ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE

Diyet trendlerine inananlar dikkat! Kan şekeri hakkındaki en büyük yalan deşifre oldu

Uzmanlar, yemek sonrası kan şekeri yükselişlerinin çoğu kişi için normal olduğunu, her dalgalanmanın inflamasyona yol açmadığını ve sürekli glikoz ölçüm cihazlarının sağlıklı kişiler için gerekli olmayabileceğini belirtiyor.

Behram Yıldız - | Son Güncelleme Tarihi:
Diyet trendlerine inananlar dikkat! Kan şekeri hakkındaki en büyük yalan deşifre oldu

Kan şekeri, son yıllarda yalnızca diyabeti olanların değil, sağlıklı yaşamla ilgilenen birçok kişinin de odağına girdi. Biyolojik optimizasyon yayınlarından sosyal medya reklamlarına kadar birçok kaynak, iyi yönetilen kan şekerini kusursuz beslenme, yüksek enerji ve azalmış inflamasyonla ilişkilendiriyor.

Son beş yılda internette "kan şekeri" aramalarının yüzde 30'dan fazla artması ve sürekli glikoz ölçüm cihazları pazarının gelecek 10 yılda 10 kat büyümesinin öngörülmesi bu ilgiyi gösteriyor. Ancak Oxford Üniversitesi'nde klinik ve akademik diyetisyen olan Dr Nicola Guess, çoğu kişinin kan şekeri konusunda sanıldığı kadar endişelenmesine gerek olmadığını söylüyor.

Her kan şekeri yükselişi tehlikeli değil

Kan şekeriyle ilgili en yaygın iddialardan biri, yemek sonrası yaşanan her yükseliş ve düşüşün zararlı olduğudur. Beyaz ekmek gibi rafine karbonhidratlar glikoza hızlı parçalanabildiği için kan şekerinde keskin bir artışa, ardından insülin tepkisiyle düşüşe yol açabilir.

Ancak King's College London'da beslenme bilimleri profesörü ve ZOE'nin baş bilim insanı Sarah Berry, yüksek karbonhidratlı bir öğünden sonra glikozun yükselmesinin normal bir fizyolojik tepki olduğunu belirtiyor. Vücut, kan şekerindeki yükselip düşüşlerle başa çıkabilecek mekanizmalara sahip.

Protein, lif ve yağ içeren yiyecekler karbonhidratlara verilen kan şekeri tepkisini yavaşlatabilir. Tam tahıllı ekmek, fıstık ezmesi veya tereyağı bu tepkiyi sınırlamaya yardımcı olabilir. Ancak sağlıklı olmak için her lokmadaki yağ, protein, karbonhidrat ve lifi titizlikle dengelemek gerekmiyor.

İnflamasyon her zaman zararlı değil

Kan şekeriyle ilgili bir diğer yaygın inanış, günlük dalgalanmaların vücutta zararlı inflamasyonu tetiklediğidir. Guess, yemek sonrası glikoz değişimlerinin inflamasyonla birlikte görülebileceğini ancak bunun yemek yemeye verilen normal bir bağışıklık tepkisi olduğunu söylüyor.

Yemek yendiğinde bağışıklık sistemi, bakteri ve patojenler gibi olası tehditlere karşı vücudu korumak için kısa süreli olarak harekete geçebilir. Bu hafif inflamasyon çoğu durumda beklenen ve faydalı bir süreçtir.

Berry'ye göre asıl sorun, kan şekeri seviyelerinin aşırı yükselip ardından çok düşük düzeylere inmesi ve bu durumun uzun süre boyunca tekrarlanmasıdır. Rafine karbonhidratlar ve şekerli yiyecekler bakımından zengin bir beslenme, tip 2 diyabet ve diğer metabolik hastalıkların riskini artırabilir. Buna karşın çoğu kişinin öğünlerden sonra yaşadığı ölçülü dalgalanmalar zararsızdır.

Öğleden sonra yorgunluğunun tek nedeni glikoz değil

Kan şekerindeki değişimlerin enerji düzeyindeki değişimleri açıklayabildiği düşünülse de araştırmacılar bu ilişkinin tüm yönlerini henüz bilmiyor. Berry'nin yönettiği çalışmalar da dahil olmak üzere bazı araştırmalar, kan şekeri düştüğünde kimi kişilerin yorgunluk ve kaygı hissettiğini gösteriyor.

Ancak uyku kalitesi, stres ve bireysel biyolojik farklılıklar da aynı ölçüde veya daha büyük rol oynayabilir. Guess, insanların nasıl hissettiğini nesnel olarak ölçmenin zor olduğunu ve bu alanda bilinmeyen birçok nokta bulunduğunu belirtiyor.

