Uzmanlardan Atlantik Okyanusu için kritik uyarı: "Bu bir felaketin habercisi olabilir"

Atlantik Okyanusu'nda Afrika'nın batı kıyılarından başlayıp Meksika Körfezi'ne kadar uzanan dev bir sargassum deniz yosunu kuşağı, son yıllarda hem bilim dünyasında hem de kıyı bölgelerinde büyük endişeye yol açtı. Uydular tarafından yapılan son ölçümlere göre, bu kahverengi yosun şeridi 37,5 milyon tonluk devasa bir kütleye ulaştı ve 8.850 kilometrelik uzunluğuyla Amerika Birleşik Devletleri kıtasının genişliğinin iki katını aştı. Son 15 yılda hızla büyüyen ve Atlantik Büyük Sargassum Kuşağı olarak adlandırılan bu oluşum, ekosistem üzerinde ciddi değişimlere yol açarken, kıyı ekonomileri ve turizm sektörü üzerinde de ağır baskı oluşturuyor.

Bilim insanlarından sargassum tehlikesine karşı uyarı

Florida Atlantik Üniversitesi'ne bağlı Harbor Branch Okyanografik Enstitüsü'nden araştırmacılar, Harmful Algae dergisinde yayımladıkları kapsamlı çalışmada, sargassum kuşağının son yıllarda dramatik şekilde büyüdüğünü açıkladı. Dört on yıllık uydu verileri, saha gözlemleri ve kimyasal analizlerle elde edilen bulgular, sargassumun yalnızca Sargasso Denizi ile sınırlı kalmadığını, artık Atlantik'in geniş alanlarında hakimiyet kurduğunu ortaya koydu. Bilim insanları, 2011'den bu yana her yıl yoğunlaşan sargassum patlamalarının, 2013 yılı dışında sürekli şekilde arttığını vurguladı. 2025 yılına gelindiğinde kuşağın 8.850 kilometreye ulaştığı, bu uzunluğun Amerika kıtasının genişliğinin iki katından fazla olduğu belirtildi. Araştırmacılar, bu büyümenin yalnızca doğal okyanus süreçleriyle açıklanamayacağını, karasal kaynaklı besin maddelerinin etkisinin giderek arttığını söyledi.

Karasal besin kaynakları sargassum büyümesini tetikliyor

Uzmanlara göre, sargassumun bu denli hızlı çoğalmasında en önemli etken, karadan denize taşınan besin maddeleri. Özellikle azot ve fosfor bakımından zengin tarımsal akıntılar, atık su deşarjları ve atmosferik birikimler, yosunun büyümesini hızlandırıyor. Amazon Nehri, sel dönemlerinde Atlantik'e büyük miktarlarda besin maddesi taşıyarak sargassum patlamalarını tetikliyor. Bilim insanları, 1980 ile 2020 yılları arasında sargassumun dokusundaki azot içeriğinin yüzde 55, azot-fosfor oranının ise yüzde 50 arttığını belirledi. Bu değişim, okyanus ekosisteminde köklü bir dönüşüme işaret ediyor. Loop Akıntısı ve Gulf Stream gibi okyanus akıntıları da, bu devasa sargassum kütlelerinin binlerce kilometre taşınmasına yol açıyor. Meksika Körfezi'nde Mississippi ve Atchafalaya nehirlerinden gelen besinler, geçmişte plajlarda büyük sargassum birikimlerine ve yüksek temizlik maliyetlerine sebep oldu. 1991 yılında Florida'daki bir nükleer santralin kapatılması bile bu deniz yosunu birikimleriyle ilişkilendirildi.

Sargassum ekolojik dengeyi tehdit ediyor

Sargassum deniz yosunu, normal koşullarda deniz canlıları için önemli bir yaşam alanı oluşturuyor. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi, bu yosunun 100'den fazla tür için barınak ve besin kaynağı sunduğunu belirtiyor. Ancak devasa boyutlara ulaşan sargassum yığınları, kıyıya vurduğunda ciddi sorunlara yol açıyor. Çürüyen yosunlar, toksik hidrojen sülfür gazı salarak plajları yaşanmaz hale getiriyor, düşük oksijenli ölü bölgeler oluşturuyor ve mercan resiflerine zarar veriyor. Özellikle turizme bağımlı kıyı ekonomileri, bu durumdan doğrudan etkileniyor. Ayrıca çürüyen sargassumun metan ve diğer sera gazlarını atmosfere salması, küresel karbon döngüsünde yeni riskler ve iklim değişikliğine dair soru işaretleri yaratıyor.