Vatandaşlık maaşı geliyor

Geçtiğimiz hafta temmuz ayında Meclis gündemine geleceği ifade edilen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi ülkemiz açısından çok büyük bir adım. Kamuoyunda vatandaşlık maaşı olarak bilinen sistem aslında sosyal koruma şemsiyesinin genişletilmesi açısından çok önemli.

Aile ve Sosyal Hizmetler Ba kanlığı'nın üzerinde çalıştığı yeni sosyal destek modelinin kanun teklifi henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil. Ancak bugüne kadar yapılan açıklamalar, mevcut sosyal yardım sistemini önemli ölçüde değiştirecek yeni bir model üzerinde çalışıldığını gösteriyor.

SİSTEM NASIL ÇALIŞACAK?

Planlanan modele göre esas alınacak birim birey değil, hane olacak. Öncelikle ailede yaşayan kişilerin gelirleri birlikte değerlendirilecek. Ücret gelirleri, emekli aylıkları, sosyal yardımlar ve diğer düzenli gelirler dikkate alınarak hanenin toplam ekonomik durumu belirlenecek. Daha sonra hane büyüklüğü ve belirlenen gelir kriterleri esas alınarak ihtiyaç analizi yapılacak. Örneğin dört kişilik bir aile için belirlenen asgari gelir düzeyinin 40 bin lira olduğunu varsayalım. Eğer ailenin toplam geliri 30 bin liraysa, sistemin temel mantığına göre devlet aradaki gelir açığını belirli esaslar çerçevesinde destekleyebilecek.

BÜTÜNCÜL BİR SİSTEM

Sistemin bir diğer önemli özelliği ise mevcut sosyal yardımların daha bütünleşik bir yapıya kavuşturulmasının hedeflenmesi. Bugün farklı kurumlar tarafından yürütülen çok sayıda nakdi yardım bulunuyor. Yeni modelle birlikte bu yardımların ortak bir veri altyapısı üzerinden değerlendirilmesi, mükerrer ödemelerin önlenmesi ve gerçekten ihtiyaç sahibi ailelerin daha doğru belirlenmesi amaçlanıyor. Bunun için vergi kayıtları, SGK verileri, sosyal yardım bilgileri ve diğer kamu kurumlarının veri tabanlarının birlikte kullanılması öngörülüyor. Böylece hem başvuru süreçlerinin kolaylaştırılması hem de yardımların daha hızlı ve daha isabetli şekilde ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması hedefleniyor.

ÇALIŞMAYI TEŞVİK EDECEK

Modelin dikkat çeken bir başka yönü ise çalışmayı teşvik etmeyi amaçlaması. Mevcut sistemde bazı vatandaşlar işe girdiklerinde sosyal yardımlarını kaybetme endişesi yaşayabiliyor. Gelir tamamlayıcı modelde ise gelir arttıkça desteğin kademeli olarak azalması üzerinde duruluyor. Böylece kayıtlı çalışmanın önündeki engellerden birinin azaltılması hedefleniyor.