Diyabeti olmayan kişilerde kan şekerindeki hafif bir düşüş genellikle tehlikeli değildir. Bunun nedeni vücudun enerji için yalnızca glikoza bağlı olmamasıdır. Glikoz bir yakıt görevi görürken vücut gerektiğinde yağ depolarından ve tüketilen öğünden gelen enerjiden yararlanabilir.

Kan şekeri yöntemleri herkes için gerekli değil

Kan şekerindeki dalgalanmaları azaltmak için karbonhidratları peynirle birlikte tüketmek, elmayı fıstık ezmesine batırmak veya öğüne sebzeyle başlamak gibi yöntemler öneriliyor. Bu yaklaşımlar prediyabeti, diyabeti veya insülin direnci olan kişiler için yararlı olabilir; çünkü yağ, protein ve lif karbonhidratlara verilen tepkiyi yumuşatabilir.

Guess, çoğu kişi için bu yöntemlerin gereksiz olduğunu söylüyor. Metabolik sorunları bulunan kişilerde yiyeceklere ekstra yağ eklemek de gereksiz kalori alımına yol açabilir. Uzman, insülin direnci, prediyabet ve tip 2 diyabet açısından kilo alımının önemli bir etken olduğunu; kilo kaybının ise bu sorunların iyileşmesine katkı sağladığını belirtiyor.

Berry, daha iyi kan şekeri düzeyleri için hızlı çözümler yerine protein, yağ ve lif içeren dengeli öğünlere odaklanılması gerektiğini ifade ediyor.

Sürekli glikoz ölçüm cihazları sağlıklı kişiler için şart değil

Diyabeti olmayan kişilerin sürekli glikoz ölçüm cihazı (CGM) kullanması son yıllarda yaygınlaştı. Başlangıçta tip 1 diyabeti olan kişiler için tasarlanan bu cihazlar, kola takılan sensörlerle kan şekeri düzeylerini gerçek zamanlı izliyor.

Beslenme alanında çalışan pratisyen hekim Dr David Unwin, CGM'lerin diyabeti, prediyabeti veya abur cubur tüketimiyle ilgili sorunları olan kişiler için yararlı olabileceğini söylüyor. Cihazlar, yiyeceklerdeki gizli şekere ilişkin anlık geri bildirim sağlayabiliyor.

Birçok CGM sağlayıcısı, kişilerin farklı öğünlere verdikleri kan şekeri tepkisini görmek için cihazı yaklaşık iki hafta kullanmasını öneriyor. Ancak Berry, sürekli CGM kullanımının sağlıklı kişiler için gerekli veya faydalı olmadığını belirtiyor. Guess ise bunun yiyeceklerle ilgili yoğun kaygıya ve ruh sağlığı sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Aşırı durumlarda bu kaygı, kusursuz sağlığa ulaşma takıntısıyla ilişkilendirilen ortoreksiya gibi yeme davranışlarına dönüşebilir. CGM kullanımının doğrudan ortoreksiyaya yol açtığını gösteren fazla ampirik kanıt bulunmuyor. Unwin de hastalarında kan şekeri takibi sonucunda yeme bozukluğu geliştiğini görmediğini söylüyor.

Kan şekeri sağlığın yalnızca bir parçası

Guess, yiyeceklerin sağlıklılığını yalnızca kan şekeri tepkisiyle ölçmenin yanlış bir yaklaşım olduğunu belirtiyor. Muzun glikozda bir kurabiyeden daha yüksek artışa yol açması, kurabiyenin daha sağlıklı olduğu anlamına gelmiyor.

Benzer şekilde portakal suyu kan şekerini yükseltebilirken yapay tatlandırıcılı bir gazlı içecek aynı etkiyi göstermeyebilir. Ancak portakal suyu C vitamini ve başka besinler sağlarken gazlı içecek çok az veya hiç besin değeri taşımayabilir. Domuz yağı da kan şekeri üzerinde sınırlı etkiye sahip olsa bile doymuş yağ içeriği nedeniyle kalp sağlığını olumsuz etkileyebilir.

Berry, kan şekerinin sağlığın yalnızca bir parçası olduğunu vurguluyor. Beslenme önerileri kolesterolü, kan basıncını, vücut ağırlığını ve bağırsak mikrobiyomunu da dikkate almalı. Guess'e göre yüksek kan basıncı ve kolesterol, özellikle kalp hastalıkları açısından glikozdan daha önemli riskler olabilir.

Uzmanlar, kan şekerine aşırı odaklanmak yerine dengeli beslenmeye ve genel sağlık göstergelerine dikkat edilmesini öneriyor. Berry, yiyeceklerin yalnızca sağlık hedefleri için değil, keyif almak için de tüketildiğini hatırlatıyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI


Etiketler:
kan şekeri glikoz beslenme diyabet insülin CGM metabolik sağlık