Yaşlanma hızını kontrol etmenin yolu bulundu

Ayşegül Gedik - Ocak 07, 2026 09:45 | Son Güncelleme Tarihi: Ocak 07, 2026 10:24

Harvard Medical School'dan yapılan beş yıllık araştırma, günlük D3 vitamini takviyesinin telomerler aracılığıyla yaşlanma sürecini önemli ölçüde yavaşlatabileceğini ortaya koymaktadır. Çalışmaya katılan kişilerde neredeyse üç yıllık yaşlanmanın eşdeğeri önlenmiştir.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Yaşlanmanın hızını kontrol etmek mümkün olabilir. Uzun yıllar boyunca bağışıklık sistemi ve kemik sağlığıyla ilişkilendirilen D vitamini, son dönem araştırmalarında sağlıklı yaşlanmaya yönelik çok daha önemli bir rol oynadığını göstermektedir. The American Journal of Clinical Nutrition'da yayımlanan yeni bir çalışma, düzenli olarak alınan D3 vitamini takviyesinin vücudun biyolojik yaşlanma hızını belirgin şekilde yavaşlatabileceğini ileri sürmektedir.

D vitamini telomerler üzerindeki etkisi

Araştırmanın yöneticiliğini yapan Dr. JoAnn E. Manson ve ekibi, D3 vitamini takviyesinin alınmasının vücuttaki iltihabı bastırabileceğini ve bu sayede yaşlanma sürecinin yavaşlayabileceğini açıklamaktadır. Bulgularına göre, günlük D3 vitamini desteği, biyolojik açıdan neredeyse üç yıllık yaşlanmanın etkisini önleyebilmektedir. Brigham and Women's Hospital'da Koruyucu Tıp Bölümü Başkanı olan Dr. Manson, Harvard Medical School'da tıp profesörü olarak da görev yapmaktadır.

D vitamini, kromozomlarınızın uçlarında yer alan ve telomerler adı verilen koruyucu yapıların uzunluğunu korumasına yardımcı olmaktadır. Bu telomerler, ayakkabı bağcıklarının ucundaki plastik kılıflar gibi işlev görerek, genetik materyalinizin hasara uğramasını engellemektedir. D3 vitamini takviyesinin bu koruyucu mekanizmayı güçlendirdiği tespit edilmiştir.

Telomerler çok hızlı veya aşırı şekilde kısalırsa, bu durum vücudun biyolojik yaşlanma sürecini hızlandırabilmektedir. Telomer kısalması, kalp hastalığı ve mesane, beyin, yemek borusu ile akciğer kanserlerinin yanı sıra romatoid artrit ve diyabet gibi iltihaplı hastalıkların risk faktörü olarak bilinmektedir. Bu nedenle D vitamini takviyesinin telomerler üzerindeki koruyucu etkisi, yaşa bağlı kronik hastalıkların önlenmesinde önemli bir rol oynayabilmektedir.

Beş yıllık çalışmanın detayları ve sonuçları

VITAL adı verilen bu çalışma, 55 yaş ve üzeri kadınlar ile 50 yaş ve üzeri erkeklerden oluşan 1.054 Amerikalı yetişkini beş yıl boyunca takip etmiştir. Araştırmacılar bu yaş gruplarını seçmişlerdir çünkü bu dönem, kronik hastalık gelişme olasılığının artmaya başladığı kritik bir eşiktir. Katılımcılar iki gruba bölünmüş; bir grup plasebo alırken, diğer grup hem günlük 2.000 IU D3 vitamini takviyesi hem de ayrı olarak 1 gram omega 3 yağ asidi takviyesi almıştır.

