Uzmanlara göre, İsrail mevcut deliller karşısında soykırım iddialarını çürütemeyecek

İsrail'in Gazze Şeridi'ne Ekim 2023'te başlattığı saldırılarda 72 binden fazla Filistinli hayatını kaybederken, 170 binden fazla kişi yaralandı. Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana ise İsrail saldırılarına devam ederken, bu saldırılarda 600'den fazla Filistinli öldürüldü, 1600'ün üzerinde kişi yaralandı.

Boston Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uluslararası İnsan Hakları Kliniği Direktörü Prof. Dr. Susan Akram, Northeastern Üniversitesi Hukuk ve Uluslararası İlişkiler Profesörü Prof. Dr. Zinaida Miller ile Tulane Üniversitesi öğretim üyesi Ata Hindi AA muhabirinin yaptıkları değerlendirmelerde, İsrail'in cevap dilekçesinin ve devam eden siyasi süreçlerin UAD'nin kararına etkisini ele aldı.

Profesör Akram, UAD'nin yalnızca kendisine sunulan delilleri dikkate alacağını ve bunları soykırımın hukuki unsurlarına uygulayarak sonuçlarını çıkaracağını belirterek, "Devam eden siyasi süreçler, mahkemenin sonuçlarını yalnızca sunulan delillerin bu süreçlerin soykırım unsurlarını fiilen değiştirdiğini gösterdiği ölçüde etkiler. Örneğin 'ateşkes' durumu mevcut soykırımın devam ettiğine dair delilleri değiştirmediğinden, Mahkemenin kararı açısından önemsizdir." dedi.

Akram, İsrail'in cevap dilekçesinde Gazze'de gerçekleştirdiği saldırılarda yaşananları kendi kurgusuyla sunacağını ancak bunların iki şekilde değerlendirileceğini kaydetti. Akram, "Birincisi, İsrail'in savunmasında ortaya koyacağı bu olgulardan elde edilen delillerin güvenilirliği, ikincisi, bunların Güney Afrika ve diğer müdahil ülkeler tarafından sunulan güvenilir delillerle tamamen çelişip çelişmediği." diye konuştu.

Akram, şu anda bir barış sürecinin (eğer böyle kabul edilebilirse) soykırımın zaten işlenip işlenmediğiyle ilgisiz olduğunu vurgulayarak, "Dolayısıyla, mevcut siyasi süreçler geçmişte soykırım suçu işlenmesine karşı savunma değildir." ifadesini kullandı.

"HUKUKEN ETKİSİ OLMAMALI"

Profesör Miller, Gazze'de yaşanan siyasi sürecin mahkeme açısından hukuki değerlendirmede etkisi olmaması gerektiğine işaret ederek, "Mahkeme, zaten gerçekleşmiş eylemlerin esasını ve bunun yanında devam eden fiilleri esas alacak." dedi.

Miller, şöyle devam etti:

"Böyle bir UAD davasının veya tavsiye görüşlerinin ortaya çıkaracağı en büyük etki, aslında genellikle üçüncü devlet sorumlulukları üzerine oluyor. Böyle bir kararla, üçüncü devletleri, İsrail'e yardım etmemeye zorlamak bakımından kullanılma potansiyeli bulunuyor."

Miller, mahkemenin hangi tazminatlara hükmederse etsin bunları İsrail'e karşı muhtemelen uygulayamayacağına ve bunun İsrail'in eylemleri için herhangi bir gerçek hesap verebilirliğe tabi tutulmadığı yönündeki algıyı güçlendirebileceğine dikkati çekti.

UAD'DEKİ DAVANIN UCM'YE ETKİSİ

Tulane Üniversitesi öğretim üyesi Hindi ise bir barış sürecinin mahkemenin geçmiş ihlallere ilişkin kararını etkilemeyeceğini belirterek, "Mahkemenin davayı şimdiye kadar nasıl ele aldığına bakıldığında, üyeler biraz çekimser. İhtiyati tedbirlerin verilme şeklinde bazı ifadeler oldukça belirsizdi. Tedbir kararındaki bazı ifadelerin, suçların suçu şeklinde anılan soykırım söz konusu olduğunda daha güçlü olması beklenirdi." dedi.