Ressam Orhan Albaş Arafta Sorular'da: İnsanlara bir şey öğrettiğin zaman değerlisin

"İnsanlara eğitim verdiğin zaman, insanlara bir şey öğrettiğin zaman değerlisin."

Ben bugüne kadar yalnızca bir Cumhurbaşkanımıza tablo hediye ettim. Onun dışında hiç kimseye tablo vermedim.Kökenim İmam Hatip olduğu için resim bilgimi de bunun üzerine bina ettim. Bakara Suresi'nde resim ve heykel bilgisi gibi değerlendirdiğim bir anlatım vardır. İşte bir çamur vardı; çamurdan halk edilen, var edilen bir insan vardı. "O heykel ne biliyor, o çamur ne biliyor?" denildiğinde, "Çamur sizin bilmediğinizi bilir." Ne bilir? Eşyayı bilir. Dünya hayatında ne varsa, eşyayı bilir.Ama Yaratıcı dedi ki bunun kalbinden çıkarttığı zaman benim adımı söyleyecek. İnsanın kalbi ne kadar doluysa, malı mülkü ne kadar çoksa benim adımı söyleyemeyecek. Mesela şu odayı boşaltın; Esra değil, bütün duvarların "Esra" dediğini duyarsınız. Bakın, eşyalar hem görüntüyü çeker hem sesi çeker. Ve biz birbirimizi duyamayız.Yaratıcıyla bizim aramızdaki bağ boşluktur. Siz o boşluğu doldurursanız, sürekli doldurmaya çalışır ve rahatsız olursunuz. Çok mal, çok kibir getirir. Kibir, kendini bir yere koymaktır; yani kendini büyütmektir.Oysa insan aciz ve fakirdir, zaruret içindedir. Yaratıkların içinde en aciz olan insandır. Bir karıncayla kendini ölçsen, karınca senden 20 kat güçlüdür. Bit var ya, saçımızdaki bitler; bit kendinden 200 kat fazla zıplıyor. Eğer ben bit kadar güçlü olsaydım Antalya'ya üç adımda varırdım. Öyle bir hesap yaptım. Tabii bit kadar güçlü olsaydım, kendimden iki üç kat daha güçlü olsaydım... 200'ü 2 ile çarptığın zaman, 500 kilometreyi ben en fazla 10 dakika içinde alacaktım.Yani yaratıkların içinde en aciz olan insandır. İnsan neyle kendini büyütsün? İşte var ediyor ve sana karşı var ediyor: "Benim daha çok malım var." Ben sana karşı mal sahibi oluyorum, sana karşı mülk sahibi oluyorum. Kötü komşu insanı mal sahibi yapıyor. Bunların hepsi yüktür.Bizim rızkımız bugün yediklerimizdir. Bugün gördüklerimizdir, bugün eğlendiklerimizdir. Yarın Allah kerim. Yarını düşünmeyin; bugün lazım bize. Bugün ne yiyeceğimizle ilgili hayal kurduk mu? Nasıl mutlu olacağımızla ilgili hayal kurduk mu? Nasıl bir tat alacağımızla ilgili hayal kurduk mu?Bunu yapmamışsak... Yaptıysan ve bulamamışsan yine zararda değilsin. Ama yapmadıysan, varsa da yine zarardasın. Çünkü sen sadece var ettin; oraya bir şey koydun, yığdın. Bunun bir anlamı yoktur. Bir yere bir şey gömmenin bir anlamı yoktur.Birine bir şey verdiğin zaman değerlidir. Birini memnun ettiğin zaman değerlidir. İnsanlara eğitim verdiğin, insanlara bir şey öğrettiğin zaman değerlisin. Yoksa "Bende bu var, sende yok." demenin bir değeri yok. "Bu bende var, sende yok." diye çok seviniyorum. İşte deprem oluyor; sen ölüyorsun, ben ölmüyorum. Çok seviniyorum, rahatlıyorum ama üzülmüş gibi yapıyorum. "Allah'ım, ne olur..."

Bakın, gerçeği gördüğüm için bunları görüyorum. İnsan, başka bir insanın mutluluğuyla mutlu olurken; başka bir insanın mutsuzluğuyla, var ettikleri üzerinden mutlu oluyorsa o zaman kötü bir zamana düşüyor. İnsan da kötü oluyor.Kötü insanın kim olduğu artık anayasaya girdi: Yalan söyleyen, hırsızlık yapan, iftira atan, zulmeden... Hayır, mesela şöyle: Tamam, bunlar bizim bilimimizde insanı kötü ediyor. Bunları yapmayan insanlar iyi insanlardır. "Ben zulmetmiyorum, ben iyi bir insanım. Ben yoldaki taşları topluyorum, yolları kapatmıyorum. İnsanlar geçsin diye yolu kapatıp onları bekletmiyorum. Yani ışığa doğru yürüyorum, karanlık yolu seçmiyorum."Bu bir tercihtir. Kötü olmak da iyi olmak da bir tercihtir. Kötünün yaptığı kötü şeyler de iyiye vesile olabilir. Bir kaza oldu orada. "Demek ki orada kaza oluyormuş, bir trafik ışığı koyarız oraya."Ben bazen kötü insanların iyi bir iş yaptığı zaman bile korkuyorum. Bir çocuğu severken bile korkuyorum, "Acaba bir şey mi olacak?" diye. Çünkü kötünün iyi yaptığı şey de kötüye doğru gidiyor.O yüzden insanlar başta seçiyorlar. "Ben kötü müyüm, iyi miyim?" diye seçiyor ve karar veriyorlar. Bu dünyada kötü insanlar ve iyi insanlar vardır. İyi insanlar şartlar gereği kötü de olabilirler. Onda da bir rahmet vardır.

