Yaban kedisi Avrupa'da yeniden mi çoğalıyor? Uzmanlardan dikkat çeken açıklamalar

Avrupa'nın ormanlarında uzun yıllardır izine rastlanmayan yaban kedisi, son dönemde Çekya ve İtalya'da yeniden görüntülenerek bilim dünyasında heyecan yarattı. Bir zamanlar neslinin tükendiği düşünülen bu gizemli tür, tuzak kameralar ve doğa fotoğrafçılarının çabaları sayesinde tekrar gündeme geldi. Yaban kedisinin Avrupa'ya dönüşü, ekosistemdeki değişimleri ve biyolojik çeşitlilik açısından taşıdığı önemi bir kez daha gözler önüne seriyor.

Avrupa'nın kayıp yaban kedisi: Ormanların hayaleti geri mi dönüyor?

Yaban kedisi, Avrupa'nın birçok bölgesinde onlarca yıl boyunca kayıp olarak kabul edilmiş, hatta bazı alanlarda tamamen yok olduğu düşünülmüştü. Ancak son yıllarda, özellikle Çek Cumhuriyeti ve İtalya'da elde edilen yeni görüntüler, bu türün sessizce ormanlara geri döndüğünü gösteriyor. Çekya'nın Doupov Dağları'nda 2020 yılında vahşi yaşam fotoğrafçısı Vladimír Čech Jr'ın çektiği kareler, yaban kedisinin varlığını yüksek kalitede belgeleyen ilk örnekler arasında yer alıyor. Yaban kedisi, evcil kedilere benzerliğiyle dikkat çekse de, daha iri yapısı ve kendine özgü tüy desenleriyle ayırt edilebiliyor. Bilim insanları, bu türün gizli ve utangaç doğası nedeniyle gözlemlenmesinin son derece güç olduğunu, bu yüzden de 'ormanların hayaleti' olarak anıldığını belirtiyor.

Yaban kedisinin Avrupa'daki toplam popülasyonunun yaklaşık 140.000 civarında olduğu tahmin ediliyor ve bu sayı yirmiden fazla ülkeye yayılmış durumda. Ancak, türün doğası gereği güvenilir sayısal verilere ulaşmak oldukça zor. Yaban kedisinin varlığı, çoğunlukla tuzak kameralar ve nadir rastlanan gözlemlerle doğrulanabiliyor. Avusturya gibi bazı ülkelerde, bu türün tamamen kaybolduğu sanılırken, tuzak kameralar sayesinde yeniden tespit edilmesi, doğanın kendini yenileme kapasitesine dair umut veriyor.

Çekya'da yaban kedisinin izinde: Bilimsel çalışmalar ve yeni bulgular

Çek Cumhuriyeti'nde yaban kedisinin izini süren bilim insanları, türün geçmişte bu bölgede yaygın olduğunu ancak 20. yüzyılda yoğun avlanma ve habitat kaybı nedeniyle hızla azaldığını aktarıyor. Çek Bilimler Akademisi'nden zoolog Jarmila Krojerová, 18. yüzyıla kadar yaban kedisinin neredeyse tüm bölgede bulunduğunu, fakat peyzaj değişiklikleri ve avcılığın etkisiyle önce alçak, sonra da dağlık alanlardan silindiğini ifade ediyor. 1952'de kayıtlara geçen son bireyin vurulmasının ardından, bu türün ülkede yok olduğu düşünülüyordu. Ancak 2011 yılında Šumava Dağları'nda vaşakları izlemek için kurulan bir tuzak kamerada yaban kedisinin görüntülenmesi, bilim insanlarını yeniden harekete geçirdi.

Bundan sonraki süreçte, özellikle Doupov Dağları'nda sistematik izleme çalışmaları başlatıldı. Vladimír Čech Jr ve yaban kedisi uzmanı Jiri Sochor, askeri bölgede izin alarak daha kaliteli görüntüler elde etmek için kendi kamera tuzaklarını geliştirdi. Ormanın derinliklerine kurulan bu özel sistemler sayesinde, yaban kedisinin yaşam alanı ve davranışları hakkında daha fazla bilgi toplanmaya başlandı. Krojerová, elde edilen fotoğrafların türün varlığını kamuoyuna duyurmak ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkı sağlamak açısından büyük değer taşıdığını vurguluyor.

Çekya'daki araştırma ekipleri, yaban kedilerinin bireysel olarak tüy desenleri ve genetik yapılarıyla tanımlanabileceğini belirtiyor. Ancak, bu türün evcil kedilere olan benzerliği zaman zaman yanlış tanımlamalara yol açabiliyor. Ayrıca, yaban kedisinin son derece çekingen ve gizli bir yaşam sürmesi, bilim insanlarının işini daha da zorlaştırıyor. Araştırmalarda, valerian tentürüyle işlenmiş yem çubukları gibi yöntemler kullanılarak türün tüy örnekleri toplanmaya çalışılıyor. Fakat her yaban kedisinin bu çubuklara ilgi göstermemesi, örnek toplama sürecini güçleştiriyor.

İtalya'da terkedilmiş köylerde yaban kedisi: Hayalet köylerde yeni yaşam

İtalya'nın kuzeyindeki Apennin Dağları'nda, terkedilmiş Chiapporato köyünde gerçekleştirilen gözlemler, yaban kedisinin insanlardan uzak, sessiz alanlarda kendine yeni yaşam alanları bulduğunu gösteriyor. İtalyan biyolog ve vahşi yaşam fotoğrafçısı Andrea De Giovanni, bu köyde kurduğu gizli kamera tuzağıyla yaban kedisinin nadir görüntülerini kaydetmeyi başardı. De Giovanni, başlangıçta köyde kurt veya geyik görüntülemeyi amaçlarken, yaban kedisinin kamerasına yakalanmasıyla büyük bir sürpriz yaşadı. Elde edilen görüntüler, bölgedeki yaban kedisi varlığının ilk net kanıtları arasında yer aldı.

Chiapporato köyü, yalnızca yürüyerek ulaşılabilen, harabeler ve eski insan eşyalarıyla dolu bir yer. De Giovanni, köyde yaptığı keşifler sırasında 1950'lerden kalma bir defter buldu ve kış aylarında karla kaplı sokaklarda kurt ve geyik izlerine rastladı. Ancak asıl dikkat çekici olan, köydeki terkedilmiş evlerin arasında dolaşan yaban kedisinin görüntülenmesiydi. Bu hayvanın yaban kedisi olup olmadığından emin olamayan De Giovanni, kaydı bilim insanlarına iletti ve yapılan incelemeler sonucunda türün doğrulaması sağlandı.