidanlar içerdiği için zeytinyağı kadar besleyici değildir.