Plüton'un atmosfer basıncında dikkat çeken düşüş gözlemlendi

Plüton'un atmosferinde kaydedilen son değişiklikler, gezegen bilimciler arasında önemli bir tartışmanın fitilini ateşledi. 1920'de keşfedilen Plüton, Güneş çevresindeki uzun ve eliptik yörüngesinde ilerlerken, son yıllarda atmosferinde ciddi bir incelme gözlemlendi. Özellikle 2021 yılından itibaren, Plüton'un atmosferinde belirgin bir düşüş tespit edildi. Bu gelişme, cüce gezegenin Güneş'ten uzaklaşmasının doğrudan bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Araştırmacılar, Plüton'un atmosferinin gelecekte tamamen çöküşe uğrayabileceği uyarısında bulunuyor.

New Horizons verileri Plüton'un atmosferindeki düşüşü doğruladı

2015 yılında NASA'nın New Horizons uzay aracı, Plüton'un yanından geçerken gezegenin atmosferik basıncı başta olmak üzere birçok temel fiziksel özelliğini kaydetti. Bu veriler, son dönemde yapılan yeni çalışmalar için önemli bir referans noktası oluşturdu. Planetary Science Journal'da yayımlanan araştırmada, bilim insanları New Horizons'ın topladığı verileri, Dünya'dan gözlemlenen yıldız örtme olaylarından elde edilen bilgilerle karşılaştırdı. Bu örtme olayları sırasında, bir yıldız Plüton'un arkasından geçerken gezegenin atmosferi yıldız ışığını büküyor ve bu sayede atmosferin yoğunluğu hassas biçimde ölçülebiliyor. Elde edilen bulgular, 2021 ortalarından itibaren Plüton'un atmosferinde kayda değer bir azalma olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, bu düşüşün 1996'da öngörüldüğünü ancak etkilerinin ancak şimdi net biçimde ortaya çıktığını vurguladı.

Amanda Sickafoose: 'Atmosferdeki çöküş ilk kez bu kadar belirgin'

Çalışmanın başında yer alan Planetary Science Institute kıdemli bilim insanı Amanda Sickafoose, Plüton'un atmosferinde gözlemlenen bu çöküşün ilk işaretlerini tespit ettiklerini açıkladı. Sickafoose, yıldız örtme olaylarının, Plüton gibi uzak ve küçük cisimlerin atmosferini incelemek için en etkili yöntemlerden biri olduğunu belirtti. Özellikle 2017 ile 2023 yılları arasında kaydedilen 10 farklı örtme olayı, atmosferdeki değişimi net biçimde ortaya koydu. Sickafoose, Plüton'un atmosferinin esas olarak azot gazından oluştuğunu ve bunun yanında çeşitli karbon bazlı bileşenler içerdiğini hatırlattı. Bu bileşenler, cüce gezegenin çevresinde ince bir sis tabakası oluşturuyor. Ancak, Plüton'un yüzey sıcaklığı düştükçe ve atmosfer basıncı azaldıkça, bu sis tabakasının daha ince ve daha düşük irtifalarda yoğunlaşmaya başladığı gözlemlendi. Bilim insanları, atmosferdeki bu değişimin Plüton'un uzun yörüngesel hareketleriyle doğrudan ilişkili olduğunu düşünüyor.

Plüton'un atmosferinde yüzde 16'lık kayıp: Bilim dünyası uyarıyor

Analizler, Plüton'un atmosferik basıncının 1988 ile 2015 yılları arasında artış gösterdiğini, 2021'e kadar ise bu seviyenin büyük ölçüde korunduğunu ortaya koydu. Ancak 2022'de yapılan ölçümlerde atmosferde yüzde 16'ya varan bir düşüş tespit edildi. Bu oran, Plüton'un atmosferinde şimdiye kadar kaydedilen en büyük değişimlerden biri olarak dikkat çekiyor. Bilim insanları, bu düşüşün 1996'da teorik olarak öngörüldüğünü, fakat ilk kez bu kadar net şekilde gözlemlendiğini belirtiyor. 2018'den bu yana Plüton'un atmosferinin "donma" sürecine girdiği yönünde de bulgular bulunuyor. Sickafoose, "Plüton için özellikle kritik bir dönemden geçiyoruz. Son veriler, atmosferdeki düşüşün hızlandığını gösteriyor. Bu eğilimin devam edip etmeyeceğini anlamak için önümüzdeki yıllarda daha fazla gözleme ihtiyaç var," ifadelerini kullandı.