Polonya Cumhurbaşkanı Nawrocki'den AB silah kredisine tarihi veto

Polonya'da, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin Avrupa Birliği'nin SAFE (Avrupa için Güvenlik Eylemi) adlı silah kredisi programı kapsamında ülkesine tahsis edilen 43,7 milyar avroluk fonun kullanımına ilişkin yasayı veto ettiğini açıklaması, siyasi arenada büyük bir krize yol açtı. Nawrocki'nin bu kararı, hükümetin SAFE kredisiyle savunma harcamalarını artırma planlarına büyük bir darbe vururken, Başbakan Donald Tusk liderliğindeki hükümet ile Cumhurbaşkanı arasında süregelen siyasi çekişmeyi de daha da derinleştirdi. Vetoyla birlikte Polonya, SAFE programının siyasi bir tartışma konusu haline geldiği tek AB ülkesi olarak öne çıktı. Kararın ardından hükümet, olağanüstü bir toplantı yapacağını duyurdu ve Nawrocki'ye yönelik sert eleştiriler yükseldi.

Başbakan Tusk: 'Nawrocki vatansever gibi davranma şansını kaybetti'

Başbakan Donald Tusk, Cumhurbaşkanı Nawrocki'nin SAFE kredisine yönelik vetosunu kamuoyuna duyurmasının hemen ardından sosyal medya hesabından sert bir mesaj yayımladı. Tusk, Nawrocki'nin "bir vatansever gibi hareket etme şansını kaybettiğini" vurgulayarak, bu kararı ülkenin savunma ve egemenlik hedeflerine doğrudan bir tehdit olarak değerlendirdi. Tusk, hükümetin bu vetoya karşı Cuma sabahı olağanüstü bir oturum düzenleyeceğini ve kapsamlı bir yanıt hazırlayacağını açıkladı. Hükümet kanadından gelen açıklamalarda, Nawrocki'nin vetosunun "ulusal ihanet" olarak nitelendirildiği ve bu adımın Polonya'nın askeri kapasitesini zayıflatacağı öne sürüldü. Tusk ve ekibi, SAFE fonlarının büyük kısmının yerli üreticilere aktarılacağını, iş gücü yaratacağını ve ülke ekonomisine ciddi katkı sağlayacağını savundu. Ayrıca, SAFE kredilerinin Polonya'nın savunma harcamalarında önemli bir rol oynayacağı, özellikle de ülkenin GSYİH'sının yüzde 4,8'ini savunmaya ayırdığı bir dönemde bu fonların kritik öneme sahip olduğu belirtildi.

Cumhurbaşkanı Nawrocki: 'Polonya büyük yabancı borçlara sürüklenemez'

Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ise SAFE kredisine yönelik itirazlarını bir kez daha yineleyerek, bu programın Polonya'yı uzun vadeli ve yüksek maliyetli bir borç yükü altına sokacağını savundu. Nawrocki, SAFE'ın 45 yıl vadeli, döviz cinsinden büyük bir yabancı kredi olduğunu ve faiz maliyetlerinin 180 milyar Polonya zlotisine, yani yaklaşık 42 milyar avroya ulaşabileceğini belirtti. Cumhurbaşkanı, bu kredinin Polonya'yı döviz kuru risklerine açık hale getireceğini ve ülkenin ekonomik bağımsızlığını tehlikeye atacağını ifade etti. Ayrıca, SAFE mekanizmasının Brüksel'e Polonya'nın savunma harcamalarına siyasi koşullar ekleme imkanı tanıdığını, bu nedenle ülke güvenliğinin başka merkezlerde alınan kararlara bağlı olamayacağını vurguladı. Nawrocki, Polonya'nın SAFE kredisi almasına izin verecek hiçbir yasayı imzalamayacağını, egemenlik ve bağımsızlık ilkelerinden asla taviz vermeyeceğini dile getirdi. Cumhurbaşkanı, SAFE'a alternatif olarak, Polonya Merkez Bankası'nın büyük altın rezervlerini kullanarak borç ve faiz ödemesi olmadan savunma harcamalarının finanse edilebileceğini öne sürdü.

SAFE kredisi tartışması Polonya'da siyasi kutuplaşmayı derinleştiriyor

SAFE kredisi etrafında yaşanan bu kriz, Polonya'da yaklaşan parlamento seçimleri öncesinde siyasi kutuplaşmayı daha da artırıyor. Başbakan Tusk'un liderliğindeki AB yanlısı koalisyon ile Nawrocki'yi destekleyen milliyetçi-popülist Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) arasındaki gerilim tırmanıyor. Son anketler, Tusk'un Yurttaş Koalisyonu'nun birinci parti olabileceğini ancak parlamentoda çoğunluğu elde etmesinin zor olduğunu gösteriyor. PiS'in ise aşırı sağcı Konfederasyon partisiyle yapacağı olası bir ittifak, seçim sonrası dengeleri değiştirebilir. Hükümet, SAFE fonlarının neredeyse tamamının yerli savunma sanayisine aktarılacağını ve ekonomik büyümeye katkı sağlayacağını savunurken, Cumhurbaşkanı Nawrocki ve destekçileri ise ülkenin dış borçlanmaya sürüklendiği ve egemenliğinin riske girdiği görüşünde ısrar ediyor. SAFE kredisi, hem ekonomi hem de ulusal güvenlik açısından Polonya siyasetinin ana gündem maddesi haline gelmiş durumda.