Nesli tükenen hayvanlar geri dönüyor! Doğa mı kurtulacak yoksa kaos mu başlayacak?

Bilim dünyası, nesli tükenmiş türleri yeniden hayata döndürmek için önemli adımlar atıyor. Colossal Biosciences ve birçok araştırma ekibi, yünlü mamut, dodo, tılaycın, göçmen güvercin ve tur gibi hayvanların genetik materyallerini kullanarak bu türleri tekrar yaşama kazandırmayı hedefliyor. Son yıllarda geliştirilen DNA teknolojileri, nesli tükenmiş türler için umut vadeden sonuçlar ortaya koyuyor. 2028 yılına kadar yünlü mamutun, önümüzdeki yıllarda ise diğer türlerin geri dönebileceği öngörülüyor.

Colossal Biosciences yünlü mamut için tarih verdi

Yünlü mamut, nesli tükenmiş türler arasında en çok dikkat çekenlerden biri olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 10 bin yıl önce buzul çağının sona ermesiyle yok olan mamutların genetik kalıntıları, sürekli donmuş toprakta korunmuş durumda. Bu sayede bilim insanları, mamutların DNA dizilimini yeniden oluşturabiliyor. Colossal Biosciences şirketi, 2028 yılına kadar mamut yavruları üretmeyi planladığını açıkladı. 2025 yılında ise mamutlardan esinlenilerek tüylü genetik olarak değiştirilmiş fareler tanıtıldı. Bu gelişme, nesli tükenmiş türler için yapılan çalışmaların somut örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Uzmanlar, mamutların geri getirilmesiyle ekosisteme katkı sağlanabileceğini belirtiyor.

Dodo ve tılaycın projelerinde yeni aşama

Dodo kuşu, 17. yüzyılda Mauritius Adası'nda tamamen ortadan kayboldu. Avrupalı kolonicilerin adaya getirdiği istilacı türler ve avlanma, dodo'nun neslinin tükenmesine yol açtı. Ancak bilim insanları, 2022 yılında dodo genini yeniden yapılandırmayı başardı. Bu gelişme, nesli tükenmiş türler arasında dodo'nun da yeniden canlandırılması için bir umut oldu. Tılaycın olarak da bilinen Tazmanya kaplanı ise, Avustralya ve Tazmanya'da yaşamış bir keseli yırtıcıydı. 1936 yılında son bireyinin ölmesiyle tür tamamen yok oldu. Andrew Pask ve ekibi, korunmuş DNA örnekleri üzerinde çalışıyor. Ancak genetik materyalin parçalanmış olması, nesli tükenmiş türler için yapılan bu tür projelerde önemli zorluklar yaratıyor. Buna rağmen, teknolojideki gelişmeler sayesinde tılaycının da bir gün geri dönebileceği düşünülüyor.

Göçmen güvercin ve tur için genetik hamleler

Kuzey Amerika'nın bir zamanlar en yaygın kuşlarından olan göçmen güvercin, 20. yüzyılın başında avlanma ve yaşam alanı kaybı nedeniyle yok oldu. Son birey, 1914 yılında öldü. Revive & Restore şirketi, göçmen güvercini geri getirmek için şerit kuyruklu güvercinlerin genomuna DNA parçaları entegre ediyor. Tur ise, modern ineklerin atası olarak biliniyor ve 1627'de nesli tükendi. Bu türün yeniden canlandırılması için gen mühendisliği yerine ters melezleme yöntemi kullanılıyor. Hollanda'da altı nesil boyunca yapılan seçici yetiştirme çalışmaları, nesli tükenmiş türler arasında turun da tekrar doğaya kazandırılması için umut veriyor.