Hainan serbest ticaret limanı! Çin'in küresel ticareti yeniden şekillendirme planı

Çin Komünist Partisi tarafından başlatılan bu kapsamlı girişim, Hainan adasını ayrı bir gümrük bölgesine dönüştürerek, ülkenin en güneydeki eyaletinde elverişli bir düzenleyici ortamı oluşturmuştur. Aralık 2025 itibariyle yürürlüğe giren yeni mevzuat, Hainan'ın ekonomik yapısında temel bir dönüşümü işaret etmektedir. Bu hamle, birçok ülke ticaret kurallarını sıkılaştırırken ve yatırım kontrollerini artırırken, Çin'in tam tersi yönde ilerlediğini göstermektedir. Hainan artık alan olarak fiilen dünyanın en büyük serbest ticaret limanı konumundadır ve 35.000 metrekareden fazlasını kaplamaktadır. Bu boyut, Singapur'dan yaklaşık elli kat daha geniş ve hatta Belçika'dan bile biraz daha büyüktür. Çin, küresel ekonomideki artan belirsizlikler için bir çözüm sunmaya çalışırken, Singapur'un başarısını tekrarlamak ve uluslararası pazarlarda daha güçlü bir konuma yerleşmek amacını taşımaktadır.

Yeni gümrük sistemi ve ticaret mekanizmaları

Devlet tarafından işletilen Xinhua haber ajansının açıklamalarına göre, özel gümrük operasyonlarının başlatılması sadece bir politika ayarlaması değildir; aksine ada eyaletinin uluslararası pazarlarla etkileşime girme biçiminin temel bir yeniden yapılandırmasıdır. Çin Komünist Partisi tarafından kurulan benzersiz çerçeve, Hainan'ı dünyadaki en iş dostu yargı yetkisi haline getirebilecek potansiyele sahiptir. Eyalet, Hainan Adası ve Güney Çin Denizi'ndeki çeşitli küçük adalardan oluşmakta ve şimdi yerel güvenliği korurken daha fazla açıklık için tasarlanmış bir iki hatlı gümrük sistemi altında faaliyet göstermektedir. Birinci hat, Hainan ile küresel ekonomi arasındaki sınırı işaretlemekte ve burada çoğu ticaret engeli kaldırılmıştır. Yeni mevzuat altında, malların çoğunluğu eyalete serbestçe girebilmekte, hammaddeleri, ekipmanı ve tüketim ürünlerini kapsayan önemli ölçüde genişletilmiş bir sıfır tarifeli ithalat listesiyle desteklenmektedir.

İkinci hat ise Hainan ile anakara Çin arasında bir filtre işlevi görmektedir. Bu sınırda standart gümrük kuralları geçerli olmakta, mallar yerel pazarları korumayı amaçlayan tarifelere ve kontrollere tabi olmaktadır. Ancak sistem üreticiler için güçlü bir teşvik yaratmaktadır. Hainan'a giren ve eyalet içinde en az yüzde otuz katma değer elde eden mallar, anakara Çin'e gümrüksüz girebilmektedir. Bu politika, adaları yalnızca bir transit merkezi olarak kullanmak yerine, adalarda ek üretimi teşvik etmek için tasarlanmıştır. Örneğin, Avustralya sığır eti Hainan'a gümrüksüz ithal edilebilmekte, ardından sığır eti ada eyaletinin kendisinde Çin'e gidecek hotpot ürünleri için dilimlenip paketlenirse, aynı muafiyetlerle anakara Çin süpermarketlerine girebilmektedir.

Vergi avantajları ve düzenleyici özgürlükler

Çin Komünist Partisi'nin Hainan için planlarının kapsamı gümrük düzenlemelerinin çok ötesine uzanmaktadır. Eyalet, Hong Kong'da yüzde 16,5, Singapur'da yüzde 17 ve anakara Çin'de yüzde 25 olan kurumlar vergisi oranlarından daha düşük olan yüzde 15'lik sabit bir kurumlar vergisi oranı uygulamaktadır. Bu vergi avantajı, uluslararası şirketleri bölgeye çekmek için önemli bir teşvik mekanizması olarak işlev görmektedir. Hainan artık ayrıca diğer birkaç alanda, anakaradaki düzenlemeden önemli ölçüde farklı olan ayrı bir düzenleyici çerçeve altında faaliyet göstermektedir. Örneğin, bir farmasötik ürün veya tıbbi cihaz dünyanın herhangi bir yerindeki birçok düzenleyici kurumdan biri tarafından onaylanırsa, anakarada yasaklanmış olmasına rağmen ada eyaletinde kullanılabilmektedir. Benzer şekilde, Hainan'da kayıtlı şirketler, Çin Komünist Partisi tarafından ülke çapında çevrimiçi faaliyeti kontrol etmek için uygulanan sözde Çin'in Büyük Güvenlik Duvarı'nı atlamalarına izin vererek daha geniş internet erişimi için başvurabilmektedirler.