"Her insan evinde mutlaka sanatla uğraşması lazım."

Hücrenin 10 yılı, benim 60 yıllık ömrümden daha değerli. Ve diyor ki nöronlara, "Git, bana melemen yap." Nöronlar bedavadan domates alıp yiyor. Nöronların senin gibi gidip marketten alışveriş yapmıyor. Ev işlerini yapıyorsun, onu yapıyorsun, bunu yapıyorsun. O baba, hücre, orada yatmış; çok güzel bir hayat yaşıyor. En yaşlısı 6 yıl yaşıyor ama o 6 yılda muhteşem bir hayat sürüyor; senin benim hayatımızın yüz katı.Mesela salyangoz 300 yumurta yapıyor. İnsanoğlu şimdi evlenip bir çocuk yapmanın hesabını yapıyor, bakın. 300 yumurta yapan, doğaya, evrene bu kadar katkıda bulunan salyangoz mu? Salyangoz 300 yumurta yapıyor. Hamsi 3.000 yumurta yapıyor, yılda 3.000 tane yavru yapıyor.Bakın, insanoğlu hesap yapıyor. Diyor ki: "Bir çocuk yapsam acaba ne olur?" falan filan. "Ya boş ver, uğraşamam. Çok uzun iş." diyor. Yani insanoğlu aklıyla, fikriyle iyi olandan kaçar oldu. İşte bunu söylüyorum. Hesap yaptığı için başını beladan kurtaramıyor.Yani insan şöyle yapmalı: 10 çocuk yapsın, 5 çocuk yapsın, 8 çocuk yapsın. Bunu 3 çocukla da kısıtlamasın, tamam mı? Şöyle yapsın: Seviyorsa yapsın. Bakın, mutlu oluyorsa...

Yine kadim bilgide "kötü çocuk", "gayrimeşru çocuk" var ya; gayrimeşru çocuğu şöyle izah eder. Kadim bilgiden bahsediyorum: İki kötü insan bir araya gelmiştir. Kavga ve gürültüyle bir çocuk yetiştiriyordur. Bu olmasın.Ama iki kişi birbirini istedi, birbirini çok sevdi; aşk ve sevgi var orada. Bunlar çocuk yapabiliyorlarsa yapsınlar. Çünkü mutlu aileden mutlu çocuklar, mutlu insanlar ve iyi insanlar çıkar. Böyle.O yüzden insanları mutlu etmenin peşinden gitmek için, her insanın evinde mutlaka sanatla uğraşması lazım. Babanın evde resimle uğraşması lazım. Göstermelik yap; resim çiziyormuş gibi yap, müzik yapıyormuş gibi yap. Şarkı söyle, güzel bir şey söyle.Ben öğrenci ararken diyorum ki: "Orta zekânın altında değilsen, ben herkese üç günde dünya ölçülerinde resim öğretirim." Bakın, o içinde var. Var o, insanın içinde var. Matematiği biz uydurduk.

"Yani siz olmasanız sanat, sanat değildir."

Dediğim gibi, üç yıldır sokaktayım. Üç yıldır halkın içindeyim. Diğer 28-30 yıl boyunca bir atölyem vardı; orada izole bir şekilde çalışıyordum. Hem devlet büyüklerine hem de büyük iş adamlarına ders verdim. Yani sadece belirli kişilere ders verdim.Son üç yıldır da sadece kadınlara ders veriyorum. Şöyle oldu: Kadınların sayısı çoğalınca erkekleri istemediler, "Huzurumuz bozulmasın." dediler. Şu an bizim atölyemizde 340 kadın üyemiz var.Mısır heykelini oraya yaptığımızda, orada mısır tarlaları varmış. Şimdi ise binalar var. İşte ben isterdim ki benim mısır heykelim orada olmasın, yine mısır tarlası olsun. Ama şehrin ortasında araziler pahalanıyor.Sanki şöyle bir şey oluyor: Okuduğumuz okulun bir müfredatı var. O müfredata göre bir heykel anlayışı var. Türkiye'de bu kabul görmüyor. Çünkü Türkiye'de inanç ve kültür bakımından heykele ve resme karşı bir duruş var. Benim okuduğum okulda ise heykel ve resim eğitimi, tam tersine, kadın vücuduyla başlıyor. Yani nü resimle, çıplak insan resmiyle başlıyor.Biz onu yapmadığımız için ve ben de o bilgiye sahip olduğum için... Heykeltıraşım ya, adım öyle. İşte beni çağırıyorlar, "Hoca, oraya bir mısır yap. Hoca, oraya bir enginar yap. Hoca, oraya bir elma yap." diyorlar.Ben de ev geçindiriyorum tabii. O zamanlar, bundan 30 yıl önce, çocuğum vardı. Şu an en büyük çocuğum 32 yaşında. İşte ben ne yapıyordum? Belediyeler ne derse onu yapıyordum. Çünkü ekmek parası.Türkiye'de şu an heykeltıraşların birçoğu, ressamların birçoğu para kazanamadığı için meczup durumuna düştüler. Hani resim yap, yap... İşte saç sakal birbirine karışıyor. Çünkü resim sanatından fazla para kazanamıyorlar. Kültürel olarak, kültür anlayışı anlamında, genelimiz resim ve heykeli doğru bulmuyor. Böyle bir şey var.