Satürn'ün güney kutbunda gizemli atmosferik dalga! Yapı neden şimdi ortaya çıktı?

NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu, Satürn'ün güney kutbunda ilk kez gözlemlenen 10 kenarlı devasa bir atmosferik dalga ile bilim dünyasında heyecan yarattı. Hubble'ın 2023 yılına kadar yaptığı düzenli gözlemler, Satürn'ün güney yarımküresinde bugüne kadar görülmemiş büyüklükte ve belirginlikte bir ongen jet deseninin oluştuğunu ortaya çıkardı. Bilim insanları, bu yeni yapının Satürn'ün kuzey kutbundaki ünlü altıgen desenle benzerlik taşısa da, bazı önemli farklılıklar gösterdiğini belirtiyor. Keşif, gezegenin atmosferik dinamiklerinde daha önce bilinmeyen bir fenomenin geliştiğine işaret ediyor.

NASA ve uluslararası ekip Satürn atmosferinde yeni bir dalga izliyor

Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Hubble'ın Dış Gezegen Atmosferleri Mirası (OPAL) programı kapsamında toplanan görüntülerde Satürn'ün güney kutbunda ongen şeklinde bir atmosferik dalga tespit edildi. OPAL programı, on yılı aşkın süredir dış gezegenleri sistematik biçimde fotoğraflayarak, mevsimsel değişiklikleri ve atmosferdeki evrimsel süreçleri takip etmeye olanak sağlıyor. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden OPAL baş araştırmacısı Amy Simon, "Satürn'ün güney yarımküresinde daha önce böyle bir yapı hiç görülmedi" diyerek, bu atmosferik desenin güçlendiğini ve bilim dünyasına dev bir atmosferik formasyonun gelişimini izleme fırsatı sunduğunu vurguladı. Simon'a göre, kuzey kutbundaki altıgen desen onlarca yıldır sabitken, güneydeki bu yeni ongen yapı hızla evriliyor ve bilim insanlarının ilgisini çekiyor. Araştırmacılar, bu oluşumun neden şimdi ortaya çıktığı ve daha önceki gözlemlerde neden fark edilmediği konusunda yeni soruların gündeme geldiğini belirtiyor.

Uluslararası iş birliğiyle ongenin evrimi anbean takip ediliyor

Çalışmanın baş yazarı Agustín Sánchez-Lavega, İspanya'daki Bask Ülkesi Üniversitesi'nde yürütülen analizlerde, dünya genelinden gelen yer tabanlı gözlemlerle Hubble'ın uzaydan sağladığı net görüntülerin birleştirildiğini açıkladı. Planetary Virtual Observatory Laboratory adlı platform üzerinden toplanan amatör ve profesyonel astronomların verileri, Satürn'ün güney kutbunda 2024 yılında ince dalgalı bir bant şeklinde ortaya çıkan yapının 2025'te ongen formuna dönüştüğünü gösterdi. Hubble'ın atmosferin farklı katmanlarını tarayabilen yüksek çözünürlüklü görüntüleri, bu ongenin yalnızca bulut seviyesinde kalmadığını, dikey olarak atmosferin birden fazla katmanına yayıldığını ortaya koydu. NASA'nın Cassini uzay aracı 2004-2017 yılları arasında Satürn'ün etrafında dönerken benzer bir oluşum tespit edememişti. Ancak Hubble verileri, yeni atmosferik dalganın 2023 yılına kadar varlığını sürdürdüğünü doğruladı. Bilim insanları, bu ongenin kuzeydeki altıgen gibi uzun ömürlü ve kararlı bir yapı haline gelip gelmeyeceğini merak ediyor.