Alzheimer başlamadan önce eliniz bunu ele veriyor olabilir!

Pekin'de gerçekleştirilen yeni bir araştırma, yaşlı yetişkinlerde sol elin ince hareketlerinin, bilişsel gerilemenin erken belirtilerini ortaya çıkarabileceğini gösterdi. Pekin Dil ve Kültür Üniversitesi'nden Dr. Dong-ni Pan'ın liderliğindeki ekip, 60 ile 84 yaşları arasındaki 607 kişinin katılımıyla yürütülen çalışmada, hareket yakalama eldivenleri ve sanal gerçeklik tabanlı görevler kullanarak sol elin motor becerilerini detaylı biçimde analiz etti. Elde edilen bulgular, sol elin küçük hareketlerindeki değişikliklerin, standart bellek testleriyle saptanamayan bilişsel bozulmaların ön sinyallerini taşıyabileceğini ortaya koydu. Bu sonuçlar, özellikle Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların erken teşhisinde yeni bir yaklaşımın kapılarını aralıyor.

Dr. Dong-ni Pan ve ekibinden yenilikçi motor beceri testi

Araştırmanın merkezinde, yaşlı bireylerin sol ellerinin günlük hayatta genellikle göz ardı edilen ince hareketleri yer aldı. Katılımcılar, bir çift hareket yakalama eldiveni ve başlarına takılan kulaklıklarla sanal gerçeklik ortamında çeşitli görevleri tamamladı. Her eldivende bulunan altı sensör, parmak ve bilek hareketlerini saniyede 500 kez örnekleyerek olağanüstü bir hassasiyet sağladı. Gönüllüler, sanal ortamda blok çevirme, çivi kaydırma ve hedeflere parmakla vurma gibi dört farklı görevde performans sergiledi. Bu testler kas gücünden ziyade hassas kontrol ve koordinasyon gerektiriyordu. Katılımcıların yaklaşık yüzde 43'ünün, klasik kağıt-kalem bilişsel tarama testlerinden düşük puan aldığı belirlendi. Bu oran, hafif bilişsel bozulma tanısı için önemli bir eşik olarak kabul ediliyor ve Alzheimer hastalığının öncüsü olabilecek bir evreye işaret ediyor.

Sol el hareketlerinde bilişsel gerilemenin ipuçları

Çalışmada en dikkat çekici bulgu, bilişsel gerilemenin en belirgin işaretlerinin baskın olmayan sol elde ortaya çıkması oldu. Araştırmacılar, sol elin pegboard üzerindeki yerleştirme süresinin uzaması ve sol yüzük parmağıyla yapılan vuruşların düzensizliğinin, bilişsel işlevdeki düşüşün güçlü göstergeleri olduğunu tespit etti. Sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında, 36 motor ölçümünden 31'inde anlamlı farklar saptandı. Bilim insanları, baskın olmayan elin, koordinasyon için beyinden daha fazla kaynak talep ettiğini ve bu nedenle bilişsel zayıflıkların daha kolay ortaya çıktığını vurguladı. Ayrıca, ayrı bir çalışmada baskın olmayan parmak vuruşlarının, Alzheimer hastalığında en çok etkilenen beyin bölgelerindeki küçülmeyle bağlantılı olduğu görüldü. Mevcut araştırma ise bu ilişkinin, henüz teşhis konmamış kişilerde de geçerli olabileceğini ortaya koyuyor.

Sanal gerçeklik ve makine öğrenimiyle erken tanı fırsatı

Sol elin pegboard testi süresi, yüzük parmağının vuruş düzeni ve sağ elin bazı orta parmak ölçümleri birleştirilerek, bilişsel gerileme riskini gösteren birleşik bir puan hesaplandı. Bu skor 0.687 olarak belirlendi; karşılaştırma için rastgele bir tahmin 0.5, kusursuz bir test ise 1.0 puan alıyor. Aynı verilerle eğitilen bir makine öğrenimi modeli, doğruluk oranını 0.762'ye yükseltti. Testin tamamı yaklaşık 15 dakika sürüyor ve dil becerisi gerektirmiyor. Tüm hareketler bilgisayar tarafından kaydedildiği için, sonuçlar değerlendiren kişinin öznel yorumundan etkilenmiyor. Bu özellikler, bilişsel gerilemenin erken tespitinde sol el hareketlerinin değerini artırıyor ve klinik uygulamalarda yaygınlaştırılmasının önünü açıyor.