Trump'tan ABD rafinerilerine kritik çağrı! Benzin fiyatları düşecek mi?

ABD Başkanı Donald Trump, ülkede onlarca yıldır azalan rafineri sayısını artırarak benzin fiyatlarını düşürmek için yeni bir hamle başlattı. Trump, bu amaçla önde gelen petrol şirketlerinin yöneticilerini Beyaz Saray'a davet etti ve rafineri kapasitesinin artırılmasının hem fiyatları düşüreceğini hem de ulusal güvenliği güçlendireceğini savundu. Ancak sektör uzmanları, yeni rafineri yatırımlarının kısa vadede akaryakıt fiyatlarında kayda değer bir düşüş sağlamayacağını ve mevcut piyasa dinamiklerinin bu yönde ilerlemediğini belirtiyor.

Trump yönetimi rafineri kapasitesine odaklandı

Beyaz Saray sözcüsü Taylor Rogers, Başkan Trump'ın enerji ekibiyle birlikte kapalı rafinerilerin yeniden devreye alınmasını, mevcut tesislerin kapasite artışını ve yeni rafineri inşaatlarını desteklediğini açıkladı. Yönetim, bu adımların benzin ve dizel fiyatlarını dengeleyerek Amerikan tüketicisinin yükünü hafifleteceğine inanıyor. Ancak, 1977'den bu yana Amerika'da önemli ölçüde yeni bir rafineri inşa edilmedi. 1982'deki rafineri sayısı, bugünkü sayının yaklaşık iki katıydı. Uzmanlar, yeni rafinerilerin devreye alınmasının yıllar süreceğini, bu nedenle kısa vadede fiyatlara bir etkisi olmayacağını belirtiyor. Hatta, inşaat sürecinin başlaması durumunda bile, piyasaya yeterli miktarda benzin ve dizel arzı sağlanmasının en az dört-beş yıl alacağı vurgulanıyor.

Petrol şirketleri yeni rafineri için istekli değil

Amerikan petrol şirketleri ise yeni rafineri yatırımlarına temkinli yaklaşıyor. Sektör, mevcut enerji piyasası koşullarındaki dalgalanmaların geçici olduğunun farkında. İran ve Ukrayna'daki savaşlar nedeniyle yükselen benzin fiyatları, milyarlarca dolarlık yeni rafineri yatırımlarını haklı çıkarmak için yeterli süre boyunca devam etmeyebilir. Novi Labs'ın rafine yakıtlar pazarlama direktörü John Auers, "Hürmüz Boğazı dört veya beş yıl içinde nasıl görünecek?" sorusunu gündeme getiriyor ve gelecekteki jeopolitik gelişmelerin piyasa üzerindeki etkisini öngörmenin zorluğuna dikkat çekiyor. Auers'e göre, büyük çaplı bir rafineri genişlemesi planlarken kısa vadeli gelişmelerden ziyade uzun vadeli riskler ve belirsizlikler göz önünde bulundurulmalı.

Küresel krizler rafineri kapasitesine darbe vurdu

Dünya genelinde sınırlı rafinaj kapasitesi, 2024 yılı boyunca akaryakıt fiyatlarındaki artışın ana nedenlerinden biri oldu. Orta Doğu ve Rusya'daki askeri çatışmalar, rafineri tesislerinin zarar görmesine ve küresel petrol arzında ciddi kayıplara yol açtı. Özellikle Rusya, uzun yıllardır rafine yakıt ihracatçısı konumundayken, iç piyasadaki sıkıntılar nedeniyle artık net bir ithalatçıya dönüştü. Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların sekteye uğraması da global piyasadaki dengesizliği artırdı. ExxonMobil CEO'su Darren Wood, "Pompa fiyatları artık ham petrol değil, rafinaj ürünlerinin arz ve talebiyle belirleniyor" diyerek rafineri kapasitesinin önemine vurgu yaptı. Sektör analistleri, Orta Doğu ve Rusya'dan küresel piyasaya kaybolan günlük 2 milyon varil arzın, zaten sıkışık olan piyasada büyük bir boşluk yarattığını belirtiyor.

ABD rafinerileri rekor kâr elde ediyor

Akaryakıt fiyatlarının yükselmesine rağmen, ABD rafinerileri son dönemde rekor kârlılığa ulaştı. Bağımsız petrol analisti Tom Kloza'ya göre, rafinajcılar dizel üretiminde varil başına yaklaşık 100 dolar, benzin üretiminde ise 40 ila 50 dolar kâr sağlıyor. Bu yüksek kâr marjları, ABD rafinerilerinin neredeyse tam kapasiteyle çalışmasına yol açtı. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, rafineriler bakım işlemlerini bile erteleyerek üretimi sürdürüyor. Ancak uzmanlar, bu yoğun çalışma temposunun sürdürülemez olduğunu ve yılın ilerleyen dönemlerinde bakım nedeniyle geçici kapatmaların kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Bu durumun, arzda azalmaya ve fiyatlarda yeni artışlara yol açabileceği öngörülüyor.