Samanyolu bir zamanlar yan yatmış olabilir! Yeni simülasyonlar galaksinin geçmişine ışık tuttu

Samanyolu'nun yapısıyla ilgili yürütülen son araştırmalar, galaksimizin geçmişte tahmin edilenden çok daha hareketli bir evre geçirdiğini gösterdi. İngiltere'deki Durham Üniversitesi'nden astronom Kirill Batrakov ve ekibi tarafından yürütülen simülasyonlar, Samanyolu'nun diskinin milyarlarca yıl boyunca yavaşça yan yatmış olabileceğine işaret ediyor. Araştırmaya göre, galaksinin diski, eski galaksilerle yaşanan çarpışmaların ardından karanlık madde halo'su içinde yeniden yönlendi. Bu bulgular, Samanyolu'nun 13.6 milyar yıllık tarihinde birçok çalkantılı süreçten geçtiğine dair artan kanıtları destekliyor ve galaksinin karmaşık yapısının anlaşılmasına yeni bir bakış açısı sunuyor.

Durham Üniversitesi ekibi: 'Disk dönüşü gece gökyüzünü değiştirebilir'

Kirill Batrakov'un liderliğindeki araştırma ekibi, yıldız halo'sunun dönüş hızını inceleyerek başladıkları projede beklenmedik bir bağlantı keşfetti. Yıldız halo'sunun hareketi ile galaksi diskindeki dönüşler arasında bir ilişki bulan ekip, bu durumun Samanyolu'nun karmaşık doğasını açığa çıkardığını vurguladı. Araştırmacılar, bulgularını 2026 Kraliyet Astronomik Derneği Ulusal Astronomi Toplantısı'nda sundu. Batrakov, disk dönüşünü, diskin yönünün 90 dereceden fazla değişmesi olarak tanımladı ve bu değişimin gece gökyüzünde yıldızların konumlarını kökten değiştirebileceğini belirtti. Dünya'dan bakıldığında, bu dönüş sırasında yeni takımyıldızlar ortaya çıkabilir ve gökyüzü tamamen farklı bir manzara sunabilirdi. Batrakov, "Bir disk dönüşünün gözlemlenmesi halinde, gece gökyüzündeki yıldızların bambaşka bir düzene kavuşacağını" ifade etti.

Galaksi çarpışmaları ve karanlık madde: Samanyolu'nun disk dönüşünün nedeni ne?

Araştırmada, Samanyolu'nun geçmişte birden fazla küçük galaksiyle çarpışıp birleştiğine dair elde edilen kanıtlara özel bir vurgu yapıldı. Özellikle yaklaşık 10 milyar yıl önce gerçekleşen ve Gaia Sosis adı verilen bir galaksiyle yaşanan çarpışmanın, disk dönüşünde belirleyici rol oynadığı düşünülüyor. Ekip, Auriga adlı kozmolojik simülasyonları kullanarak, evrenin erken dönemlerinde Samanyolu benzeri galaksilerin davranışlarını inceledi. Bu simülasyonlar, erken oluşan ve büyük birleşmeler yaşayan galaksilerin, daha yavaş dönen yıldız halo'larına sahip olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, galaktik disklerin karanlık madde halo'su içinde yavaşça yeniden yönlendiğini ve bu süreçte galaksinin genel yapısının köklü değişikliklere uğradığını belirtti. Disk dönüşü, galaksinin yalnızca kendi içinde değil, çevresindeki kozmik ortamla da etkileşime girdiğini ortaya koydu.

Gaia verileri ve uluslararası araştırma: Disk dönüşü iddiası güçleniyor

Son yıllarda, Gaia uydusunun sağladığı veriler, Samanyolu'nun yıldız halo'sunda beklenmedik bir şekilde yavaş dönen yıldızlar olduğunu ortaya çıkardı. Bu gözlem, galaksinin kütlesinin daha önce tahmin edilenden farklı olabileceğine işaret etti. Ancak Batrakov ve ekibi, bu yavaş dönüşün arkasında galaktik disk dönüşünün yatabileceğini düşünüyor. Aynı zamanda, Çin Bilimler Akademisi liderliğindeki bir araştırma grubu da galaksimizin karanlık madde halo'sunun yıldız diskine neredeyse dik bir şekilde yönlendiğine dair bulgular paylaştı. Her iki ekip de, galaktik diskin milyarlarca yıl boyunca yavaşça yeniden yönlendiği sonucuna ulaştı. Disk dönüşlerinin kozmolojik simülasyonlarda sıkça gözlemlenmesine rağmen, gerçek evrende bu tür bir olayın kesin olarak gerçekleşip gerçekleşmediği hâlâ tartışma konusu.