ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE

Egzersiz yapmadan kreatin almak kas kazandırır mı?

12 haftalık bir çalışma, egzersiz yapmadan kreatin alan 45-65 yaş aralığındaki yetişkinlerin yağsız doku kazandığını gösterdi. Uzmanlar, bu artışın bir bölümünün su olabileceğini ve kreatinin kuvvet antrenmanının yerini tutmadığını belirtiyor.

Ali Kemal Cora - | Son Güncelleme Tarihi:
Egzersiz yapmadan kreatin almak kas kazandırır mı?

Kreatin uzun süredir spor salonlarında kullanılan en popüler takviyeler arasında yer alıyor. Yeni bir araştırma, egzersiz yapmadan kreatin almanın orta yaşlı yetişkinlerde yağsız doku kazanımına katkı sağlayabileceğini öne sürüyor.

Journal of the International Society of Sports Nutrition'da yayımlanan 12 haftalık çalışmada, egzersiz yapmadan kreatin alan 45-65 yaşlarındaki yetişkinler yaklaşık 2,4 pound yağsız doku kazandı. Plasebo alanlarda ise neredeyse hiç değişiklik görülmedi.

Bu sonuç kestirme bir yol izlenimi verse de uzmanlar, egzersiz yapmadan kreatin almanın güçlü ve işlevsel kas geliştirmekle aynı anlama gelmediğini belirtiyor. Çalışmanın bulguları, kazanımın ne kadarının su olabileceği ve kreatinden nasıl daha iyi yararlanılabileceği konusunda da soru işaretleri taşıyor.

Kreatin kas hücrelerine enerji sağlıyor

Kreatin, vücudun doğal olarak ürettiği bir bileşik. National Institutes of Health Office of Dietary Supplements'a göre karaciğer ve böbrekler günde yaklaşık 1 gram kreatin üretiyor. Kreatin ayrıca sığır eti, domuz eti ve somon gibi gıdalardan da alınabiliyor.

Kreatinin büyük bölümü kaslarda depolanıyor. Burada kasların ağır bir kutuyu kaldırmak veya merdivenleri hızlı çıkmak gibi kısa süreli ve yoğun eforlarda kullandığı ATP'nin üretilmesine yardımcı oluyor. Fazladan kreatin, antrenman sırasında biraz daha fazla efor gösterilmesini sağlayabiliyor.

NutriDS'nin kurucusu ve kayıtlı diyetisyen Danielle Smiley, RDN, LDN, CD-N, kreatinin diğer kas geliştirici unsurlarla farklı bir görev üstlendiğini belirtiyor. Smiley, kuvvet antrenmanının kaslara uyum sağlamaları için neden verdiğini, proteinin yapı malzemelerini sunduğunu ve kreatinin kısa süreli zorlayıcı eforlarda kullanılan enerji sistemini desteklediğini söylüyor.

Egzersiz yapmayan kreatin grubu da yağsız doku kazandı

Texas A&M University'deki araştırmacılar, 45-65 yaşları arasında sağlıklı ve hareketsiz 64 yetişkini takip etti. Katılımcılar önce gözetimli egzersiz programına katılıp katılmayacaklarını seçti. Ardından rastgele gruplara ayrılarak günde 10 gram kreatin veya plasebo aldı. Kreatin dozu ikiye bölünerek verildi.

Tüm katılımcılardan kalp dostu ve daha düşük kalorili bir beslenme düzenini takip etmeleri istendi. Egzersiz yapmayan gruptakilerden ayrıca günde 10.000 adım atmaları talep edildi.

12 haftanın sonunda egzersiz yapmayan kreatin grubu yaklaşık 2,4 pound yağsız doku kazandı. Egzersiz yapan kreatin grubu yaklaşık 2,8 pound kazandı ve en fazla vücut yağını kaybetti. Her iki plasebo grubunda yağsız dokuda çok az değişiklik görüldü.

