Hürmüz Boğazı'ndaki enerji akışının kesilmesi Çin ve Asya'nın önde gelen ekonomileri açısından risk oluşturuyor

İran, Irak, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Umman'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor. Orta Doğu petrolünün en büyük alıcısı konumundaki Çin'in, İran'ın ihraç ettiği petrolün yüzde 80'ini satın aldığı tahmin ediliyor.

Öte yandan Hindistan, Güney Kore ve Japonya gibi Asya'nın belli başlı sanayi ülkeleri de Orta Doğu'dan enerji akışına en az Çin kadar bağımlı durumda bulunuyor.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinde yaşanan kesintiler, halihazırda küresel petrol tedarikinde aksamalara ve petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin ulaştırma ve taşımacılık maliyetlerini artırması ve gübre gibi yan sanayi ürünlerindeki fiyat artışlarının gıda fiyatlarına yansımasıyla dünya genelinde enflasyonu artıracağı, bölgedeki kargaşanın küresel ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyeceği öngörülüyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ GEMİ TRAFİĞİ DURMA NOKTASINA GELDİ

Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasında, kuzey kıyısında İran, güneyinde Umman toprakları bulunan, 95 kilometre genişliğindeki Hürmüz Boğazı, dünyanın en stratejik deniz yollarından birisi konumunda yer alıyor.

Dünyanın en büyük fosil yakıt rezervlerine sahip ülkelerinin yer aldığı Basra Körfezi'nde stratejik geçit oluşturan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yüzde 25'i ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20'sinin geçiş noktası olma özelliğini taşıyor.

İngiltere Deniz Ticareti Örgütüne göre saldırılar öncesinde günde 138 geminin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarına başladığı 28 Şubat'tan itibaren giderek azalarak durma noktasına geldi.

Körfez ülkelerindeki hedeflere misilleme saldırılarıyla savaşı tüm bölge açısından maliyetli hale getirme stratejisi izleyen İran, kritik deniz yolunu kapatarak enerji akışını yavaşlattı.

İran hükümeti ve Devrim Muhafızları, 1 Mart'ta ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini engelleyeceğini bildirdi. Tahran yönetimi, daha sonra Boğaz'ın kendileriyle savaşan ülkelerinkiler hariç tüm gemilere açık olduğunu duyursa da güvenlik koşullarının belirsizliği nedeniyle gemi trafiği durma noktasına geldi.

Uluslararası bilgi işlem firması Kpler'in verilerine göre, ABD-İsrail saldırılarının başlamasından sonra, 1-24 Mart tarihlerinde Hürmüz Boğazı'ndan toplam 149 gemi geçti, gemi trafiği savaş öncesine kıyasla yüzde 95 azaldı.

ASYA ÜLKELERİ, AKARYAKIT İTHALATINDA BÖLGEYE BAĞIMLI DURUMDA

Gemi trafiğindeki aksamalar, enerji ithalatı için bölgeye yoğun bağımlı olan Asya'nın büyük ekonomileri açısından ciddi problem yaratıyor. Dünyanın en kalabalık iki ülkesi Çin ve Hindistan, ithal ettikleri petrol ve doğal gazın yaklaşık yarısını Körfez ülkelerinden alıyor.

Kuzeydoğu Asya'nın ileri sanayi ülkelerinden Güney Kore, petrol ithalatının yüzde 70'ini ve Japonya ise yüzde 90'ını Basra Körfezi'nden karşılıyor. Keza Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkelerinin çoğu da enerji ithalatında bölgeye bağımlı bulunuyor.

Asya ülkelerinin enerji tedarikinde sorunlarla karşılaşması, küresel ekonomik büyümeye zarar verme tehlikesi taşıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre küresel ekonomik büyümenin 2025'te yüzde 3,3 olduğu tahmin edilirken Asya'nın yükselen ekonomileri dünya ortalamasının üstünde, yüzde 4,5 ila 5 büyüme kaydetti.

Dünyanın en büyük ihracatçı ülkeleri Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan'da yükselen enerji fiyatlarının üretim ve ulaştırma maliyetlerini artırması, ihraç ürünlerinin fiyatlarının tüm dünyada artmasına yol açabilir.

ÇİN'İN ENERJİ TEDARİKİ RİSK ALTINDA

Petrol ve doğal gaz ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden ve bunun da yarısına yakınını Orta Doğu'dan tedarik eden Çin, enerji akışındaki kesintilerden olumsuz etkilenecek ülkelerin başında geliyor.