Körfez ülkelerinde petrol arzı alarmı! Fiyatlar yükselişte

İran'da başlayan çatışmalar, Körfez bölgesindeki enerji piyasasında son yılların en ciddi arz krizine yol açtı. Son iki ayda piyasadan çekilen 500 milyon varil petrol ve türevleri, yaklaşık 50 milyar dolarlık kayba neden oldu. ABD ve İsrail'in yaklaşık 50 gün önce başlattığı İran ile askeri gerilim, bölgedeki petrol akışını büyük oranda sekteye uğrattı. Reuters'in Kpler verilerine dayanan analizlerine göre, bu kriz hem Kuveyt ve Irak'taki petrol rezervlerinde hem de Katar'daki enerji altyapısında uzun vadeli olumsuz etkiler yaratıyor. Uzmanlar, enerji krizinin etkilerinin aylarca, hatta bazı alanlarda yıllarca süreceğini belirtiyor.

Körfez ülkelerinde petrol üretimi tarihi seviyede düştü

Mart ayında Körfez ülkelerinde günlük petrol üretimi yaklaşık 8 milyon varil azaldı. Bu düşüş, Exxon Mobil ve Chevron gibi iki dev şirketin toplam üretimine denk gelen bir miktara karşılık geliyor. Bölgedeki ana üreticilerden yapılan uçak yakıtı ihracatında da dramatik bir azalma yaşandı; Şubat ile Mart-Nisan ayları arasında ihracat 19,6 milyon varilden 4,1 milyon varile geriledi. Petrol fiyatları 100 dolar seviyesinde kalmaya devam etse de, yüksek fiyatlar ve azalan üretim hacmi birleşince toplamda 50 milyar dolarlık net kayıp ortaya çıktı. Bu kayıp, Almanya'nın gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) yaklaşık yüzde 1'ine veya Estonya ve Letonya gibi küçük ülkelerin toplam ekonomisine eşdeğer büyüklükte. Enerji krizi, Körfez ülkelerinde ekonomik dengeleri sarsarken, küresel piyasalarda da endişe yaratıyor.

Analistler: Küresel enerji piyasasında toparlanma yıllar sürebilir

Wood Mackenzie'nin hesaplamalarına göre, kaybolan petrol hacmi ABD'nin ve Avrupa'nın yaklaşık bir aylık ihtiyacına denk geliyor. Uzmanlar, bu durumun küresel enerji sisteminde sistemik bir şok yarattığını ifade ediyor. Analist Iain Mowat, yaşanan kaybın, karayolu taşımacılığının 11 gün boyunca tamamen durmasına veya küresel hava taşımacılığı talebinin 10 hafta boyunca azalmasına eşdeğer olduğunu belirtti. Kriz nedeniyle Nisan başından bu yana yaklaşık 45 milyon varil kara petrolü stoklardan tüketildi. Mart sonundan itibaren ise günlük üretim kesintisi 12 milyon varile ulaştı. Normalleşmenin ise oldukça yavaş ilerleyeceği öngörülüyor: Kuveyt ve Irak'taki ağır petrol rezervlerinin eski seviyesine dönmesi 4 ila 5 ay sürebilirken, Katar'daki rafineri ve LNG altyapısının onarılması yıllar alabilir. Hormuz Boğazı'nın yeniden açılması dahi, piyasadaki dengesizliği hemen gidermeye yetmeyecek. Uzmanlar, İran'daki savaşın küresel enerji fiyatları, sanayi maliyetleri ve enflasyon üzerinde kalıcı baskı oluşturacağını vurguluyor.