Kreatin kullanan katılımcılar, antrenman yapmasalar bile bacak presi ve bench press hareketlerinde güçlendi.

Baş araştırmacı Richard Kreider, PhD, kreatin monohidratın kaslardaki enerjiyi artırarak günlük hareketler için daha fazla enerji sağlayabileceğini belirtiyor.

Çalışmanın bazı sınırlılıkları bulunuyor. Gruplarda 13 ila 20 kişi yer aldı. Kreatin, kreatin üreticisi AlzChem tarafından sağlandı ve Kreider şirketin bilimsel danışma kuruluna başkanlık ediyor. Çalışmanın yazarları, sponsorların verilerin analizinde rol almadığını belirtti.

Smiley, çalışmanın küçük olduğunu ve katılımcıların kreatin ya da plasebo almak üzere rastgele gruplara ayrılmadan önce egzersiz ve beslenme programına katılıp katılmayacaklarını seçtiğini vurguluyor. Bu nedenle sonuçları, antrenman yapmadan takviye kullanarak daha güçlü kaslara sahip olunabileceğinin kanıtı olarak değil, umut verici bulgular olarak değerlendiriyor.

Yağsız doku artışının bir bölümü su olabilir

Kreatin ozmotik bir bileşik olduğu için suyu doğrudan kas hücrelerinin içine çekiyor. Bu nedenle vücut kompozisyonu taramasında görülen yağsız dokunun bir bölümü, yeni sentezlenmiş kas lifleri yerine sıvıdan oluşabilir.

Smiley, çalışmada kullanılan DXA taramalarının kazanımın ne kadarının su, ne kadarının yeni kas dokusu olduğunu kesin biçimde göstermediğini belirtiyor. Bu nedenle artışın oranını sorumlu bir şekilde belirlemenin mümkün olmadığını söylüyor.

Kaslardaki su artışının yağ kazanımıyla aynı şey olmadığını belirten Smiley, vücut kompozisyonunun yanı sıra güç ve işlevselliğe de dikkat edilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Böbrek hastalığı olanlar doktora danışmalı

Uzmanların çoğu kreatinin sağlıklı yetişkinler için güvenli olduğu konusunda hemfikir. Ancak böbrek hastalığı bulunan kişilerde kreatin kullanımıyla ilgili araştırmalar sınırlı. Mayo Clinic, böbrek rahatsızlığı olanların kreatin almadan önce sağlık ekibine danışmasını öneriyor.

U.S. Food and Drug Administration'a göre takviyeler, satışa sunulmadan önce güvenlik ve etkililik açısından incelenmiyor. Bu nedenle ürün kalitesi değişebiliyor. Mayo Clinic, üçüncü taraf testlerinden geçen markaların tercih edilmesini öneriyor.

Cedars-Sinai'de kurul onaylı iç hastalıkları ve obezite tıbbı hekimi olan Alex Foxman, MD, FACP, DABOM, kreatinin özellikle yaş ilerledikçe direnç antrenmanı ve yeterli protein alımıyla birlikte kullanılmasını öneriyor.

Yan etkiler çoğunlukla hafif seyrediyor

Foxman'a göre en yaygın yan etkiler hafif şişkinlik, gastrointestinal rahatsızlık ve su tutulmasına bağlı ilk kilo artışı. NIH Office of Dietary Supplements, araştırmalarda istikrarlı biçimde görülen tek yan etkinin kilo artışı olduğunu belirtiyor. Bazı çalışmalarda katılımcılar bir ay içinde, çoğunlukla suya bağlı olarak 2 ila 4 pound aldı.

