Bir zamanlar nadir görülen hastalık artık tekrar tehlikeli hale geldi

ABD'de çocukluk çağı aşı oranlarının azalması, yıllar önce aşıyla büyük ölçüde kontrol altına alınan Hib (Haemophilus influenzae tip b) bakterisinin yeniden ortaya çıkma tehlikesini gündeme getirdi. Özellikle bebekler ve küçük çocuklarda ölümcül sonuçlara yol açabilen Hib, aşılanma oranlarının düşmesiyle birlikte sağlık otoritelerini alarma geçirdi. Uzmanlar, Hib'in hızla yayılan ve ciddi beyin hasarına ya da ölüme yol açabilen bir bakteri olduğuna dikkat çekerek, ebeveynleri çocuklarını aşılatmaları konusunda uyarıyor. Son veriler, ABD'de Hib aşısı yaptıran bebeklerin oranının son yıllarda azaldığını ve bu düşüşün ciddi sonuçlara yol açabileceğini gösteriyor.

CDC: Hib aşısı oranları düşüşte, risk artıyor

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Hib aşısının tam serisini yaptıran bebeklerin oranının 2019'dan 2021'e hafif bir düşüşle %78,8'den %77,6'ya gerilediğini açıkladı. Bu oran, toplum bağışıklığının tehlikeye girdiğine işaret ediyor. CDC'nin verilerine göre, Hib aşısı uygulanmadan önce her yıl yaklaşık 20 bin çocuk bu bakterinin ağır formlarına yakalanıyor ve bin çocuk hayatını kaybediyordu. Aşılama programlarının başlamasıyla birlikte vaka sayısı yılda 50'nin altına düştü. Ancak, son yıllarda aşı tereddütü ve yanlış bilgilendirme nedeniyle Hib aşısı oranlarının azalması, bakterinin yeniden yayılması riskini beraberinde getiriyor. CDC'nin 21 Mart 2024 itibarıyla paylaştığı verilere göre, yıl başından bu yana Ohio ve New York'ta ikişer, Kansas, Kuzey Carolina ve Tennessee'de birer olmak üzere toplam sekiz Hib vakası kaydedildi. Uzmanlar, bildirilmeyen vakaların da olabileceğine dikkat çekiyor.

Uzmanlar: Hib aşısı hayat kurtarıyor, aşı tereddütü tehlikeli

Hib bakterisinin neden olduğu hastalıklar arasında menenjit, zatürre, kan zehirlenmesi ve epiglotit gibi ciddi enfeksiyonlar bulunuyor. Vanderbilt Üniversitesi Tıp Merkezi'nden Dr. Kathryn Edwards, "Aşı öncesi dönemde gecede iki-üç kez menenjitli çocuk vakası alıyorduk. Şimdi neredeyse hiç vaka görmüyoruz. Aşılar sayesinde bu tablo değişti," dedi. Ancak son dönemde çocuk doktorları, Hib vakalarında artış yaşandığını ve bazı eyaletlerde ölümle sonuçlanan vakalar görüldüğünü bildiriyor. Florida'nın Panama City kentinde, geçtiğimiz Aralık ayında iki küçük çocuk Hib nedeniyle yoğun bakıma alındı; biri iki yaşında, diğeri dört aylıktı ve ikisi de aşılanmamıştı. Dört aylık bebek hayatını kaybetti. Uzmanlar, bu tür vakaların aşıyla tamamen önlenebileceğini vurguluyor. Utah eyaletinin epidemiyoloğu Dr. Leisha Nolen ise, "Kızamık salgını bir başlangıç. Hib gibi hastalıklar da yakında tekrar ortaya çıkabilir. Acil servislerin ağır enfeksiyonlu bebeklerle dolmasını istemiyoruz," diyerek uyarıda bulundu.

Aşı karşıtlığı artıyor, çocuklar tehlike altında

Amerikan Pediatri Akademisi Florida şubesinin başkanı Dr. Rana Alissa, son yıllarda aşıya karşı tereddüt gösteren ailelerin sayısında belirgin bir artış yaşandığını belirtti. Alissa, "Her zaman aşıya karşı çıkanlar vardı, ancak son dönemde bu sayı hızla yükseldi. Artık neredeyse serbest düşüş görüyoruz," dedi. Stanford Üniversitesi'nin 2025 için hazırladığı araştırmaya göre, 2019'dan bu yana ABD'nin ilçelerinde çocukluk çağı aşılanma oranları genel olarak azaldı. Bu düşüş, sadece Hib değil, diğer aşıyla önlenebilir hastalıkların da yeniden ortaya çıkma riskini artırıyor. Özellikle Robert F. Kennedy Jr.'ın sağlık ve sosyal hizmetler bakanı olmasıyla birlikte, aşı karşıtı söylemlerin kamuoyunda daha fazla yankı bulduğu ve bazı eyaletlerde aşı takvimlerinin değiştirilmesinin gündeme geldiği bildiriliyor. Bu gelişmeler, tıp dünyasında derin kaygı yaratıyor.

Hib bakterisinin etkileri: Gerçek yaşam öyküleri

Dr. Lara Johnson'ın çocukluk döneminde yaşadığı Hib enfeksiyonu, bu hastalığın ne kadar yıkıcı olabileceğini gözler önüne seriyor. Johnson, dört yaşında Hib bakterisinin neden olduğu ağır bir enfeksiyon geçirdi ve nefes borusu tıkandığı için acil trakeostomiyle hayatta kaldı. O yıllarda Hib aşısı henüz yoktu. Johnson, "Ateşim yüksekti ve boğuluyormuş gibi hissediyordum. Acil müdahale olmasaydı hayatta kalamazdım," diyerek yaşadıklarını anlattı. Benzer biçimde, Indiana'da yaşayan Ashlee Dahlberg de sekiz yaşındaki oğlu Liam'ı Hib bakterisinin yol açtığı menenjit nedeniyle kaybetti. Liam'ın aşıları tamdı, ancak astım tedavisi için kullandığı steroidler bağışıklık sistemini zayıflatmıştı. Dahlberg, "Çocuğunuz için basit bir soğuk algınlığı, başka bir çocuk için ölümcül olabilir. Aşılar sadece kendi çocuğunuzu değil, bağışıklığı zayıf olan diğer çocukları da korur," diyerek ailelere çağrıda bulundu.