Araştırmanın başında, ikinci yılında ve dördüncü yılında katılımcıların beyaz kan hücrelerindeki telomer uzunluğu ölçülmüştür. İlk ölçümde her iki grup benzer özellikler gösterirken, iki yıllık noktada D3 vitamini alan grupta daha az telomer kısalması gözlenmiştir. Ancak gerçek fark dördüncü yılda ortaya çıkmıştır. Plasebo grubuyla karşılaştırıldığında, D3 vitamini takviyesi alanlar telomer kısalmasında önemli ölçüde daha az kayıp yaşamış ve neredeyse üç yıllık yaşlanmanın eşdeğeri önlenmiştir. Ilginç bir şekilde, omega 3 yağ asidi takviyesinin telomer uzunluğu üzerinde anlamlı bir etkisi olmamıştır.

Dr. Manson, D3 vitamini grubunda C-reaktif protein seviyelerinde azalma tespit ettiklerini belirtmektedir. C-reaktif protein, vücuttaki iltihabın bir göstergesidir. Bu bulgu, D vitamini takviyesinin iltihabı bastırarak telomer kısalmasını yavaşlattığı hipotezini desteklemektedir. Dr. Manson, çalışmanın bulguları karşısında şaşkınlığını dile getirmiş, D vitamininin telomer kısalmasını yavaşlatacağını beklediklerini ancak bu kadar belirgin bir zaman farkı göreceğini tahmin etmediklerini ifade etmiştir.

Telomerler ve yaşlanma süreci

Telomer kısalması, yaşlanmanın tamamen doğal ve kaçınılmaz bir biyolojik parçasıdır ve her insanda meydana gelmektedir. Bilim insanları, telomerler uzunluğunu hücresel yaşlanmanın bir göstergesi olarak kabul etmektedirler. Telomerler, kromozomlarınızı sabit tutarak, hücreler çoğalırken ve bölünürken yıpranmalarını veya bozulmalarını önlemektedir. Bu koruyucu işlev, hücrenin DNA'sına zarar gelmesini engellemeye yardımcı olmaktadır.

Hücre bölünmesi ve çoğalması yaşlanmanın doğal bir biyolojik işlevidir. Her hücre bölündüğünde veya çoğaldığında, telomerler biraz daha kısalmaktadır. Bu kısalma, kromozomlarımızdaki DNA'nın hasara ve bozulmaya karşı daha savunmasız hale gelmesi anlamına gelmektedir. Sonuç olarak, telomer kısalması, yaşa bağlı çeşitli hastalıklar için risk artışına neden olmaktadır. Araştırmacılar, D vitaminin iltihabı azaltma ve otoimmün hastalık riskini düşürmedeki bilinen faydalarından yola çıkarak, aynı zamanda biyolojik yaşlanma hızını yavaşlatmada da bir rol oynayıp oynamadığını merak etmişlerdir.

Bulguların önemi ve gelecek araştırmalar

Bu araştırma, D3 vitamini takviyesinin telomerler üzerindeki potansiyel faydalarını inceleyen ilk çalışma olmasa da, konuya odaklanan en büyük ve en uzun süreli randomize kontrollü deneydir. Bulgular, yaşlanma sürecinin yavaşlatılmasında D vitaminin rolü hakkında önemli kanıtlar sunmaktadır. Ancak Dr. Manson, daha fazla araştırma yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Bilim insanları, herhangi bir çalışmanın bulgularının tekrarlanması gerektiğini belirtmektedirler. Halk sağlığı yönergeleri değiştirilmeden önce, bu sonuçların başka bir büyük denemede aynı şekilde ortaya çıkıp çıkmadığının görülmesi gerekmektedir. D3 vitamini biyolojik yaşlanmaya karşı koymak için umut verici bir yol gibi görünse de, bu alandaki çalışmaların devam etmesi önemlidir. Gelecek araştırmalar, D vitamini takviyesinin optimal dozajını, farklı yaş gruplarındaki etkisini ve diğer yaşlanma belirteçleri üzerindeki etkisini daha detaylı olarak inceleyebilecektir.

Etiketler:

D vitamini yaşlanma telomerler sağlık araştırma