Rekor kıran asteroid keşfi!

Vera C. Rubin Gözlemevi'nin araştırma kampanyası başlamadan aylar önce toplanan veriler, asteroidler hakkında bilim insanlarının uzun yıllar boyunca sahip olduğu temel varsayımları sorgulamaya başladı. Mars ve Jüpiter yörüngeleri arasında yer alan Ana Kuşak bölgesinde teleskop, şok edici derecede hızlı dönen büyük bir asteroid tespit etti. 2025 MN45 olarak adlandırılan bu gök cismi, çapı 710 metre yani yaklaşık 2.330 fit uzunluğunda ve dönüş periyodu sadece 1,88 dakika ile bilim dünyasını derinden etkiledi. Bu bulgu, 150 metreden büyük asteroidlerin merkezkaç kuvvetleri nedeniyle çakıl taşlarına ayrılması gerektiğini öngören 2,2 saatlik dönüş engelinin çok ötesinde bir hızı temsil ediyordu.

Vera C. Rubin Gözlemevi'nin ön gözlem döneminde elde edilen veriler, 2025 MN45'in tek başına değil, başka hızlı dönen asteroidlerle de eşlik ettiğini ortaya çıkardı. Gözlemler, dönüş engelini aşan 18 ek asteroid daha belirledi ve bu sonuçlar, asteroidlerin bilim insanlarının daha önce düşündüğünden çok daha güçlü ve dayanıklı olabileceğini güçlü bir şekilde öne sürdü. Ulusal Bilim Vakfı Ulusal Optik-Kızılötesi Astronomi Araştırma Laboratuvarı'ndan astronom Sarah Greenstreet liderliğindeki araştırma ekibi, bu bulguların asteroid dönüşlerinin oluşumu ve gelişimi hakkındaki anlayışı geliştirmek için kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Asteroidlerin yapısal bütünlüğü hakkında yeni anlayış

Onlarca yıldır, astronomlar asteroidlerin parçalanmadan ne kadar hızlı güvenli bir şekilde dönebileceklerini iyi anladıklarını düşünüyorlardı. Bu anlayış, çoğu asteroidin 'moloz yığınları' olduğu, yani yerçekimi tarafından gevşek bir şekilde bağlanmış çakıl taşları, toz ve kaya parçalarının toplamlarından oluştuğu varsayımına dayanıyordu. Moloz yığınlarından biri çok hızlı dönerse, bu gevşek bağlanma merkezkaç kuvveti tarafından aşılır ve asteroid parçalanır. Bir Gravitron eğlence parkı oyununu düşünmek bu durumu anlamaya yardımcı olur; dönüş sırasında duvara fırlatılan insanlar gibi, gevşek bağlı parçacıklar da dışarıya saçılır.

Büyük Ana Kuşak asteroidleri için, bu parçalanma noktası yaklaşık 2,2 saatlik bir dönüş periyoduna ayarlanmıştı. Bu eşik, 1990'larda teorik hesaplamalarla önerilmiş ve ardından 2000 yılında Ana Kuşak gözlemleriyle doğrulanmıştı. O zamana kadar, 150 metreden büyük asteroidlerin bu eşikten daha kısa dönüş periyoduna sahip olması çok nadir görülüyordu. Ancak Vera C. Rubin Gözlemevi'nin yeni bulguları, bu anlayışın ne kadar eksik olduğunu gösterdi. Greenstreet ve meslektaşları, 2025 MN45 gibi asteroidlerin bu kadar hızlı dönerken tek parça halinde kalabilmesi için, katı kayaya benzer bir bütünleşik güce ihtiyaç duyması gerektiğini hesapladı.

Gözlem kampanyasının kapsamı ve sonuçları

Vera C. Rubin Gözlemevi'nin gözlem kampanyası 21 Nisan ile 5 Mayıs 2025 arasında dokuz gece boyunca gerçekleşti ve bu kısa süre zarfında yaklaşık 340.000 asteroid hakkında bilgi topladı. Bu zengin ve kapsamlı verilerden, Greenstreet ve araştırma ekibi 76 asteroidin dönüşlerini ölçtü; bunların 75'i Ana Kuşak'ta ve biri Dünya'ya yakın uzayda dolaşıyordu. Ölçülen asteroidlerden on dokuzu dönüş engelinden daha kısa dönüş periyotlarına sahipti. Bu asteroidler arasında 16'sı süper hızlı dönen kategorisinde yer alırken, dönüş periyotları 2,2 saat ile 13 dakika arasında değişiyordu. Kalan üçü ise beş dakikadan kısa periyotlara sahip ultra hızlı dönen asteroidlerdi.