İngiltere'de enflasyon yükselişi devam ediyor! Orta Doğu krizi fiyatları uçurdu

İngiltere'de enflasyon oranı, Mart ayına kadar olan bir yıllık süreçte yüzde 3,3'e yükseldi. Bu artışın temel nedeni olarak, İran'da başlayan savaşın ardından yakıt fiyatlarında yaşanan ani yükseliş gösterildi. İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), Orta Doğu'daki çatışmanın ülke ekonomisi üzerindeki etkilerini ilk kez resmi verilerle ortaya koydu. Özellikle benzin ve dizel fiyatlarında son üç yılın en büyük sıçraması kaydedildi. Şubat ayında yüzde 3 olarak ölçülen yıllık enflasyonun, Mart'ta yüzde 3,3'e tırmanmasında yükselen yakıt fiyatlarının yanı sıra hava yolları ve gıda fiyatlarındaki artışların da etkili olduğu belirtildi. Yaşam maliyetindeki bu yükseliş, İngiltere'deki hane halkının ve işletmelerin harcamalarını ciddi şekilde etkilerken, ekonomide de yavaşlama riski oluşturdu.

ONS: Yakıt fiyatlarındaki artış enflasyonu tetikledi

ONS tarafından yayımlanan son verilere göre, motor yakıtı fiyatları Mart ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 8,7 oranında artış gösterdi. Bu oran, Haziran 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek artış olarak dikkat çekti. Yıllık bazda ise yakıt fiyatları yüzde 4,9 yükseldi ve bu da Ocak 2023'ten beri en sert artış oldu. ONS baş ekonomisti Grant Fitzner, yakıt fiyatlarındaki bu yükselişin yanı sıra, hava yolları ve gıda fiyatlarındaki artışların da enflasyonu yukarı çektiğini vurguladı. Fitzner, özellikle giyim maliyetlerindeki artışın bu dönemde daha düşük gerçekleşmesinin enflasyona bir miktar denge sağladığını ifade etti. Ancak, artan ham petrol ve benzin fiyatlarının üreticilerin hammadde ve fabrika çıkış maliyetlerini de yükselttiği belirtildi. İran'da savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana, Orta Doğu'daki enerji üretimi ve taşımacılığında yaşanan aksaklıklar, enerji piyasalarında fiyatların hızla yükselmesine yol açtı. ONS, Mart ayı verilerini savaşın başlamasından birkaç hafta sonra topladı ve bu dönemde enerji piyasalarındaki dalgalanmanın etkileri açıkça görüldü.

Enflasyonda yeni zirve: Hane halkı ve işletmeler zorlanıyor

Ekonomistler, İngiltere'de enflasyonun yıl içinde yüzde 3,5 ile yüzde 4 arasında zirve yapabileceğini öngörüyor. Bu oran, İngiltere Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik hedefinin oldukça üzerinde olsa da, 2022'de Ukrayna savaşı sırasında görülen çift haneli seviyelerden düşük. İran savaşı sonrası enerji fiyatlarındaki yükseliş, hem hane halkının hem de işletmelerin harcamalarını kısıtladı. Savaşın etkisiyle, İngiltere Merkez Bankası'nın bu yıl faiz indirimine gitmesi beklenirken, artan fiyat baskısı nedeniyle faiz oranlarının sabit tutulması ya da artırılması yönünde spekülasyonlar arttı. Para Politikası Komitesi'nin önümüzdeki hafta toplanarak mevcut yüzde 3,75 seviyesindeki faiz oranını gözden geçirmesi bekleniyor. Yüksek enflasyon ortamında, merkez bankası genellikle talebi azaltmak için faiz artırma yoluna giderken, ekonomik yavaşlama dönemlerinde ise borçlanmayı ve harcamayı teşvik etmek için faiz indirimi tercih ediyor. Ancak mevcut durumda, enerji fiyatlarındaki artış hem fiyatları yükseltti hem de tüketici ve işletmelerin harcamalarını kıstı. Bu da İngiltere Merkez Bankası'nın politika seçeneklerini daralttı.

Gıda ve hava yolu fiyatları da yükseldi: Paskalya etkisi hissedildi

Mart ayına kadar olan yılda gıda enflasyonu yüzde 3,3'ten yüzde 3,7'ye yükseldi. Bu artışta, çikolata ve şekerleme, et, balık ve gazlı içecek fiyatlarının önemli rol oynadığı ifade edildi. Özellikle Paskalya tatilinin bu yıl erken gerçekleşmesi, hava yolu biletlerinde de fiyat artışına yol açtı. ONS'un izlediği uzun mesafe uçuşlarındaki fiyatlar, Paskalya tatilinin hemen ardından yükseldi ve bu artış, İran savaşı başlamadan önce kaydedildi. Gıda tedarik zincirindeki maliyet artışlarının, süpermarket raflarındaki perakende fiyatlara yansımasının yedi ila 13 ay sürebileceği belirtiliyor. Gıda ve İçecek Federasyonu, yıl sonuna kadar gıda enflasyonunun yüzde 10'a kadar çıkabileceği uyarısında bulundu. Bu gelişmeler, İngiltere'deki yaşam maliyeti krizinin derinleşebileceğine işaret ediyor.

Siyasi tartışma: Hükümetten ve muhalefetten karşılıklı suçlamalar

Maliye Bakanı Rachel Reeves, İran'da yaşanan savaşın İngiltere'nin doğrudan savaşı olmadığını, ancak ülkedeki aileler ve işletmeler için faturaların artmasına neden olduğunu belirtti. Reeves, maliyetleri düşürmeyi birinci önceliği olarak açıkladı ve hükümetin uzun vadeli enerji güvenliğini artırmak için adımlar attığını söyledi. Ayrıca, fiyatlar düşerse vatandaşların haksız fiyat artışlarından korunacağını vurguladı. Muhalefetteki Maliye Bakanı Sir Mel Stride ise, savaşın enflasyonu artırdığını ancak İşçi Partisi'nin ekonomi politikalarının durumu daha da kötüleştirdiğini savundu. Stride, hükümetin sosyal yardım harcamalarını azaltmasını, vergileri düşürmesini ve Kuzey Denizi'nde yeni petrol sondajlarına başlamasını talep etti. Liberal Demokrat Parti Hazine Sözcüsü Daisy Cooper da İran savaşının, halkın yıllardır mücadele ettiği yaşam maliyeti krizini daha da derinleştirdiğini ifade etti. Cooper, yakıt ve ulaşım fiyatlarını düşürmek için gerçekçi bir planı sadece Liberal Demokrat Parti'nin sunduğunu iddia etti.