NIH, bazı kişilerin mide bulantısı, ishal veya başka mide sorunları bildirdiğini aktarıyor. Günde 20 gram gibi yüksek tek dozlar, sorun yaşama olasılığını artırabiliyor. NIH'ye göre günde 3 ila 6 gram kreatin, kas depolarını üç ila dört haftada doldurabiliyor. Kreatini yemekle birlikte almak da mide rahatsızlığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Vücut kreatini parçalarken kreatinin üretiyor. Doktorlar böbrek işlevini tahmin etmek için kreatinin düzeyini kullanıyor. Kreatin takviyesi, böbrek değerlerinin gerçekte olduğundan daha kötü görünmesine yol açabiliyor. Yeni çalışmada iki kreatin grubunun da kreatinin düzeyleri yükseldi ancak değerler normal aralıkta kaldı. Herhangi bir kan testi öncesinde doktora kreatin kullanıldığının söylenmesi gerekiyor.

Sağlıklı yetişkinlerde ciddi sorunlar nadir görülüyor. Mayo Clinic'e göre önerilen dozları alan sağlıklı kişilerle yapılan çalışmalarda böbrek hasarı tespit edilmedi. Kreatin araştırmacılarının 2021'de yayımladığı bir incelemede de kreatinin sağlıklı böbreklere zarar verdiğine dair kanıt bulunmadı. Ancak eski raporlar, kreatinin mevcut böbrek hastalığı bulunan kişilerde böbrek işlevini kötüleştirebileceğini öne sürüyordu.

NIH'nin aktardığı diğer etkiler arasında kas krampları, kas sertliği ve sıcağa tahammül etmekte zorlanma bulunuyor. Yeterince su içmek bu riskleri azaltabilir.

Kreatin ve saç dökülmesi arasındaki bağlantı araştırılıyor

Kreatinin saç dökülmesine yol açtığı yönündeki endişe, 2009'da 20 üniversiteli ragbi oyuncusuyla yapılan bir çalışmaya dayanıyor. Araştırmada kreatinin erkek tipi kellikle bağlantılı bir hormon olan DHT düzeylerini artırdığı görüldü ancak saç ölçümü yapılmadı.

2025'te yapılan randomize bir çalışma bu soruyu doğrudan inceledi. Günde 5 gram kreatin alan erkeklerle plasebo alanlar arasında 12 haftanın sonunda DHT düzeyleri veya saç büyümesi açısından fark görülmedi.

Foxman, sağlıklı böbreklere zarar verdiği veya saç dökülmesine neden olduğu yönünde kreatin hakkında güçlü kanıt bulunmadığını belirtiyor.

Böbrek hastalığı veya azalmış böbrek işlevi bulunanların, böbrekleri etkileyebilecek ilaç kullananların, yakında kan testi yaptıracakların ve ürünün üçüncü taraf testlerinden geçip geçmediğinden emin olmayanların kreatin kullanmadan önce doktoruyla konuşması gerekiyor.

Şiddetli belirtilerde kreatin bırakılmalı

Mide rahatsızlığı yaşayanlar, yükleme aşaması yerine daha küçük bir günlük doz deneyebilir. Tartıdaki birkaç poundluk artış çoğunlukla yağdan değil, kaslarda depolanan sudan kaynaklanıyor.

Şişlik, normalden çok daha az idrara çıkma veya geçmeyen belirtiler görülürse kreatin bırakılmalı ve doktora başvurulmalı. Böbrekleri zorlayabilecek yüksek tansiyon veya tip 2 diyabeti bulunanların da kreatine başlamadan önce doktoruna danışması gerekiyor.

Kuvvet antrenmanı ve protein temel öncelik

The Wellness Lab'in kurucusu ve fizyoterapist Akanni Salako, DPT, insanların düzenli beslenme ve egzersizin yapması gereken işi tek bir takviyeden beklemesinin en büyük hata olduğunu belirtiyor. HHS Office on Women's Health'e göre yetişkinler, uygun egzersiz ve beslenme olmadığında 30 yaşından sonra her on yılda kas kütlelerinin yüzde 3 ila 5'ini kaybediyor. Yaşa bağlı bu kas kaybına sarkopeni deniyor.

Kuvvet antrenmanı, kas geliştirme ve kası korumanın temel yolu olmayı sürdürüyor. Federal fiziksel aktivite kılavuzları, tüm büyük kas gruplarını çalıştıran kas güçlendirici aktivitelerin haftada en az iki gün yapılmasını öneriyor.

