İngiltere Merkez Bankası'nda Venezuela'ya ait altınlar için büyük çekişme

Londra'nın finans merkezinde, İngiltere merkez bankası'nın kasalarında saklanan Venezuela'ya ait 1.4 milyar sterlin değerindeki altın rezervleri, uluslararası siyasetin ve hukuk savaşlarının odak noktası olmaya devam ediyor. Bu altınların kontrolü, son yıllarda Venezuela'daki siyasi değişimler ve küresel yaptırımlar nedeniyle büyük bir tartışma konusu haline geldi. Özellikle Nicolás Maduro'nun görevden alınmasının ardından, Venezuela'nın petrol zenginliği kadar, İngiltere'de dondurulan altın rezervlerinin de önemi arttı. Şu anda yaklaşık 31 ton altının Londra'da tutulduğu ve bu miktarın Venezuela'nın toplam döviz rezervlerinin yüzde 15'ine denk geldiği belirtiliyor. Altın rezervlerinin değeri, 2020'de 1.95 milyar dolar olarak kayıtlara geçerken, son yıllarda altın fiyatlarındaki artışla birlikte bu miktarın çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.

Altın rezervlerinin Londra'daki serüveni ve jeopolitik etkileri

Venezuela'nın altın rezervlerinin İngiltere merkez bankası'nda tutulması, aslında yeni bir uygulama değil. 1980'li yıllardan bu yana, birçok ülke merkez bankası varlıklarını Londra'da saklamayı tercih ediyor. İngiltere merkez bankası, dünya genelindeki hükümetler ve finansal kurumlar adına yaklaşık 400.000 külçe altını kasalarında muhafaza ediyor. Bu anlamda, New York Federal Rezervi'nden sonra dünyanın en büyük ikinci altın depolama merkezi olarak öne çıkıyor. Ancak Venezuela'nın 2018'deki tartışmalı başkanlık seçimleri sonrasında, ABD'nin uyguladığı yaptırımlar ve uluslararası baskılar nedeniyle Caracas yönetimi bu altınları ülkesine geri getiremiyor. O dönemde, Birleşik Krallık da dahil olmak üzere birçok ülke, Maduro'yu Venezuela'nın meşru lideri olarak tanımamıştı. Muhalefet liderleri ise, İngiltere merkez bankası'nın altınları iade etmemesi için çağrıda bulunmuş ve Maduro yönetiminin bu varlıkları otoriter rejimini sürdürmek için kullanabileceği iddiasını gündeme getirmişti.

Bu süreçte, Trump yönetiminin ABD'de başlattığı yaptırımlar ve İngiltere'nin bu yaptırımlara uyumu, altın rezervlerinin dondurulmasında belirleyici oldu. John Bolton'un anı kitabında yer alan bilgilere göre, İngiltere Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin talebiyle altın transferinin engellenmesini kabul etmişti. Böylece, Venezuela'nın İngiltere'deki altın rezervleri üzerindeki kontrolü tamamen askıya alındı ve konu, Londra mahkemelerinde uzun soluklu bir hukuk mücadelesine dönüştü.

Hukuki mücadele ve siyasi belirsizlik

Venezuela hükümeti, 2020 yılında İngiltere merkez bankası'na karşı Londra'da dava açarak, altın rezervlerinin ülkeye iadesini talep etti. Maduro yönetimi, özellikle COVID-19 pandemisi sırasında bu varlıklara acil ihtiyaç duyulduğunu savundu. Ancak, aynı dönemde muhalefet lideri Juan Guaidó da altınlar üzerinde hak iddia etti. Birleşik Krallık hükümeti, Guaidó'yu geçici devlet başkanı olarak tanıdığını açıklayınca, hukuki süreç daha da karmaşık bir hal aldı. Mahkemeler, altınların kime teslim edileceği konusunda kesin bir karar veremedi ve dava halen sonuçlanmış değil. Guaidó'nun artık tanınmamasına rağmen, Venezuela'nın altın rezervleri üzerindeki düğüm çözülemiyor.

Geçici lider Delcy Rodríguez, İngiltere merkez bankası'nın altınları serbest bırakmamasını "açıkça korsanlık" olarak nitelendirmiş ve bu konuda oldukça sert açıklamalarda bulunmuştu. Rodríguez, aynı zamanda Avrupa Birliği'nin seyahat yasağına rağmen Madrid'e gizlice giderek "Delcygate" olarak adlandırılan bir skandala da karıştı. Bu olayda, 68 milyon dolarlık altın külçelerinin satışı iddiası gündeme gelmişti. Maduro'nun görevden alınmasından sonra ise Rodríguez, daha uzlaşmacı bir tutum sergileyerek ABD ile işbirliği teklifinde bulundu. Ancak, İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Avam Kamarası'nda yaptığı açıklamada, Birleşik Krallık'ın Venezuela yönetimini resmi olarak tanımamaya devam ettiğini ve demokrasiye geçiş için baskının sürdürülmesinin önemli olduğunu vurguladı.

Küresel finans düzeni ve altın rezervlerinin önemi

Venezuela'nın İngiltere merkez bankası'ndaki altın rezervleri üzerindeki bu belirsizlik, yalnızca bu iki ülkeyi değil, küresel finans düzenini de yakından ilgilendiriyor. Son yıllarda, merkez bankası varlıklarının dondurulması uygulaması giderek daha fazla tartışma konusu haline geldi. Özellikle, ABD'nin Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar kapsamında, Rusya merkez bankası'nın yaklaşık 300 milyar dolarlık varlığı dondurulmuş durumda. Bu varlıkların büyük bölümü Brüksel'deki Euroclear'da tutuluyor ve Moskova, Belçika hükümetine baskı yapıyor. Tarihsel olarak bakıldığında ise, merkez bankası varlıklarına yönelik ilk uluslararası yaptırım örneği 1918'de Romanya'nın Moskova'ya gönderdiği altınların Sovyetler tarafından el konulmasıyla yaşandı. İkinci Dünya Savaşı sırasında Mihver Devletleri'nin varlıkları da Washington tarafından bloke edilmişti. 1950'lerde Kuzey Kore ve Mısır, 1970'lerde ise Vietnam, Kamboçya ve İran benzer uygulamalara maruz kaldı.