Son şans turizmi! İnsanlar buzullara akın ediyor

Buzulların dünya genelinde hızla küçülmesi, son yıllarda turizmde dikkat çekici bir değişime yol açtı. Bir zamanlar sessizce eriyen bu devasa buz kütleleri, artık çok sayıda ziyaretçiyi kendine çekiyor. Turistler, fotoğrafçılar, öğrenciler, çevre aktivistleri ve yerel halk, buzullar tamamen kaybolmadan önce onları görmek için adeta yarışıyor. Rice Üniversitesi'nden antropolog Cymene Howe'un da katkı sunduğu yeni bir araştırma, buzulların günümüzde yalnızca doğal güzellikler olarak değil, aynı zamanda ekonomik, kültürel ve duygusal semboller olarak da önemli roller üstlendiğini ortaya koydu. Araştırma, buzulların kaybının topluluklar ve politika yapıcılar üzerinde karmaşık etkiler yarattığını gözler önüne seriyor.

Buzul turizmi: Son şansın peşinde bir yarış

Buzul turizmi, uzun yıllardır varlığını sürdüren bir sektör olmasına rağmen, son dönemde buzul turizmi kavramı daha farklı bir anlam kazandı. İklim değişikliğinin etkisiyle buzullar hızla erirken, insanlar bu doğal oluşumları yok olmadan önce görme isteğiyle hareket ediyor. Araştırmacıların "son şans turizmi" adını verdiği bu eğilim, buzulların adeta bir geri sayım saati gibi görülmesine neden oluyor. Her yıl 14 milyondan fazla turistin dünyanın en çok ziyaret edilen buzullarına akın etmesi, buzul turizminin ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. Bu rakam, genellikle ulaşılması güç ve tehlikeli bölgelerdeki buzullar için oldukça dikkat çekici. Ziyaretçilerin motivasyonu yalnızca manzara izlemekle sınırlı kalmıyor; aynı zamanda iklim değişikliğinin dramatik etkilerine bizzat tanıklık etme isteği de önemli bir rol oynuyor. Buzulların önünde duran birçok kişi, yalnızca hayranlık değil, aynı zamanda kayıp ve ekolojik üzüntü duygusunu da yoğun şekilde hissediyor.

Buzulların duygusal etkisi, onları sıradan doğal oluşumlardan ayırıyor. Hareket eden, ses çıkaran ve zamanla gözle görülür biçimde değişen bu dev buz kütleleri, ziyaretçilerde canlı bir varlıkla karşılaşma hissi uyandırıyor. Cymene Howe, buzulların yanında bulunmanın güçlü bir deneyim olduğunu vurguluyor ve buzul turizmi kapsamında insanların bu deneyimi yaşama arzusunun giderek arttığını belirtiyor. Ancak buzulların kaybı, özellikle yakın topluluklar için yalnızca estetik bir değişim değil; binlerce yıl boyunca şekillenen kültürel yapının ve çevresel dengenin de sona ermesi anlamına geliyor. Buzullar, yerel kimliğin, tarım ve balıkçılığın, hidroelektrik ve içme suyu kaynaklarının temelini oluşturuyor. Bir buzulun geri çekilmesi, bölgedeki yaşam koşullarını aniden ve köklü şekilde değiştirebiliyor.

Toplumsal yas ve iklim bilincinin yükselişi

Buzul turizmi yalnızca bireysel deneyimlerle sınırlı kalmıyor; aynı zamanda toplumsal düzeyde de önemli değişikliklere yol açıyor. Son yıllarda, buzulların kaybı etrafında kamuya açık yas süreçleri ve anma törenleri düzenlenmeye başlandı. Bazı bölgelerde eğitim merkezleri ve yorumlayıcı yollar inşa edilerek buzullar, iklim bilimi açısından birer sınıfa dönüştürülüyor. Diğer yerlerde ise topluluklar ve çevre aktivistleri, buzullar için anıtlar ve veda törenleri düzenliyor. 2019 yılında bir buzul için düzenlenen ilk cenaze töreni, bu sürecin ne kadar ileri gittiğini gösteriyor. Ayrıca, Küresel Buzul Kaybı Listesi gibi girişimler, dünyanın dört bir yanında buzulların tehlike altında olduğunu ve insanların bu kayıpları anmak için çeşitli etkinlikler düzenlediğini ortaya koyuyor.

Buzul turizmi, eğitim, aktivizm ve yas duygusunun bir araya geldiği bir alan haline gelmiş durumda. Buzullar artık yalnızca coğrafi oluşumlar değil; insanların iklim değişikliğiyle ilgili korku, suçluluk, hayranlık ve öfke gibi duygularını işlediği sembolik ve politik nesneler olarak da önem kazanıyor. Bu süreç, toplulukların iklim değişikliğine karşı bilinçlenmesini ve harekete geçmesini teşvik ediyor. Ancak buzulların kaybı, yalnızca duygusal değil, aynı zamanda ekonomik ve çevresel sonuçlar da doğuruyor.

Buzul turizminin getirdiği ikilemler ve riskler

Buzul turizmi, bölgeye ekonomik canlılık ve istihdam getirebiliyor. Ancak bu gelişmenin olumsuz yanları da bulunuyor. Turizmin artması, bölgedeki altyapı ihtiyacını ve ulaşım taleplerini artırırken, bu süreçte ortaya çıkan karbon emisyonları ve habitat tahribatı buzulların erimesini daha da hızlandırabiliyor. Özellikle büyük tur şirketlerinin ve dış yatırımcıların hâkim olduğu bölgelerde, elde edilen gelirler çoğunlukla yerel topluluklara yansımıyor. Bu durum, ekonomik adalet konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor.

Buzul turizmiyle ilgili geliştirilen bazı uyum stratejileri ise beklenenin aksine olumsuz sonuçlar doğurabiliyor. Örneğin, buzulların üzerini koruyucu örtülerle kaplamak gibi geçici çözümler, yalnızca kısa vadeli fayda sağlıyor. Helikopter turları ve yeni altyapı yatırımları ise hem çevreye zarar veriyor hem de karbon salımını artırıyor. Cymene Howe, çevresel sorunların çözümünün basit teknik önlemlerle mümkün olmadığını, sistemik ve altyapısal değişikliklerin gerektiğini vurguluyor. Buzul turizmi, fosil yakıt ekonomisinin bir parçası haline gelerek, buzulların yok oluşunu hızlandıran bir döngüye dönüşebiliyor. Bu durum, turizmin etik boyutunu da tartışmaya açıyor: İnsanlar iklim değişikliğinin etkilerini gözlemlemek için bölgeye gelirken, aynı zamanda bu süreci hızlandıran bir sistemin parçası olabiliyorlar.