Çalışmada kreatin kullanan egzersiz grubu aynı zamanda en fazla vücut yağını kaybetti. Bu sonuç, kreatinin egzersizle birlikte kullanılmasının egzersiz olmadan alınmasından daha fazla fayda sağlayabileceğini gösterdi.

Salako, kreatinin ağırlık kaldırmanın yerini alamayacağını belirtiyor. Kreatinin kuvvet antrenmanını tamamladığını, onun yerine geçmediğini ifade eden Salako, yaşlandıkça kası korumak, gücü artırmak ve fiziksel bağımsızlığı sürdürmek isteyenler için direnç antrenmanının öncelikli olması gerektiğini söylüyor.

Salako, kasları giderek daha fazla zorlamaya odaklanarak haftada en az iki ila üç kez kuvvet antrenmanı yapılmasını öneriyor.

Protein, vücuda kas inşa etmek için gereken ham maddeleri sağlıyor. Çalışmanın yazarları, katılımcıların nispeten az protein tükettiğini ve bunun sonuçları sınırlamış olabileceğini belirtti.

Salako, aktif olarak kuvvet antrenmanı yapan yetişkinlerin bireysel ihtiyaçlarına bağlı olarak günde vücut ağırlığının kilogramı başına yaklaşık 1,2-1,6 gram protein almasını öneriyor. Bu miktar, 180 pound ağırlığındaki bir kişi için günde yaklaşık 98 ila 131 grama denk geliyor.

Smiley, yeterli protein ve toplamda yeterli miktarda yiyecek içeren düzenli öğünlerle birlikte, kişi güçlendikçe zorlaşan gerçekçi bir kuvvet antrenmanı rutini oluşturulmasını öneriyor. Kreatinin bu temeli tamamlayabileceğini ancak onun yerini tutamayacağını belirtiyor.

Kreatin monohidrat en çok araştırılan form

Kreatin kullanmaya karar verenler için en çok araştırılan form kreatin monohidrat. NIH'ye göre diğer kreatin formlarının daha etkili olduğu gösterilmedi.

Smiley, sağlıklı yetişkinlerde günde 3-5 gram kreatin monohidrat kullanımının yaygın bir yaklaşım olduğunu belirtiyor. Bu çalışmada günde 10 gram kullanıldığı için sonuçların her doz için geçerli kabul edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Kreatin kullanımındaki daha büyük hedef, market poşetlerini taşımak, seyahat etmek, yerden kalkmak ve keyif veren etkinlikleri sürdürmek için gereken gücü korumak. Smiley, bunun yaşam kalitesiyle ilgili olduğunu ifade ediyor.

Yeni çalışma, egzersiz yapmadan kreatin alan 45-65 yaşlarındaki yetişkinlerin yağsız doku kazanabildiğini gösterdi. Ancak kazanımın bir bölümü su olabilir ve çalışma küçük bir grupla yürütüldü. Kreatin sağlıklı yetişkinler için genellikle güvenli kabul edilse de böbrek hastalığı bulunanların önce doktora danışması gerekiyor. Kalıcı güç için kreatini düzenli kuvvet antrenmanı ve yeterli protein alımıyla birleştirmek önem taşıyor.

Sıkça sorulan sorular

Kreatin bırakıldığında kişi daha zayıf mı görünür?

Kreatin bırakıldıktan sonra kaslar daha az su tuttuğu için kişi biraz daha az tartılabilir. Ancak kreatini bırakmak yağ yakmaz.

Kreatin saç dökülmesini etkiler mi?

2025'te yapılan randomize bir çalışma, kreatin ile saç dökülmesi veya DHT düzeyleri arasında bağlantı bulmadı.

Kapat

HABERİN DEVAMI


Etiketler:
kreatin kas gelişimi kuvvet antrenmanı sporcu beslenmesi protein egzersiz sağlık