Sivrisinekler spreye alışıyor! Yaygın sivrisinek ilacı etkisini kaybedebilir

Yeni Delhi'de yürütülen bilimsel bir araştırmada, sivrisineklerin yaygın olarak kullanılan alfa-sipermetrin adlı insektisite karşı direnç geliştirmeye başladığı ortaya çıktı. Hindistan'ın başkentinde faaliyet gösteren bir ekip, laboratuvar ortamında uygulanan standart Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) biyotestinde, dişi sivrisineklerin büyük bölümünün öldüğü, ancak belirli bir kısmının hayatta kaldığı gözlendi. Araştırmacılar, alfa-sipermetrin ile kaplanmış cam şişelerde bir saat boyunca tutulan sivrisineklerin, ertesi gün yapılan sayımda yüzde 97.91'inin öldüğünü, ancak bu oranın DSÖ'nün tam duyarlılık eşiği olan yüzde 98'in altında kaldığını belirtti. Bu sonuç, sivrisinek popülasyonunun tamamen duyarlı olmadığını ve alfa-sipermetrine karşı direnç gelişiminin başladığına dair önemli bir işaret sundu.

Profesör Kumar: 'Alfa-sipermetrin direnci biyokimyasal düzeyde geri dönebilir'

Çalışmanın baş yazarlarından Dr. Rohit Lakhwani ve ekibi, laboratuvar ortamında yetiştirilen Hint Ae. aegypti sivrisineklerinin önerilen tanı dozunda yüzde 97.91 ölüm oranı gösterdiğini açıkladı. Profesör Sarita Kumar ise, alfa-sipermetrin direncinin biyokimyasal düzeyde geliştiğini ve bu insektisidin kullanılmaması durumunda direncin zamanla azalabileceğini vurguladı. Kumar, "Direnç farklı hızlarda gelişir ve alfa-sipermetrinin tamamen etkisiz hale geleceği zamanı öngörmek şu an için mümkün değil," dedi. Uzmanlar, insektisitler arasında döngü yapılmasının, sivrisineklerin savunma mekanizmalarını engelleyen kimyasallar eklenmesinin veya üreme alanlarının temizlenmesinin direncin yayılmasını yavaşlatabileceğine dikkat çekti. Bu bulgu, halk sağlığı yetkililerine, sivrisinek popülasyonunda alfa-sipermetrin direncine karşı stratejik adımlar atılması için kritik bir fırsat sunuyor.

Beta-esteraz enzimi alfa-sipermetrin direncinde başrol oynuyor

Araştırma kapsamında sivrisineklerin vücudunda toksinleri etkisiz hale getiren beş farklı enzim incelendi. Bu enzimler arasında en dikkat çekici artış, beta-esterazda gözlendi. Alfa-sipermetrini bir arada tutan kimyasal bağı hedef alan beta-esteraz enziminin, insektisite maruz kalmanın ardından aktivitesi yaklaşık 21 kat arttı. Laboratuvar analizlerinde protein başına 11 birimlik aktivite seviyesi, maruz kalma sonrası 239 birime yükseldi. Bilgisayar tabanlı analizler de, beta-esterazın alfa-sipermetrinle en sıkı bağlanan enzim olduğunu doğruladı. Diğer enzimlerde ise farklı yanıtlar kaydedildi. CYP450 enzimi yaklaşık iki katına çıkarken, alfa-esteraz yedi kat arttı. AChE enzimi ise hafif bir yükseliş gösterdi. GST enziminin aktivitesi ise yüksek dozda beş kat azaldı. Bu sonuçlar, sivrisineklerin alfa-sipermetrin karşısında biyokimyasal savunmalarını hızla geliştirdiğini ortaya koydu.

Laboratuvar ortamı ve saha gerçekleri: Direnç farklı bölgelerde değişebilir

Çalışmada incelenen sivrisinekler, 2009 yılından bu yana Yeni Delhi'deki bir laboratuvarda insektisit uygulanmadan yetiştirilen bir koloniye ait. Uzmanlar, bu durumun araştırma sonuçlarını sınırladığını, çünkü doğal ortamda bulunan sivrisineklerin insektisitlere daha fazla maruz kalabileceğini belirtiyor. Hayatta kalan bireylerin, sıradan genetik farklılıklar veya nesiller boyunca yavaş gelişen değişimler sonucu direnç gösterebileceği belirtiliyor. Ayrıca, direnç oranının bölgesel olarak değişebileceği, sprey uygulama sıklığı, iklim ve yerel koşulların da etkili olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle, vahşi popülasyonlarda benzer bir alfa-sipermetrin direnci olup olmadığını anlamak için daha geniş kapsamlı saha araştırmalarına ihtiyaç duyuluyor. Araştırmanın Hindistan Bilim ve Teknoloji Bakanlığı tarafından desteklenmesi, konunun ulusal düzeyde önemsendiğini gösteriyor.